اهمیت سفر و جهان گردی

اهمیت سیر و سفر و جهان‌گردی از دیدگاه قرآن کریم و روایات اهل بیت:

دیدن آثاری که در اقصی نقاط مختلف زمین وجود دارد و یادگاری از دوران‌های گذشته است، انسان را به تفکر می‌کشاند، دیدن کاخ‌هاى ستمگران، بناهاى شگفت‏ انگیز پادشاهان ایران و مصر و سایر نقاط، کاخ‌هاى کسرى و تخت جمشید و …و صدها نظائر آن که در گوشه و کنار جهان پراکنده‌‏ است، هر کدام در عین خاموشى با هزاران زبان با انسان سخن مى‏‌گویند و انسان را از خواب غفلت بیدار می‌سازند، به خاطر این اثرات فوق العاده است که خداوند در قرآن کریم انسان‌ها را به سفر و تفکر در آثار باقی مانده از گذشتگان دستور داده و می‌فرماید:
«قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِکُمْ سُنَنٌ فَسیرُوا فِی الْأَرْضِ فَانْظُروا کَیْفَ کانَ عاقِبَهُ الْمُکَذِّبینَ [سوره آل عمران آیه ۱۳۷] پیش از شما، سنّت‏‌هایى وجود داشت و هر قوم، طبق اعمال و صفات خود، سرنوشت‌هایى داشتند که شما نیز، همانند آن را دارید. پس در روى زمین، گردش کنید و ببینید سرانجام تکذیب‏ کنندگان آیات خدا چگونه بود؟!»

در اسلام به سفر و جهان‌گردی اهمیت بسیار زیادی داده شده است، دیدن زیبایی‌ها و شگفتی‌های اعجاب انگیز طبیعت، که نشان از بزرگی خالق آن می‌باشد، در تفکر انسانی که به دنبال کشف حقیقت است تاثیر شگرفی ایجاد می‌کند، انسانی که با دیدن عجایب خلقت لحظه‌ای در آن تفکر نماید که خداوند چگونه آن را آفریده است و آیا این زیبایی‌ها و عجایب در جهان آخرت نیز وجود دارد؟ خداوند در قرآن کریم هدف از سیر و سفر در زمین را این گونه تفکرات می‌داند و می‌فرماید:
«قُلْ سیرُوا فِی الْأَرْضِ فَانْظُرُوا کَیْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ثُمَّ اللَّهُ یُنْشِئُ النَّشْأَهَ الْآخِرَهَ إِنَّ اللَّهَ عَلى‏ کُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدیرٌ [سوره عنکبوت آیه ۲۰] بگو: در زمین بگردید و بنگرید خداوند چگونه آفرینش را آغاز کرده است؟ سپس خداوند به همین گونه جهان آخرت را ایجاد مى‏‌کند یقیناً خدا بر هر چیز توانا است!»

مشاهده شگفتی‌های آفرینش، مکان زندگی و قبور صالحان، کاخ‌ها و محل زندگی مستکبران و ظالمان، آداب و رسوم مختلف مردم، اخلاقیات و روحیات متعدد و سایر مسائلی که در سفر وجود دارد در اندیشه انسان اثر گذار خواهد بود همان گونه که رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) می‌فرماید:
«همانا اگر در سفر مالی به چنگ نیاورید، حتما اندیشه شما زیاد خواهد شد.» [2]

مسافرت در اقصی نقاط جهان و برخورداری از آب و هوای‌های مختلف و استفاده از میوه‌ها و غذاهای متنوع علاوه بر سلامتی روحی و فزونی اندیشه، در سلامتی و شادابی جسم نیز تاثیر زیادی دارد، همان گونه که رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) مسلمانان را به مسافرت که حاصل آن سلامتی جسم است دستور داده و می‌فرماید:
«سفر کنید، تا سالم بمانید.»[3]

امید است همه ما با تمسک به قرآن کریم و روایات اهل بیت عصمت و طهارت هر از گاهی چمدان خود را به قصد سفر بسته و با مطالعه آداب سفر، به جاهای مختلف جهان سفر کرده و از شگفتی‌های جهان، آثار به جا مانده از پیشینیان، آداب و رسوم مردم عبرت گرفته و از آن در اصلاح تفکر و زندگی خود بهره بگیریم و بدین وسیله غم و اندوه را از زندگی خود دور کرده و به علم و معرفت خود اضافه کنیم، همان گونه که امام علی (علیه‌السلام) می‌فرماید:
«براى نیل به تعالى و ترقى، از وطن‌هاى خود دور شوید و مسافرت کنید که در سفر پنج فائده است: ۱:سفر باعث تفریح و انبساط روح است و اندوه و آزردگی‌ها را برطرف می‌کند، ۲: مسافرت یکى از راه‌هاى تحصیل درآمد و تأمین معاش است ۳: مسافرت وسیله فراگرفتن علم و تجربه است ۴: مسافرت به انسان آداب زندگى مى‏‌آموزد ۵:آدمى در سفر با افراد با فضیلت و خلیق برخورد می‌کند و با آنان دوست مى‌‏شود»[4]

……………………………….
پی نوشت‌ها:
[۱]. غزلیات سعدی غزل ۵۹۷.
[۲]. «سَافِرُوا فَإِنَّکُمْ إِنْ لَمْ تَغْنَمُوا مَالًا أَفَدْتُمْ عَقْلا» [ شیخ طوسی،مکارم الأخلاق، ص: ۲۴۱]
[۳]. «سَافِرُوا تَصِحُّوا» [همان مدرک قبلی]
[۴]. «تغرّب عن الاوطان فی طلب العلى* فسافر ففی الاسفار خمس فوائد تفرّج همّ و اکتساب معیشه* و علم و آداب و صحبه ماجد» [نوری، میراز حسین، مستدرک الوسائل ج ۲ ، ص۲۲].