عاجزترین مردم

در ادبیات عامیانه وقتی شخصی را می بینیم که توان راه رفتن ندارد یا دارای نقص جسمی می باشد، دلمان برایش می سوزد و حس کمک کردن به او در ما ایجاد می شود. معمولا به این افراد عاجز یا ناتوان یا ضعیف گفته می شود. [۱]
اما معمولا در بین ادبیات ما و کلام اهل بیت فرق وجود دارد. مثلا ما به آدم فقیر می گوییم فلانی بیچاره و بدبخت است ولی در روایات نگاه به فقر چیز دیگری است. رسول خدا (صلی الله و علیه و آله و سلم) می فرمایند:«فقر گنجینه اى است نزد خدا که به آن گرفتار نمى شود مگر مؤمنى که خداوند دوستش مى دارد»[۲]
اما آیا عجز و ناتوانی در روایات هم مانند دیگر موارد با ادبیات ما تطبیق دارد یا نه؟
امام حسین (علیه السلام) در کلامی نورانی می فرمایند:«عاجز ترین مردم کسی است که از دعا کردن ناتوان باشد.»[۳] براستی چرا عجز و ناتوانی در دیدگاه ما با اهل بیت این چنین تفاوت دارد. چرا امام حسین (علیه السلام) ناتوانی از دعا را ملاک عجز می داند نه اینکه شخصی نقص عضو یا بیماری داشته باشد. قطعا همه شنیده ایم که کلام اهل بیت متناسب و هم نوا با آیات قران است و الا نمی توان به روایات غیر معبتر که با قران در تضاد است، اعتماد کرد.
خداوند در قرآن می فرماید:«قُلْ مَا یَعْبَأُ بِکُمْ رَبِّی لَوْلَا دُعَاؤُکُمْ..[فرقان/۷۷] بگو: اگر دعای شما نباشد، پروردگار من برای شما وزن و ارزشی قائل نیست.» خوب به روشنی مشخص است که وقتی خداوند برای دعا و مناجات با خودش همچین جایگاهی را می پسندد، باید معصوم هم برای فردی که ناتوان از دعا کردن است، واژه «عجز» را به کار ببرد.
علامه شهید مطهری می فرماید:« انسان‌ وقتی که از غیر خدا چیزی می‌خواهد احساس مذلت می‌کند و وقتی که از خدا می‌خواهد احساس عزت. لهذا دعا، هم طلب است و هم مطلوب، هم وسیله‌ است و هم غایت، هم مقدمه است و هم نتیجه. اولیای خدا هیچ چیزی را به‌ اندازه دعا خوش نداشتند، همه خواهشها و آرزوهای دل خود را با محبوب‌ واقعی در میان می‌گذاشتند و بیش از آن اندازه که به مطلوبهای خود اهمیت‌ می‌دادند.»[۴]
یا وقتی سیره عملی بزرگان و علما رو بررسی می کنیم، به ارادت و سخت گیری آنها بر مداومت بر خواندن ادعیه و مناجات با خدا و اهل بیت، پی می بریم.
در احوالات امام خمینی (رحمه الله علیه) چنین نقل می کنند:«حضرت امام خمینی (رحمه الله علیه) این انسان کامل و عارف و اصل زمان ما،کسی که عاشق و دل داده اهل بیت عصمت و طهارت(علیه السلام) است ؛ عشقی که ناشی از معرفت عمیق ایشان نسبت به حضرات معصومین (علیه السلام) است، در صفای قرائت زیارت جامعه کبیره متجلّی است. ایشان در حدود پانزده سالی که در نجف بود، هر شب در ساعتی خاص‌‌‌، کنار مرقد امیر المؤمنین علی (علیه السلام) آمده، زیارت جامعه کبیره را عارفانه می‌خواند! زیارتی که دست کم یک ساعت وقت می خواهد. حضرت امام (رحمه الله علیه)- تنها- در شب هایی که بیمار بود و حتی نمی توانست به بیرون از منزل بیاید، یا اوقاتی که در کربلا بود، خواندن زیارت جامعه کبیره را در کنار مرقد امام علی (علیه السلام) ترک می کرد.
از مرحوم شهید حاج آقا مصطفی خمینی نقل شده است: «شبی هوا طوفانی بود و بیرون رفتن از خانه مشکلاتی در برداشت. به امام عرض کردم: امیر مؤمنان علی (علیه السلام) دور و نزدیک ندارد، زیارت جامعه را که در حرم می خوانید، امشب در خانه بخوانید. امام فرمودند: مصطفی! تقاضا دارم روح عوامانه را از ما نگیری! همان شب بالاخره به حرم مشرّف شد.»[۵]
خوب وقتی مداومت حضرت امام بر ایستاده خواندن یک دعا که حدود یک ساعت طول می کشد را می بینیم، بیشتر به معنای کلام امام حسین (علیه السلام) درباره ضرورت و عظمت«دعا» پی می بریم.
——————————-
پی نوشت:
[۱]. فرهنگ دهخدا، واژه یاب .
[۲]. «إِنَّ الْفَقْرَ مَخْزُونٌ عِنْدَ اللَّهِ لَا یَبْتَلِی‏ بِهِ‏ إِلَّا مَنْ‏ أَحَبَ‏ مِنَ‏ الْمُؤْمِنِین…‏» بحار الأنوار، علامه مجلسى، ۱۱۰ جلد، بیروت‏، ۱۴۰۴ هجرى قمرى‏، ج ۶۹، ص۵۲/ روایات باب فقر.
[۳]. «أَعْجَزُ النَّاسِ‏ مَنْ‏ عَجَزَ عَنِ‏ الدُّعَاء» بحار الأنوار، علامه مجلسى، ۱۱۰ جلد، بیروت‏، ۱۴۰۴ هجرى قمرى‏، ج ۹۰، ص۲۹۴.
[۴]. بیست گفتار، شهید مرتضی مطهری، ص ۲۳۶.
[۵]. سیمای فرزانگان- رضا مختاری- انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی-۱۳۶۸- ص ۱۸۰.

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.