مخاطبان پیامبر در غدیر خم، از واژه “مولی” ولایت و امامت را فهمیده بودند

سوالی که مطرح می‌شود این است چرا پیامبر خدا در روز غدیر از واژه "مولی" استفاده کردند که توجیهات و احتمالات مختلف در آن باشد؟ و چرا خداوند با آنکه می دانست از پیامبرش نخواست که لفظ صریح و مشخصی برای اعلام امامت و ولایت حضرت علی (علیه‌السلام) استفاده کند که دیگر شاهد این بی‌عدالتی‌ها نباشیم؟

در این رابطه باید بیان شود که پیامبر خدا آن چه را که در روز غدیر خم ایراد کرده است، بنابر نقل مشهور از واژه "مولی" استفاده کرد اما بنابر نقل دوم از واژه "ولیّ"[1] استفاده کرد، بنابر نقل سوم از واژه "اَوْلی" بهره گرفت[۲].
نقل دوم و سوم یعنی واژه‌های "ولیّ" و "اَولَی" به ولایت و امامت علی (علیه‌السلام) به روشنی و شفافیت کامل دلالت دارد بدون هیچ ابهامی، کما اینکه بنا به نقل مشهور که واژه "مولی" در سخنان پیامبر آمده است، هم هیچ مشکلی وجود ندارد. چون این واژه بدون کوچک‌ترین شبهه‌ای بر ولایت و امامت علی (علیه‌السلام) دلالت دارد، چنان که یاران پیامبر و مخاطبان اصلی این سخن در غدیر خم معنای ولایت و امامت را فهمیده‌اند.

حال اشاره‌ای می‌کنیم به بعضی از شواهدی که وجود دارد و گویای این معنا است که مخاطبان پیامبر در غدیر خم از واژه "مولی" ولایت و امامت را فهمیده بودند:
۱ـ حسان بن ثابت شاعر نامدار زمان پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) در مورد حدیث غدیر گفته است: فقال له قُمْ یَا عَلِی فَإنّ نیرضیتُک مِنْ بعدی إماماً و هادیاً[۳]
در این شعر حسان بن ثابت به وضوح بیان کرده است که مراد از "مولی" امام و هادی و پیشوا است.
۲ـ قیس بن سعد بن عباده، صحابی بزرگ پیامبر در مورد حدیث غدیر می‌گوید:وعَلِیٌّ إمامنا و إماملسوانا أتی به التنزیل  یوم قال النبی مَنْ کنتُفهذا مولاه خطب جلیل[۴]
در این شعر هم "قیس" از مولی، امام فهمیده و آن را در شعر منعکس نموده است.
۳ـ شعر عمرو عاص که از صحابی پیامبر بود و با وجودی که در جبهه مخالف علی(ع) قرار داشت، در مورد حدیث غدیر می‌گوید:
فی یوم غدیر خم رقی منبراً یبلغ و الرکب لم یرحل     ألستُ بکم منکم فی النفوسباَوْلَی؟ فقالوا بلی فافعلْ

فانحله امره المؤمنین من الله مستخلف المستحل      و قال فمن کنتُ مولی لهفهو له الیوم نعم الولی[۵]
در این شعر هم عمرو عاص با وجودی که در جبهه سیاسی مخالف امام علی (علیه‌السلام) قرار داشت، به روشنی از "مولی" به ولیّ و امام و امیر المؤمنین یاد می‌کند.
۴ ـ‌ امام علی (علیه‌السلام) در شعری که برای معاویه نوشت و ارسال کرد، در مورد حدیث غدیر استدلال می‌کند و می‌گوید: وَ أوْجَبَ لِی وِلَایَتُه عَلَیْکُم رَسُول اللهِ یَوْمَ غَدیرِ خُم[۶]
۵ـ تبریک ابوبکر و عمر در روز غدیر: بعد از آن که پیامبر فرمود: "من کنت مولاه فهذا علی مولاه" ابو بکر و عمر به علی بن ابی طالب تبریک گفتند: "بَخٍّ بَخٍّ لَکَ یَابنَ اَبِی طَالِبٍ اَصْبَحْتَ مَوْلَایَ وَ مَوْلَی کُلّ مُؤمِنٍ وَ مُؤمِنَهٍ"[7].این تبریک دلیل بر این است که ابو بکر و عمر هم از کلمه مولا، ولایت و امامت را فهمیده بودند.
۶ ـ بعد از حادثه غدیر،‌یکی از دشمنان علی (علیه‌السلام) به نام حارث بن نعمان فهری (که از ولایت و امامت علی (علیه‌السلام) ناراحت شده بود) از پیامبر خواست که اگر بعد از این ولایت و امامت در دست علی قرار بگیرد، از خدا می‌خواهم که عذابی نازل کند و مرا از بین ببرد، که آیه "سئل سَائلٌ بِعَذابٍ وَاقِع" در این مورد نازل شد.[۸]

بنابراین حدیث غدیر با وضوح کامل به امامت علی (علیه‌السلام) دلالت دارد، لیکن پیروان مکتب خلفا برای توجیه خلافت خلفای ثلاث، به توجیهاتی رو آورده، از جمله گفته‌اند: مولی بر مقصود مذکور دلالت ندارد.
بنابر این اگر پیامبر خدا از هر لفظ دیگری نیز اگر استفاده می کرد، باز می‌شد به وسیله کسانی که در صدد تغییر ولایت و امامت بودند معنای دیگر استفاده شود، همان همان طور که الفاظ دیگر به کار رفته در این معنا را (که قبل از واقعه غدیر و در حوادث گوناگون توسط پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) بیان شده بود) مورد تغییر و توجیهات دیگر قرار داده‌اند.

برای مطالعه بیشتر، رجوع شود به فصلنامه علوم الحدیث، شماره ۷، مقاله دیدگاه‌های اهل سنت درباره حدیث غدیر.

پی نوشت :
۱.عقبات الانوار، ج ۸، ص ۲۲۶.
۲. عقبات الانوار، ج ۸، ص ۲۲۶.
۳. ابو جعفر اسکافی، المعیار و الموازنه، ص ۲۱۴؛ زرندی حنفی، نظم دُرَر السمطین، ص۱۱۳؛ ابوالفرج اصفهانی، الآغانی، ج ۴، ص ۱۴۳.
۴. شریف رضی، خصائص الائمه، ص ۴۳؛ الغدیر ج ۲، ص ۶۷.
۵. الغدیر، ج ۲، ص ۱۱۴.
۶. الغدیر،ج۲ ، ص ۲۵.
۷.الغدیر، ج ۱، ص ۲۷۲ و ۲۷۳؛ علامه امینی این جمله را از شصت کتاب اهل سنت نقل کرده است
۸. لغدیر، ج ۱، ص ۲۴۶.

منبع: پایگاه اینترنتی رهروان ولایت

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.