کیفیّت و حقیقت خواب دیدن چگونه است ؟

رؤیا ، امری ادراکی است ، که قوه خیال در آن مؤثّر و عامل است . و این قوّه از قوای فعالی است که دائماً مشغول کار است . بسیار می شود که عمل خود را جهت اخباری که از ناحیه حسّ لامسه و یا سامعه و امثال آن وارد می شود

0

همه ما در زندگی خود خواب هایی دیده ایم که برخی از آنها به پاره ای امور پنهانی و مشکلات علمی و یا حوادث آینده از خیر و شر دلالت می کند . آری از هر کس که بپرسیم ، یا خودش چنین رؤیاهایی داشته و یا از دیگران شنیده و چنین امری را نمی توان حمل بر اتّفاق دانست و گفت که : هیچ ارتباطی میان آنها و تعبیرشان نیست . مخصوصاً خواب های صریحی که اصلاً احتیاج به تعبیر ندارد .
البته این هم قابل انکار نیست که رؤیا ، امری ادراکی است ، که قوه خیال در آن مؤثّر و عامل است . و این قوّه از قوای فعالی است که دائماً مشغول کار است . بسیار می شود که عمل خود را جهت اخباری که از ناحیه حسّ لامسه و یا سامعه و امثال آن وارد می شود ادامه می دهد و بسیار هم می شود که صُوَر بسیط و مرکّب از صورت ها و یا معناهایی که در خزینه خود دارد ، گرفته و آنها را تحلیل می کند؛ مانند تفضیلی که در صورت انسان تامّ الخلقه هست ، گرفته به یک یک اعضا از قبیل سر و دست و پا و غیر آن تجزیه و تحلیل می کند . و یا بسائط را گرفته و ترکیب می کند . مثلاً از اعضایی که جدا جدا در خزینه خود دارد ، انسانی می سازد . حال بسیار می شود که آنچه ترکیب کرده با خارج مطابقت می کند و بسیار هم می شود که مطابقت نمی کند مانند اینکه انسانی بی سر و یا ده سر بسازد .
و کوتاه سخن اینکه اسباب و عوامل خارجی که محیط به بدن آدمی است . از قبیل حرارت و برودت و امثال آن و همچنین عوامل داخلی که بر آن عارض می شود از قبیل مرض و ناملایمات و انحرافات مزاج و سنگینی مِعده و خستگی و غیر آن ، همه در قوّه مخیّله و در نتیجه در خوابها تأثیر می گذارد . و لذا می بینیم کسی که ( در بیداری و یا در خواب ) حرارت و یا برودت شدید در او اثر کرده در خواب آتشی شعله ور و یا برف و سرمایی شدید مشاهده می کند و کسی که گرمای هوا در او اثر گذاشته و عرق او را جاری ساخته در خواب حمام گرم و یا خزینه و یا ریزش باران را می بیند . و نیز کسی که مزاجش منحرف و یا دچار پُریِ معده است ، خواب های پریشانی می بیند که سر و ته نداشته چیزی از آن درنمی یابد .
و همچنین اخلاق و سجایای انسانی ، تأثیر شدیدی در نوع تخیّل آدمی دارد . کسی که در بیداری دچار عشق و محبّت به شخص شده و یا عملی را دوست می دارد به طوری که هیچ گاه از یاد آن غافل نیست ، در خواب هم همان شخص را می بیند و همان عملی را تکرار می کند .
و شخص متوهمّی که در بیداری دچار ترس و وحشت است و اگر ناگهان صدایی بشنود دچار توهّم می گردد و اشباح هولناک در نظرش مجسم می شود ، در خواب نیز کابوس های وحشتناک می بیند . همچنین خشم و عداوت و عُجب و تکبر و طمع و نظایر اینها هر کدام آدمی را به تخیّل صورت های متسلسلی مناسب و ملایم خود وا می دارد . و کمتر کسی است که یکی از این سجایای اخلاقی بر طبیعتش غالب نباشد .
و به همین جهت است که اغلب رؤیاها و خوابها از تخیلات نفسانی است که یکی از آن اسباب خارجی و یا داخلی طبیعی و یا داخلی اخلاقی ، نفس را به تصوّر آنها واداشته است . و در حقیقت نفس آدمی در این خواب ها همان کیفیّت تأثیر و نحوه عمل آن اسباب را در خودش حکایت می کند؛ و آن خواب ها حقیقت دیگری غیر این حکایت ندارند .
این است آن حقیقتی که منکرین واقعیّت رؤیا را به انکار واداشته و غیر آنچه ما گفتیم دلیل دیگری نداشته و به غیر شمردن عوامل مزبوری که به آنها پرداختیم ( عواملی که در قوّه خیال آدمی اثر می گذارند ) مطلب علمی دیگر ندارند .
و ما هم آن را مسلّم می دانیم ، مُنتها بجاست تا به ایشان بگوییم : دلیل مذکور نمی تواند اثبات کند که به طور کلّی هر چه رؤیا هست از این قبیل است و حقیقت و واقعیّتی ندارد ، بلکه این معنا را اثبات می کند که هر رؤیایی حقیقتی نیست . و این غیر مدعای ایشان است – مدعای ایشان این است که همه خواب ها خالی از حقیقت است .
آری همان طور که گفتیم خواب هایی در این میان هست که رؤیای صالح و صادق است و از حقایقی پرده برمی دارد که هیچ راهی به انکار آن نیست . و نمی توانیم بگوییم هیچ گونه رابطه ای بین آنها و بین حوادث خارجی و اموری که کشف و پیش بینی شده است ، وجود ندارد .
پس از آنچه که بیان شد ، این معنی روشن گردید که به طور کلّی هیچ یک از رؤیاها خالی از حقیقت نیست ، به این معنی که این ادراکات گوناگونی که در خواب بر نفس آدمی عارض می شود و ما آنها را رؤیا می نامیم ریشه ها و اسبابی دارند که باعث پیدایش آنها در نفس و ظهورشان در خیال می شود و وجود این ادراکات حکایت از تجسّم آن اصول و اسبابی می کند که اصول و اسباب آنهاست . بنابراین صحیح است بگوییم برای هر رؤیایی تعبیری هست ، لیکن تعبیر بعضی از آنها عوامل طبیعی و بدنی در حال خواب است .
و تأویل بعضی دیگر عوامل اخلاقی است . و بعضی دیگر سبب های متفرّقه اتّفاقی است؛ مانند کسی که در حال فکر در امری به خواب می رود و در خواب رؤیایی مناسب آن می بیند .

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.