کلید بهشت و جهنم از نگاه امام باقر علیه السلام

0 35

هدف نهایی انسان در این دنیا، رسیدن به مقام قرب الی الله و تخلص به اخلاق الهی است. برای رسیدن به این هدف والا و حرکت صحیح در مسیر بندگی انسان نیاز به برنامه و دستور العمل صحیح دارد، تا از سرگردانی در امان باشد. با توجه به اینکه اهلبیت عصمت و طهارت کاملترین افرادی هستند که می توانند انسان را در حرکت صحیح راهنمایی و جامعه را به کمال مادی و معنوی برسانند، همان گونه که حضرت علی(علیه السلام) می فرمایند: «انْظُرُوا أَهْلَ بَیْتِ نَبِیِّکُمْ فَالْزَمُوا سَمْتَهُمْ وَ اتَّبِعُوا أَثَرَهُمْ فَلَنْ یُخْرِجُوکُمْ مِنْ هُدًى وَ لَنْ یُعِیدُوکُمْ فِی رَدًى فَإِنْ لَبَدُوا فَالْبُدُوا وَ إِنْ نَهَضُوا فَانْهَضُوا وَ لَا تَسْبِقُوهُمْ فَتَضِلُّوا وَ لَا تَتَأَخَّرُوا عَنْهُمْ فَتَهْلِکُوا
به خاندان پیامبرتان بنگرید، و بدان سو که مى روند بروید،و پى آنان را بگیرید.که هرگز شما را از راه رستگارى بیرون نخواهند کرد و به هلاکتتان بازنخواهند آورد. اگر ایستادند بایستید، و اگر برخاستند، برخیزید. بر آنها پیشى مگیرید که گمراه مى شوید، و از آنان پس نمانید که تباه مى گردید»[۱]

به همین خاطر به مناسبت شهادت امام محمد باقر(علیه السلام) برآنیم در این نوشتار کوتاه، به سرمایه گرانقدر وجودی انسان که کلید بهشت و جهنم است بپردازیم.

توصیه امام باقر (علیه السلام) در رابطه با حرکت به سوی سعادت
امام محمد باقر(علیه السلام) کلید بهشت و جهنم را زبان می داند و می فرمایند: «إنَّ هذَا اللِّسانَ مِفتاحُ کُلِّ خَیرٍ وَشَرٍّ فَیَنبَغى لِلمُؤمِنِ أَن یَختِمَ عَلى لِسانِهِ کَما یَختِمُ عَلى ذَهَبِهِ وَفِضَّتِهِ؛ به راستى که این زبان کلید همه خوبی ها و بدی هاست پس سزاوار است که مؤمن بر زبان خود مهر زند، همان گونه که بر (کیسه) طلا و نقره خود مُهر مى زند»[۲]
آن حضرت  برای این که انسان از گناه در امان باشد، می فرمایند: هیچ کس از گناهان سالم نمی ماند، مگر اینکه زبانش را نگه دارد[۳] با توجه به کلام امام باقر(علیه السلام) باید بگوییم که یکی از خطرناکترین و در عین حال ارزشمندترین عضو بدن انسان زبان است زیرادر کنار هر نعمت بزرگی،خطر و گناه بزرگتری وجود دارد و این انسان است که تصمیم می گیرد از این نعمت بهره ی احسن ببرد یا از آن برای انجام گناه استفاده کند و با توجه به این که زبان ابزاری است که در همه زمان ها و مکان ها در اختیار انسان است و برای استفاده از زبان متحمل هیچ خرج و هزینه ای نمی شود پس برای استفاده ازآن ترغیب می شود، به همین خاطر کنترل زبان نقش بسزایی در زندگی انسان دارد.

توصیه امام باقر (علیه السلام) از نگاه قرآن
با توجه به فرمایشات امام باقر(علیه السلام) باید بیان کنیم که زبان نقش بسزایی در زندگی دنیوی و اخروی انسان دارد. به همین خاطر خداوند در قرآن مجید می فرماید« ما یَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلاَّ لَدَیْهِ رَقیبٌ عَتیدٌ[ق/۱۸] انسان هیچ سخنی را بر زبان نمی آورد مگر اینکه همان دم ، فرشته ای مراقب و آماده برای انجام مأموریت و ضبط آن است» خداوند متعال با بیان نقش کلیدی الفاظ در زندگی انسان به اهمیت موضوع اشاره می کند به نحوی که  یک جمله انسان می تواند مسیر شخصی و اجتماعی او را به سوی خیر یا شر تغییر می دهد وعمومیت تعبیرآیه نشان می دهد که تمامی الفاظ وگفتارآدمی ثبت می شود.

گناه زبان از نگاه قرآن
۱-«یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لا یَسخَر قَومُ مِن قَوم……وَلا تَنابَزُوا بِالاَلقاب[حجرات/۱۶]ای کسانی که ایمان آورده‌اید، نباید برخی، برخی دیگر را مسخره کند…. . به یکدیگر لقب‌های زشت ندهید»
۲-« وَیلٌ لِکُلِّ هُمَزَهٍ لُمَزَهٍ[همزه/۱] وای بر کسانی که مداوم ازدیگران بدگویی وعیب جویی می‌کنند»
۳-« وَلایَغتَب بَعضُکُم بَعضاً أَ یُحِبُّ أَحَدُکُم أَن یَاکُلَ لَحمَ أخیهِ مَیتاً فَکَرِهتُمُوهُ[حجرات/۱۲] ازیکدیگر غیبت نکنید، آیادوست دارید که گوشت جسد برادر خود رابخورید؟ یقینا از آن متنفرید»
۴-« وَاجتَنِبُوا قَولَ الزُّور[حج/۳۰] واز گفتار باطل، اجتناب کنید»

تکلیف زبان از نگاه قرآن
۱-« وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسناً[بقره۸۳] وبا مردم به زبان نیکوسخن بگویید»
۲-« وَقُل لِعِبادی یَقُولُوا الَّتی هِیَ أَحسَنُ[اسرا/۵۳] وبه بندگانم بگو که آنچه نیکوست برزبان آورند»
۳-« إِلَیهِ یَصعَدُ الکَلِمُ الطَّیَّب[فاطر/۱۰] سخنان پاکیزه به سوی او بالا می‌رود»

کلام آخر
 زبان از بزرگترین نعمت‌های الهی و از شگفت انگیزترین اعضای بدن است و نقش به سزایی در سلامتی روح و جسم انسان دارد. استعداد انسان به تکلّم به وسیله زبان از عنایت‌های خاص الهی است. در نتیجه طبق قانون لزوم شکر نعمت‌ها، باید شکر نعمت زبان را به جا آورد، و شکر کامل آن به این است که آن را کنترل کرده  و به درست گویی و تعلیم و آموزش ارزش‌ها عادت دهیم. نقش زبان به قدری در اصلاح ایمان و استواری قلب بسیار است که پیامبر (صل الله علیه و آله) می‌فرمایند «ایمان کسی استوار نمی‌شود مگر این که قلب او استوار و استقامت یابد، و قلب او استوار نیابد مگر این که زبانش استوار شود»[۴]

 منابع:
[۱]خطبه ۹۷ نهج البلاغه، ترجمه مرحوم شهیدی.
[۲] تحف العقول،ص۲۹۸.
[۳] بحارالانوار ، دار احیاء التراث العربی ، ج۷۵ ، ص ۱۷۸.
[۴]نهج البلاغه،خطبه ۱۷۶.

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.