آیا پیامبر اکرم (ص) به تمام زنان اعمّ از پیر و جوان سلام می‏ کردند؟

روایتی از امیرالمؤمنین علیه السّلام نقل شده که “پیامبر اکرم به تمام زنان اعمّ از پیر و جوان سلام می‏کردند، امّا من فقط به سالخوردگان از زنان سلام می‏کنم”. درباره این روایت چند سؤال دارم: الف. اصل روایت چیست و در چه منبعی ذکر شده؟ ب. دلیل این تفاوت روش بین رسول خدا و امیرالمؤمنین چه بوده؟ ج. با توجّه به حجاب رایج آن زمان که زنان پوشیه داشتند و نیز با توجّه به دستورِ “قُلْ لِلْمُؤْمِنینَ یَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ”، جوان یا پیر بودن زنان از کجا برای حضرت معلوم می‏شده تا بخواهند طبق آن سلام بکنند یا نکنند؟ د. وظیفه ما چیست؟

پاسخ:
روایت از امام صادق(ص) است:
کان رسول الله یسلم علی النساء و یرددن علیه و کان أمیر المؤمنین یسلم علی النساء و کان یکره أن یسلم علی الشابه منهن و یقول: أتخوف أن یعجبنی صوتها فیدخل علی أکثر مما طلبت من الاجر(۱)
رسول خدا بر زن و مرد سلام می کرد. آنان هم جواب رسول خدا را می دادند. امیرمؤمنان هم بر زنان سلام می کردند، ولی سلام کردن به زنان جوان را خوش نداشتند و می فرمودند: می ترسم صوت آنان مرا به تحسین وادارد و اثری بد در روحم گذارد که ضررش بیش از ثوابی باشد که عایدم می گردد.
این روایت در کتاب معتبر کافی و فقیه آمده و سندش معتبر و”حسن” است(۲).
البته علی بن ابی طالب در مقام عالی ایمان و تقوا بود. این رفتار و سخن ایشان ممکن است تعلیم برای دیگران باشد که سلام کردن مستحب است. اگر همین عمل مستحب شما را در معرض در افتادن به گناه قرار دهد، باید از آن دوری کنید. حضرت در مقام تعلیم به مؤمنان، عملا از این کار خودداری می ورزد تا دیگران یاد بگیرند که خود را در معرض گناه قرار ندهند.
آیه فوق هم دستور به کم و کوتاه کردن نگاه است، یعنی به زنان و مردان نامحرم(جنس مخالف) خیره نشوید. چشم چرا نه آنان را نگاه نکنید. اما نگاه گذرا که در مواجهه پیش می آید و لازمه مخاطبه و رو در رویی است و با آن شناسایی حاصل می گردد، نهی نشده است. البته این طور هم نبوده که همه از پوشیه استفاده کنند.
اگر بخواهیم به امام مان اقتدا کنیم، سزاوار است به هنگام رو یا رویی با زنان جوان و نامحرم، از سلام کردن و باز کردن باب کلام خودداری ورزیم، زیرا با سلام ها و لبخندها ارتباط های غلط شروع می شود و به جاهای باریک می رسد.
پی نوشت ها:
۱. کلینی، محمد بن یعقوب، تهران، اسلامیه، ۱۳۶۳ش، ج۲، ص۶۴۸؛ ج۵، ص۵۳۵؛ صدوق، محمد بن علی، قم، انتشارات اسلامی، ۱۴۰۴ق، ج۳، ص۴۶۹.
۲. مجلسی، محمد باقر، مرآه العقول، تهران، اسلامیه، ج۱۲، ص۵۴۵.(“حسن” روایتی است که بعد از “صحیح ” دارای بهترین سند است. صحیح روایتی است که روایانش همه امامی اند و به عدالت آن ها تصریح شده است. حسن حدیثی است که راویانش همه امامی هستند که در کتب رجال مدح شده اند. )
منبع: نرم افزار پیامبر مهربانی – مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی