بهترین ذکری که می توان در همه حال تکرار کرد به جهتهای مختلف حوائج، کم کردن بار گناه و… چیست؟

موضوع ذکر و یاد خدای متعال از مباحثی است که کسانی که اهل مراقبه و سلوک الی الله هستند به آن اهمیت فراوان میدهند و سعی می کنند در همه حال خدای متعال را فراموش نکنند.ذکر خدای متعال هم می تواند در نفس باشد یعنی انسان در دل خود به یاد خدا باشد و هم می تواند ذکر او را بگوید، در صورتی که ذکری به زبان گفته شود و ذکر قولی باشد اصطلاحاً ورد می گویند. با توجه به نحوه سؤال می شود گفت منظور شما این است که بهترین اوراد چیست؟ در پاسخ به سؤال شما متذکر می شویم که اوراد و اذکار سالکین الی ا… با توجه به دستور و اجازه ای که اهل معرفت به آنان می دهند اقدام به گفتن آن می کنند، زمان گفتن اذکار، تعداد آنها،نحوه گفتن آنها و… همه باید متناسب با حال فرد مورد نظر باشد در این مورد جناب استاد شجاعی فرموده اند :

ممکن است یک ورد معین با کیفیت خاص، عدد خاص، و یا بدون عدد معین، در وقت خاص، و یا درهر وقتی از اوقات، به لحاظ آثار و نتایجی که بر آن مترتب است، متناسب با حال سالک نباشد، و اگر آنرا ورد خود سازد، و برآن مداومت کند، نه تنها نتیجه مطلوب عایدش نشود، بلکه، نتیجه نامطلوب عاید وی گردد، وانحرافها و لغزشها، و ضلالتهای گوناگون پیش آید، و سالک را به مهالک متنوع بکشد، و به خسران گرفتار سازد. ویا لااقل، اگر هیچ یک از این ها هم پیش نیاید، موجب قساوت قلب گردد.

قول به حلول و اتحاد، قول به آنچه مناسب ساحت قدس حق نیست، قول به اباحه و رفع تکلیف، قول به اصول باطله و عقاید فاسده، تشبیه، زندقه، کفر، الحاد، و دعوی خدایی، و آنچه از این باب می باشد، و خلاصه، انحرافهای گوناگون، از همین رهگذر بسیاری را عاید گشته است.

گاهی هم ممکن است نتیجه نامطلوبی که از این طریق پیش می آید، ناراحتیهای جسمی و یا روحی باشد، از قبیل گرفتاری به بعضی امراض جسمی، و ابتلاء به برخی امراض روحی.

باید توجه داشته باشیم که هر یک از اوراد را باطن مخصوصی هست که با مداومت بر آن بصورت ورد و به عبارتی، در صورت وردساختن آن، باطن نوری آن به سالک روی می آورد،و به نوعی به وی اقبال می کند.اینجاست که اگر انتخاب ورد با حساب و کتاب نباشد، یا آن باطن نوری بر می گردد،و به دل راه نمی یابد،و یا منتهی به نتایج نامطلوب می شود.

اورادی که به صفات رحمت، و اسماء جمال مربوط می شود، مداوت کردن بر آنها فقط، بدون توأم بودن با اوراد مربوط به صفات و اسماء جلال، و نیز، مداومت نمودن بر آنها بدون مراعات مقتضای حال، و بدون مراعات تناسب، و بالاخره بدون قید وشرط، ممکن است یا مؤثر نیفتد، و یا موجب بعضی انحرافها و لغزشها، و در نتیجه، حرمانها و خسرانها گردد.۱

آوردن متن فوق برای بیان اهمیت موضوع بود ولی نباید از رحمت و عنایات خداوند مأیوس شد وباید به حد توان خود در این راه قدم نهاد.

بسته به نوع اثری که از ذکر، مورد انتظار است اذکار مخصوصی توصیه شده است به عنوان مثال برای طلوع نور ایمان و کنار رفتن جحود وانکار خداوند متعال ذکر یونسیه توصیه شده است در این مورد حضرت امام فرموده اند : بالجمله، برای زنده نمودن دل، ذکر خدا و خصوص اسم مبارکیا حی یا قیوم با حضور قلب مناسب است(چنانچه گفته شده است) ۲

و از بعضی اهل ذکر و معرفت منقول است که در هرشب و روزی، یک مرتبه در سجده رفتن و بسیار گفتن : لا اله الا انت سبحانک انی کنت من الظالمین ۳ برای ترقیات روحی خوب است.۴

با فضیلت ترین و جامعترین اذکار ذکر لااله الا الله است و مستحب است روزی ۱۰۰۰ مرتبه این ذکر جامع گفته شود.

حضرت امامره در مورد نحوه ذکر گفتن و زمان آن و نوع ذکر فرموده اند : پس از آن که دل را برای ذکر خدا و قرآن شریف مهیا نمود، آیات توحید و اذکر شریفه توحید و تنزیه را با حضور قلب و حال طهارت، تلقین قلب کند؛ به این معنی که قلب را چون طفلی فرض کند که زبان ندارد و می خواهد او را به زبان آورد، چنانچه آن جا یک کلمه را تکرار کند و به دهان طفل گذارد تا او یاد گیرد، همین طور کلمه توحید را با طمأنینهحضور قلب، باید انسان تلقین قلب کند وبه دل بخواند تا زبان قلب باز شود. واگر وقتی چون اواخر شب یا بین الطلوعین، بعد از فریضه صبح برای این کار اختصاص دهد خیلی بهتر است. پس درآن وقت،با طهارت وجهه قرآن و ذکر را متوجه قلب کند، و آیات شریفه الهیه که مشتمل بر تذکر و مشتمل بر توحید است به قلب بخواند به طور تلقین و تذکیر.

واگر آیات شریفه آخر سوره حشر را از قول خدای تعالی یا أیها الذین آمنوا اتقوا الله ۵ که آیه ۱۸ است، تا آخر سوره، که مشتمل بر تذکر و محاسبه نفس و محتوی بر مراتب توحید و اسماء و صفات است، در یک وقت فراغت از نفس از واردات دنیایی، مثل آخر شب یا بین الطلوعین با حضور قلب بخواند و در آنها تفکر کند، امید است

ـ ان شاءا…ـ نتایج حسنه ببرد. و همین طور در اذکار شریفه با حضور قلب ذکر شریف : لااله الاالله ـ که افضل و اجمع اذکار است ـ امید است خداوند از او دستگیری کند.۶

همانطور که مشاهده می فرمایید حضرت امام بر نحوه ذکر گفتن تأکید دارند و در قسمت اول کتاب آداب الصلوه آداب ذکر و عبادت را به طور مفصل توضیح داده اند. برای آگاهی بیشتر به آنجا مراجعه کنید اجمالاً متذکر میشویم که با درک عظمت و توجه عز ربوبیت و ذلت عبودیت و با خشوع و آرامش و اطمینان قلبی و با رعایت احوال روحی و روانی و از روی اخلاص باید اذکار را به خود تلقین کنیم. آخرین نکته ای که از بزرگان علم و عرفان متذکر می شویم، نکته ای است اخلاقی از حضرت آیت ا… بهجت، ایشان در مورد ذکر گفتن فرموده اند : هیچ ذکری بالاتر از ذکر عملی نیست، هیچ ذکر عملی، بالاتر از ترک معصیت در اعتقادات و عملیات نیست و ظاهر این است که ترک معصیت بقول مطلق بدون مراقبه دائمیه ما صورت نمی گیرد. (فریادگر توحید،تهیه و تنظیم : موسسه تحقیقاتی فرهنگی اهل بیت()

با توجه به گفته آیت ا… بهجت برای ما بهترین کار ترک معصیت است و هنگام پیش آمدن معصیتها با یاد خدا، از انجام معصیت باید پرهیز کنیم و در اعمال و اعتقادات مراقب خداوند باشیم و این کار با مراقبت دائمی از خود امکانپذیر است.

بعضی از استفتائات عرفانی که از ایشان شد و پاسخ فرموده اند را با سؤال و جواب آن اضافه می نماییم :

س ـ برای اینکه در انجام فرمان الهی مخصوصاً نماز، با خشوع باشیم، چه کنیم؟

ج ـ در اول نماز، توسل حقیقی به امام زمان عجل ا… تعالی فرجه کردن که عمل را با تمامیت مطلقه انجام بدهید.

س ـ برای دوری از ریا، چه باید کرد؟

ج ـ با عقیده کامل اکثار حوقله (لاحول ولا قوه الا بالله) گفتن.

س ـ برای درمان عصبانیت چه کنیم؟

ج ـ با عقیده کامل زیاد صلوات فرستادن (اللهم صل علی محمد و آل محمد)

س ـ با چه کاری غیر تدریس و همت گماردن به کتاب خداوند متعال و تفسیر اهلبیت( می توان بر تقوی و سیر به سوی خداوند متعال، قدرت پیدا نمود؟

ج ـ بسمه تعالی ـ تصمیم استوار و دائمی بر ترک گناه در اعتقاد و عمل.

س ـ بهترین ذکر، چه ذکری است؟

ج ـ بالاترین ذکر به نظر حقیر، ذکر عملی است، یعنی ترک معصیت در اعتقاد و در عمل، همه چیز محتاج به این است و این، محتاج به چیزی نیست و مولد خیرات است.

س ـ این جانب تصمیم دارم که قرب الهی پیدا کنم، لطفاً مرا راهنمایی فرمائید؛ آیا این کار نیاز به استاد دارد؟

ج ـ بسمه تعالی ـ استاد، علم است و معلم، واسطه است؛ عمل به معلومات بنمایید و معلومات را زیر پا نگذارید، کافی است : من عَمِلَ بماعَلِم، ورثهُ الله عَلَّم ما لا یُعلْم ۷، والذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا ۸ اگر دیدید نشد، بدانید نکرده اید؛ ساعتی در شبانه روز مخصوص علوم دینیه بنمایید.

س ـ جهت علاج غرور، چه راهی را توصیه می فرمایید؟

ج ـ بسمه تعالی ـ اکثارحوقله، علاج غرور است.۹

س ـ برای حضور قلب در نماز و تمرکز فکر، چه باید کرد؟

ج ـ بسمه تعالی ـ در آنی که متوجه شدید، اختیاراً منصرف نشوید.

س ـ این جانب به وسواس، مبتلا هستم، لطفاً جهت برطرف شدن آن، مرا راهنمایی فرمایید؟

ج ـ اکثار تهلیل، علاج وساوس است.۱۰

س ـ با نذر و قسم، تصمیمات اخلاقی می گیرم، بعد از مدتی عزمم سست می شود و شکست می خورم، چه کنم؟

ج ـ یک دقیقه خود را در یاد خدا دیدید، اختیاراً خود را منصرف ننمایید؛ و به انصراف و غفلت غیر اختیاری، اهمیت ندهید.

س ـ این جانب تصمیم دارم که به خداوند، قرب پیدا کنم و سیر وسلوک داشته باشم، آن چیست؟

ج ـ بسمه تعالی ـ چنانچه طالب، صادق باشد، ترک معصیت کافی و وافی است برای تمام عمر، اگر چه هزار سال باشد.۱۱

۱٫ مقالات استاد شجاعی،ج۳،ص۲۶۵

۲٫ اقتباس از روایاتی است که ذکر و یاد اهل بیت( را یاد خدا می داند مانند : امام باقر( فرمود : إن ذِکْرَنا مِن ذکرِ اللهِ

(اصول کافی،ج۲،ص۳۶۰،ح۲؛ و مراجعه شود به بحارالانوار،ج۳۶، کتاب الإمامه، باب نهم(باب انهم علیهم السلام الذکر))

۳٫ خدا و معبودی جز تو نیست. تو منزه هستی، همانا من از ستمگران می باشم. (انبیاء/۸۷)

۴٫ شرح حدیث جنود عقل و جهل،حضرت امامره،ص۱۲۵

۵٫ ای کسانی که ایمان آورده اید،از خداوند بهراسید.

۶٫ شرح حدیث جنود عقل و جهل،حضرت امامره،ص۱۰۶

۷٫ کسی که به دانسته خود عمل کند، خداوند او را وارث آنچه نمی داند می کند.(امام صادق(،بحارالانوار،ج۷۸،ص۱۸۹)

۸٫ آنان که در راه ما تلاش و مجاهدت کنند، به راههای خود هدایت می کنیم.(عنکبوت/۹۹)

۹٫ حوقله یعنی : لا حول ولا قوه الا بالله

۱۰٫ اکثار تهلیل یعنی : ذکر لا اله الا الله را زیاد بگوید.

بخش سؤالات از کتاب به سوی محبوب،سید مهدی ساعی، چاپ اول اقتباس شده و صحت و انتساب آن به آیت ا…بهجت از فرزند ایشان حجه الاسلام آقا شیخ علی بهجت تحقیق گردید و مورد تأیید قرار گرفت.

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.