مکان غیبت امام زمان (عج) کجا بود؟

پس از در گذشت و يا شهادت امام حسن(ع) ماموران خليفه عباسى حركت گسترده اى را آغاز كردند و به جست و جوى فرزند و جانشين آن حضرت پرداختند(1). در هر جا كه احتمال وجود امام زمان(ع) را مى دادند حضور مى يافتند. هدف آنان از هجوم به منزل امام حسن(ع) و اذيت و آزار بنى هاشم دستگيرى و قتل فرزند امام حسن(ع) بود. اين پيگيرى خطرى بزرگي براى آينده امامت بود كه با قد رت و حكمت پروردگار مهدى(ع) از نظرها پنهان گرديد و از خطرها به دور ماند.
در آغاز غيبت ميان علما و دانشمندان اختلاف است. سه نظر در آن وجود دارد:
1. گروهى مانند شيخ مفيد(ره) آغاز غيبت صغرا را از هنگام ولادت حضرت مهدى(ع) به شمار آورده اند.(2) زيرا از همان سالهاى آغازين ولادت آن حضرت غيبت نسبى داشت و شمارى اندك از ياران وى را مشاهده كردند.
بنابراين نظر دوره غيبت صغرا تقريباً 74 سال مى شود يعنى از آغاز ولادت تا پايان سفارت آخرين سفير حضرت.
2. برخى بر آنند كه غيبت صغرا از سال 260 ه. ق. يعنى سال درگذشت امام حسن(ع) آغاز شد و اين مدت تا شروع غيبت كبرا دوران آمادگى شيعيان و اُنس آنان به جدايى از امام زمان(ع) نام گرفت. اين دوران تقريباً هفتاد ساله غيبت همه جانبه نبود. سفيرانى رابط بين امام ومردم بودند و مردم با واسطه پرسشهاى دينى و دنيايى خود را از آن حضرت دريافت مى كردند.
3. گروهى آغاز غيبت امام(ع) را از زمانى مى دانند كه ماموران خليفه به منزل حضرت در سامرا هجوم آوردند تا وى را دستگير كنند و آن حضرت در آن هنگام در سرداب و همان جا از ديده ها پنهان شد.
اين داستان چنان شهرت يافته كه وى را (صاحب سرداب) لقب داده اند(3).
در پاسخ اين سخنان بايد گفت: در منابع شيعى و كتابهاى اماميه هيچ نامى از (سرداب) نيست. نويسندگان اهل سنت در نوشته هاى خود بر اين نظر اصرار مى ورزند و متاسفانه اين مساله دستاويز حمله نا آگاهانه برخى از آنان به تشيع گرديده است(4). پنداشته اند كه شيعيان در ميانه سرداب امام خودرا مى جويند و ظهورش را از آن نقطه انتظار مى كشند از اين روى، تهمتهايى به شيعه زده اند و زحمت مراجعه به منابع شيعى را در اين زمينه به خود نداده اند.
البته داستان حمله ماموران معتضد عباسى به منزل امام(ع) و برخورد آنان با آب فراوان و ديدن فردى كه در گوشه اى نشسته و عبادت مى كند و سپس هجوم به طرف وى و ناكام شدن آنان از دستگيرى وى در برخى از منابع شيعى آمده است. اما در اين نقل بر فرض صحت سند و دلالت آن: اولاً از (سرداب) نامى برده نشده است ثانياً حمله ديگرى كه از ناحيه معتضد صورت گرفته خلاف آن چيزى را كه اهل سنت مى گويند ثابت مى كند. زيرا بنابراين نقل امام(ع) آن محلّ را ترك كرد و از پيش چشم ماموران گريخت و در نتيجه در سرداب نيست.(5)
 بنابراين داستان غيبت حضرت مهدى(ع) در سرداب سامرا و زندگى كردن حضرت در آن مكان بهتان و دروغى بيش نيست و هيچ يك از بزرگان شيعه چنين باورى نداشته و ندارند.
پي نوشت ها:
1. (اصول كافى)، ج1، ص505.
2. (ارشاد), مفيد، ج2، ص340.
3. (اتفاق در مهدى موعود), سيد اكبر قرشى62/ـ 111.
4. (منتخب الائثر فى الامام الثانى عشر), صافى گلپايگانى، ص 372/، داورى، قم.
5. (كتاب الغيبة)، شيخ طوسى، ص 248؛ (بحار) ج52، ص51.

با استفاده از سایت  مرکز ملی پاسخگویی

افزودن دیدگاه

لطفا پاسخ سوال را بنویسید.