نسل در نسل غرق پول و ثروت

در بیان عدالت پروردگار در مورد اشخاصی که نسل در نسل ثروتمند هستند و به واسطه ثروت خود کارهای خیر و بخشش به مستمندان انجام می‌ دهند، و چون فشار زیادی در زندگی تحمل نمی‌ کنند کفر هم نمی‌گویند، اما در مقابل افرادی که به علت فقر مالی و از روی ناچاری مرتکب گناه شده و به نوعی ایمانشان زائل می‌شود، باید گفته شود که، ازیک طرف افراد بشر هم از نظر استعداد و هم از نظر شرایط اقتصادی و سیاسی در وضعیت‏های مختلفی قرار دارند. که این تفاوت اقتضای اهداف و فلسفه خاصی می باشد که بر جریان آفرینش انسان و جهان حاکم می باشد.
لذا در راستای تعادل و تناسب با این تفاوت ها تکالیف خداوند و بازخواست او از بندگان در قیامت، متناسب با امکاناتی می باشد که در اختیار آنان قرار داده شده است.لذاست که حساب و بازخواست از اغنیا در قیامت و همچنین مسئولیت آنها در دنیا، با حساب فقرا و مسئولیتشان برابر نمی باشد.
هر کس در این دنیا امکانات بیشتری دارد مسئولیت بیشتری هم متوجه اوست. اگر کسی اندامی زیبا و یا استعداد خوب دارد در قبال آن مسئولیت بیشتری هم داشته گذشته از اینکه خطرات بیشتری هم او را تهدید می کند. کما اینکه کسی که قله کوه است اگر پرتاب شود بیشتر آسیب می ‏بیند تا کسی که چند متری از کوه بالا رفته. بنابراین تکلیف و مسئولیت هر فرد به میزان عقل ، ثروت و دیگر امکانات خدادادی او بستگی دارد.
لذاست که خداوند می فرماید: "لا یکلّف الله نفساً الاّ وسعها" (آل عمران ، آیه ۱۳۳)یعنی هیچ کس را جز به اندازه توان و وسعش تکلیف نمی کند. وُسْع و توان هر کس با توجه به امکانات و شرایط و ویژگی هایی می باشد که در آن قرار دارد و خود در به وجود آوردن آن ها هیچ گونه نقشی نداشته است؛ بر اساس این آیه، مطمئناً از کسی که از شرایط و امکانات مطلوب برخوردار نیست، به اندازه انسانی که آن شرایط و امکانات را دارد، تکلیف خواسته نمی شود؛ به همین خاطر می بینیم در قرآن مثلاً به زنان پیامبر می گوید: اگر کار زشتی از شما سر زند، عذاب تان دو چندان می شود.
لذا کمال اخروی چیزی جز محاسبه نسبت نعمت های خدادادی در بکار گیری فعالیت و بهره‏برداری‏ های خیر خواهانه انسان نیست، حال هرکس در هر سطحی که باشد.که در این بین حتی فقیری که توان انجام کار خیر را ندارد، از کمال اخروی محروم نشده است. اگر واقعاً خواهان خدمت رسانی باشد، همان ثوابی را خواهد داشت که ثروتمند با انفاق خود به آن ثواب دست پیدا کرده است، زیرا نقش نیت در اعمال، بسیار مهم و اساسی است.
حضرت امام صادق(ع) می‏فرماید: "همانا بنده مؤمن آرزو می‏کند و می‏گوید: خدایا! به من رزق و روزی وسیعی عطا فرما تا من هم بتوانم – مانند ثروتمندان – کارهای خیر انجام دهم. اگر آن فرد صداقت و پاکی نیت داشته باشد و خداوند این صداقت را در او ملاحظه نماید، به او اجر و ثوابی می‏دهد برابر با پاداشی که اگر ثروت زیاد و وسعت روزی داشت و با هزینه کردن پول‏ها در راه خدا، آن اعمال صالح را انجام می‏داد".[1]
 مسأله مهم دیگر، امتحان نمودن اقشار مختلف مردم است که فقیر و غنی به فقر و غنایشان مورد امتحان قرار گیرند و دنیا که دار امتحان است بر اساس امکانات جریان دارد.
البته این مطلب که ثروتمندان به خاطر تمکن مالی به فقرا و نیازمندان کمک می کنند و فقرا به علت فقر مالی به گناه می افتند، ممکن است صحیح باشد و واقعا برخی از ثروتمندان به خاطر تمکن مالی، کارهای خیر زیادی انجام دهند و عده ای از فقرا به خاطر فقر مالی، به گناه بیفتند، ولی این مطلب کلیت ندارد و بسیاری از ثروتمندان در عین تمکن مالی توفیق کارهای خوب را ندارند و بسیاری از فقرا با داشتن فقر مرتکب گناه نمی شوند وصورت خود را با سیلی سرخ نگه می دارند ولی عفت و پاک دامنی خود را از دست نمی دهند. فقر اگر با صبر و خویشتن داری همراه باشد، فضیلتی دارد که در خور توجه است که چه بسا ارزش انفاق ثروتمندان به درجه آن نرسد.

چه بسیار ثروتمندانی که ثروت آن ها را دچار غرور و سرکشی کرده، از رحمت خدا دور گشته اند! برای این مورد نمونه های فراوان هست.
از طرف دیگر چه بسیار افرادی که هیچ گونه امکانات نداشته اما به بالاترین مرتبه کمال انسانی رسیده اند و غالباً بهترین انسان ها از همین طبقه ضعیف و فقیر بوده اند.

 

پی نوشت :
۱.شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، چاپ بیروت، ج ۱، ص ۳۵.

منبع: پایگاه اینترنتی رهروان ولایت

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.