در رابطه با مقدار سکوت که مورد تایید و تاکید ائمه اطهار است توضیح دهید ؟

0 2

یکی از ویژگیهای بزرگ و برجسته انسان در میان سایر قوای جسمی او زبان و قدرت بر بیان و اظهار نیازهای مادی و معنوی است . بی شک این بر جستگی یکی از نعمتهای عظیم و بزرگی است که خداوند به انسان بخشیده است .

زبان در عین کوچک بودن جرم و اندازه به لحاظ بازدهی و عمل در ابعاد اطاعت و عصیان گسترده و پر دامنه است . زیرا زبان است که به خدا و انبیاء الهی و کلیه امور خیر شهادت می دهد و همین زبان است که به خدا کفر می ورزد و باعث ترویج منکرات و مفاسدی از قبیل غیبت ، دروغ ، تهمت و …. می شود .

امام علی (ع) در باب شر آفرینی زبان می فرمایند : ای بسا حرف و گفته بیجا و حساب نشده موجب سلب نعمتی می گردد (۱) و باز ایشان می فرمایند : فتنهو آشوب آفرینی گفتار بی حساب از جراحت وارده در اثر شمشیر شدیدتر است (۲)

و اما فواید سکوت و سخن

امام سجاد (ع) می فرماید : برای هر یک از سکوت و سخن آفاتی است پس هرگاه این دو از آفات و مفاسد سالم ماندند ، سخن گفتن از سکوت بهتر است . گفته شد یابن رسول الله این مطلب چطور می شود ؟ امام فرمودند برای اینکه خدای عز و جل اوصیاء و پیامبرانش را به سکوت و خاموشی مبعوث نکرده بلکه آنها را برای سخن گفتن برانگیخته است . نه با سکوت کسی استحقاق بهشت پیدا می کند و نه با سکوت کسی استحقاق ورود به دژ ولایت الله را پیدا میکند و نه با سکوت از آتش دوزخ کسی مصون می ماند بلکه تمام این مراتب با کلام و گفتار بدست می آید .(۳)

پس معلوم شد پیامبران آمده اند تا گفتار انسانها را از خبائث و فواحش و قول زور و آفات پاک سازند و گفتار طیب و طاهر بیاموزند.

و نیز گفتار در حیات بشر نقش اساسی دارد و این نقش هنگامی محقق می شود که از آفاتی همچون غیبت و دروغ و دیگرآلودگی ها مصون بماند .

و اما مسئله سکوت : سکوتی که در بیان بزرگان دین بدان سفارش شده است بمعنای صحنه را خالی کردن و دوری از اجتماع و فرار از مسئولیتهای بزرگ اجتماعی و ترک امر به معروف و نهی از منکر و عدم بیان حقایق الهی نیست بلکه زمینه ساز تفکر و ایده های بزرگ و سازنده است یعنی سکوتی که در گفتار ائمه هدی مورد مدح و ستایش قرار گرفته سکوتی است که اندیشه زا و توام با تعقل، تفکر و تامل است . مولا علی (ع) می فرمایند : الصمت روضه الفکر ۴ یعنی سکوت دوستان فکر و اندیشه است . و امام رضا (ع) می فرمایند : از نشانه ها و علائم فقاهت و اندیشمندی یکی حلم و بردباری است و دیگر علم و دانایی و سوم سکوت حکیمانه می باشد زیرا سکوت دری از درهای حکمت و خرد مندی است همانا سکوت

و در حدیث دیگر امام رضا (ع) ارزش سکوت را بیان می کند که چه نیکو و پسندیده است سکوت و خاموشی که از روی ناتوانی بر سخن نباشد . و برای هرزه گوی پرسخن لغزشها و پرتگاههایی است . (۶)

و نیز امام رضا از اجداد طاهرینش نقل می کند : نجات مومن در حفظ و نگهداری زبانش می باشد . (۷)

حال آثار سکوت :

۱-رشد فکر : که امام رضا (ع) می فرماید : سکوت زیاد بجا و حکیمانه باعث زیادی و رشد فکر و روشنایی دل است .(۸)

۲- سلامت روانی : علی (ع۹ می فرماید : سکوت کن تا سالم بمانی (۹) و می فرماید سکوت سلامتی و آرامش می آورد (۱۰) و علت اینکه سکوت باعث آرامش می شود این است که بوسیله آن آفات زبان دفع می شود .اما کدام سکوت ارزش ندارد: ۱- سکوت بدون تفکر که علی (ع) می فرماید هر سکوتی که در آن تفکر نباشد آن سکوت غفلت و از روی نا آگاهی است . (۱۱)۲- سکوت بخاطر بیان نکردن حق : علی (ع) می فرماید : زیانکارترین مردم کسی است که قدرت و توانایی بر گفتن حقی داشته باشد ولی از گفتن آن سر باز زند . (۱۲)

۳-سکوت بعلت دریغ کردن از خیر : پیامبر (ص) می فرمایند : گفتن خیر بهتر از سکوت است .(۱۳)

۴- شانه خالی کردن از مسئولیت : معصوم (ع) می فرماید : (۱) سزاوار عالم نیست که بر علمش سکوت کند و از تعلیم و آموزش آن سر باز زند و همان گونه که بر جاهل سزاوار نیست که سکوت پیشه خود سازد و از تعلیم و آموزش علم و دانش کوتاهی ورزد .(۱۴)

۵- سکوت بخاطر عجز و ناتوانی و ناچاری : علی (ع) میفرماید : خاموش ساکت باش اما نه از روی ناتوانی و ناچار که این خاموش باشی سبب عجز و ناتوانی در گفتار چه آن سکوتی که از جهت ناتوانی و عجز است مورد پسند و باعث کمال نیست .(۱۵) البته باید توجه کرد که اگر انسان احساس می کند لغو گویی در او شدت یافته است باید تمرین سکوت نماید و در بسیاری از موارد حرف نزند بلکه بیندیشد تا به مرور زمان زبانش در اختیارش در آید و به حق بگوید نه به باطل .

عزیزا چو تیغ سخن برکشی به رحمت بزن نی به گردنکشی

و درجائی سعدی شیرین سخن فرمود :

زبان بسته به کنجی نشستته صم بکم به از کسی که نباشد زبانش اندر حکم

۱- بحارالانوار جلد ۷۱ ص ۲۸۸۲- همان

۳-وسائل الشیعه ج ۸ ص ۵۳۳ ۴-میزان الحمد، ج۵، ص۴۳۶

۵-مسند الامام الرضا،ج۱،ص۲۹۴ ۶-بحار،ج۷۱،ص۲۸۸

۷-بحار،ج۷۱،ص۲۸۳۸- میزان الحکمه،ج۵،ص۴۳۶

۹-میزان الحکمه،ج۵،ص۴۳۵۱۰- همان

۱۱-همان،ص۴۴۶۱۲-غررالحکم،ج۲،ص۴۳۴

۱۳- میزان الحکمه،ج۵،ص۴۴۷ ۱۴-همان،ص۴۴۶

۱۵-غررالحکم،ج۴،ص۶۱۱

منابع دیگر :

a. پرورش روح،ج۱، سید محمد شفیعی

b. مجموعه آثار دومین کنگره جهانی امام رضا(،ج۳،ص۲۰۰

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.