فرق توبه و اَوبه چیست؟

 پاسخ : «توبه» به معناى رجوع و بازگشت است ؛ امّا «انابه» از ريشه «ن و ب» به معناى عادت به بازگشت به مكانى خاص، تفسير شده است. ابن فارِس در اين باره مى گويد:

النّونُ وَالواوُ وَالباءُ، كَلِمَةٌ واحِدَةٌ تَدُلُّ عَلَى اعتِيادِ مَكانٍ وَالرُّجوعِ إلَيهِ.[۱]

نون و واو و باء يك معناى اصلى دارد، و بر عادت داشتن بر جايى و برگشتن به آنجا دلالت مى كند.

همچنين راغب در توضيح اين واژه مى گويد:

النَّوبُ: رُجوعُ الشَّى ءِ مَرَّةً بَعدَ اُخرى، يُقالُ: نابَ نَوبا وَ نَوبَةً، وَ سُمِّىَ النَّحلُ نَوبا لِرُجوعِها إلى مَقارِّها، وَ نابَتهُ نائِبَةٌ أى ى حادِثَةٌ مِن شَأنِها أن ن تَنوبَ دائِبا.[۲]

«نوب» به معناى بازگشتن مجدد و مكرر است. گفته مى شود: نابَ نَوبا وَ نَوبَةً، و زنبور عسل «نَوب» ناميده مى شود چون به كندوى خود باز مى گردد، و گفته مى شود: «نابَتهُ نائِبَةٌ ؛ گرفتارى براى او پيش آمد» يعنى حادثه اى براى او پيش آمده كه انتظار وقوع آن مى رفت.

بر اين اساس، مفهوم بازگشت در «اِنابه»، قوى تر از مفهوم آن در «توبه» است. از اين رو، تنها يك بار بازگشت از گناه، «توبه» ناميده مى شود ؛ ولى در «اِنابه»، بازگشت از گناه بايد به صورت عادت و ملكه شده باشد. بنا بر اين، مقام «منيب»، بالاتر از مقام «تائب» است و به همين جهت، اهل انابه، مشمول هدايت خاصّ الهى هستند.[۳]

[۱]. ر . ك : معجم مقاييس اللّغة : ج ۵ ص ۳۶۷ «نوب» .

[۲]. مفردات ألفاظ القرآن : ص ۸۲۷ «نوب» .

[۳]. « وَ يَهْدِى إِلَيْهِ مَنْ أَنَابَ » رعد : آيه ۲۷ .

 پاسخ :

ظاهرا از نظر واژه شناسى، فرقى ميان «توبه» و «اَوبه» نيست ؛ زيرا هر دو به معناى رجوع و بازگشت اند ؛[۱]ليكن علاوه بر آن كه مادّه «أوب»، معنا و كاربردى اعمّ از مادّه «توب» دارد و به بازگشت از گناه محدود نمى شود، تأمّل در آيات و رواياتى كه كلمه «أوّاب» در آنها به كار رفته، نشان مى دهد كه اهل اوبه، داراى منزلتى والاتر از اهل توبه هستند و ظاهرا اين، بدان جهت است كه اَوّاب، صرفا بازگشت از گناه ندارد، بلكه با همه وجودش از غير خدا روى گردانده، به خداى متعال، رجوع مى كند و به او مشغول مى گردد. بر پايه حديثى از امام صادق عليه السلام در تفسير آيه «فَإِنَّهُ كَانَ لِلْأَوَّ بِينَ غَفُورًا ؛ قطعا او آمرزنده اوّابين است»:

هُمُ التَّوّابونَ المُتَعَبِّدونَ.[۲]

آنان توبه كنندگانِ عبادت پيشه اند.

همچنين در حديثى ديگر، سجده هاى طولانى يكى از عادات «أوّابين» شمرده شده است.[۳]

[۱]. ر . ك : معجم مقاييس اللغة : ج ۱ ص ۳۵۷ «توب» و ج ۵ ص ۳۶۷ «نوب» ، مفردات فى ألفاظ القرآن : ص ۱۶۹ «توب» و ص ۸۲۷ «نوب» .

[۲]. ر . ك : ص ۵۱۰ ح ۹۲.

[۳]. ر . ك : ص ۵۱۰ ح ۹۳ .

منبع:حدیث نت

برچسب‌ها: