پسرم به سیگار علاقه دارد ...

پرسش:

با سلام پسر 8 ساله ام به سيگار علاقه دارد و به افراد سيگاري توجه زيادي دارد و اداي سيگار كشيدن را در مي آورد. با توجه به اينكه من و همسرم سيگاري نيستيم چگونه بايد با پسرم رفتار كنيم؟ با تشکر.

احساس مسئوليت شما در قبال تربيت فرزندتان قابل احترام و بسيار ارزشمند است، اميدواريم اين پاسخ به شما كمك كند.

پرسشگر محترم، تجربه ‌تقليد سيگار كشيدن در دوره كودكي بخاطر عواملي نظير تصور بزرگ شدن و مرد شدن، تقليد از بزرگ‌ترها ، مشكلات عاطفي و عدم‌ موفقيت تحصيلي شروع مي شود. سرگرم‌كردن كودكان، تفريح‌هاي مفيد و نشاط ‌آور، بهترين و مؤثرترين راه است و برخورد لفظي، تنبيه، لجاجت و مخالفت بي‌منطق با كودك، تحريك‌كننده وي به سمت كشيدن سيگار است.
معمولا خانواده‌ها در برخورد با فرزندانشان با مشكلات متعددي مواجه هستند. مشكلاتي از قبيل: پرخاشگري، بي‌نظمي، بدغذايي، بدخوابي و تقليد رفتارهاي نادرست از بزرگترها مثل سيگار كشيدن... . رفتار‌درماني از تكنيك‌هايي است كه براي مواجه با اين مشكلات و فائق آمدن بر آنها كاربرد بالايي دارد. اين تكنيك‌ها به دليل سهولت به كارگيري و اثرمندي بالا، موجب مي‌شوند تا والدين به طريقه مناسب و صحيح بتوانند مشكلات رفتاري فرزندانشان را برطرف كرده و رفتارهاي نامطلوب آنها را به سمت رفتارهاي مطلوب سوق دهند. با استفاده از روش هاي تغيير رفتار و رفتاردرماني، والدين مي‌توانند مجموعه‌اي از فنون يادگيري را كه هدف آن اصلاح رفتار، افزايش رفتار مطلوب، كاهش رفتار مطلوب و حذف رفتار نامطلوب است را در مورد فرزندان خود به كار بندند، لذا بهتر است كه ابتدا نوع رفتار و رفتار هدف مشخص شده و سپس راه حل مناسبي براي تغيير رفتار تعيين گردد. در اين مكاتبه با شما در مورد ترك اين رفتار فرزندتان با شما سخن مي گوييم اما در

*** كاهش و حذف رفتار نامطلوب در كودكان :
برخي رفتارها مثل نخوردن غذا، صحبت كردن در ميان صحبت ديگران، بي‌نظمي و تقليد سيگار كشيدن از بزرگترها ... هستند كه بهتر است براي از بين بردن اين نوع رفتارها با توجه به شرايط يكي از روش هاي ذيل را انتخاب كنيم :
الف) محروم كردن :
در اين روش محركي را كه براي كودك خوشايند است در زمان انجام عملي نامطلوب حذف مي‌كنيم. بسياري از والدين با اين روش آشنا هستند و در بسياري موارد از آن استفاده مي‌نمايند چرا كه نتيجه خوبي به‌دست آورده‌اند.
مثال: كودكي بر خلاف وظيفه‌اي كه در انجام تكاليفش دارد، اين كار را انجام نمي‌دهد. اگر والدين او بعداز ظهر كه كودك بايد برنامه مورد علاقه‌اش را در تلويزيون ببيند به او اجازه اين كار را ندهند، از روش محروم كردن استفاده نموده‌اند.
توجه: اگر از روش محروم كردن استفاده كرديد (مثلا اجازه ديدن تلويزيون را نداديد)، تا زماني كه كودك رفتار مطلوب را انجام نداد به او اجازه اين كار را ندهيد چرا كه كودك ياد مي‌گيرد كه اگر الان تلويزيون تماشا نكرد تا ساعاتي ديگر والدين او اين موضوع را فراموش كرده و او مي‌تواند مجددا به محرك خوشايند دست يابد؛ بنابراين روش محروم كردن اثر خود را از دست خواهد داد.
ب) جريمه كردن :
در صورتي كه رفتار نادرستي انجام داد او را به خاطر رفتار نادرستش از مقدار تشويق هايش كم كنيد. در محروم كردن شما او را از بازي با دوستانش محروم مي كنيد اما در جريمه كردن از ميزان ساعت بازي او كم مي كنيد.
ج) تنبيه :
تنبيه از نامطلوب‌ ترين روش هايي است كه براي تغيير رفتار استفاده مي‌شود. تنبيه زماني اتفاق مي‌افتد كه كودك رفتار نامطلوبي انجام داده و در مقابل، محرك ناخوشايندي از سوي والدين دريافت مي‌دارد. بايد توجه داشته باشيد كه تنبيه عوارض جانبي زيادي دارد، لذا تا حد امكان از انجام دادن آن بايد خودداري كرد و به ازاء آن از روش محروم كردن استفاده نمود. تنبيه تنها يك پاسخ دارد: «ديگر اين كار را انجام نده». در حالي كه پاسخي جايگزين براي آن را ندارد. يعني به كودك نمي‌آموزد كه اگر اين كار را انجام ندادي چه كار ديگري بايد به جاي آن انجام دهي. به‌علاوه اينكه در تنبيه، كودك حالت نفرت و انزجار پيدا مي‌كند و ممكن است از محيطي كه در آن تنبيه شده‌است (مانند: مدرسه يا خانه) و فرد تنبيه كننده (پدر، مادر، معلم) فراري شود و در نهايت اينكه ممكن است تنبيه منجر به انجام رفتار پرخاشگرانه‌اي از سمت كودك گردد كه از رفتار اوليه ناخوشايندتر است. البته بايد در نظر داشت كه هميشه تنبيه مضر نيست و مي‌تواند در برخي موارد مفيد نيز باشد، اما بايد در نظر داشت زماني كه از تنبيه استفاده مي‌كنيم حتما رفتار مطلوب در مقابل رفتار نامطلوب را هم تشويق نماييم.

*** روش‌ برخورد والدين‌ :
1) والدين‌ نبايد كنترل‌ خود را از دست‌ بدهند، زيرا از دست‌ دادن‌ كنترل ‌و خونسردي‌ سبب‌ تشويش و دلهره‌ بيش‌ از حد آنان‌ مي‌شود كه‌ خود سبب‌ مي‌گردد اضطراب‌ و تشويش كودك‌ افزايش‌ يابد.
2) والدين‌ نبايد يكديگر را متهم‌ كنند زيرا اتهام‌ و مقصر دانستن‌ يكديگر سبب‌ ايجاد جو ناسازگاري‌ درخانواده‌ مي‌شود. بديهي‌ است‌ چنين‌ جو مخربي‌ نه‌ تنها علت‌ واقعي‌ را مشخص ‌نمي‌كند بلكه‌ موجب‌ تشديد اين‌ اختلالات در کودکان خواهد شد.
3) بعضي‌ از والدين‌ شايد جهت‌ خاموش‌ نمودن‌ رفتارهاي‌ ناسازگارانه‌ واختلال‌ رفتاري‌ كودك‌ متوسل‌ به ‌پرخاشگري‌ و تنبيه‌ بدني‌ و يا تحقير وسرزنش‌ و اعمال‌ رفتارهاي‌ پرخاشگرانه‌ شوند؛ اين‌ دسته‌ از والدين‌ بايد بدانند تنبيه‌ بدني‌، تحقير وسرزنش‌ نه‌ تنها در دراز مدت‌ تأثيري‌ در درمان‌ اختلال‌ رفتاري‌ كودكان ‌ندارد بلكه‌ موجب‌ مي‌شود رفتارهاي ‌ناسازگارانه‌ و اختلال‌ رفتاري‌ به‌ شكل ‌گسترده‌تر، جديدتر و وخيم‌تر بروز نمايد.
4) والدين‌ در چنين‌ مواقعي ‌بايستي‌ رفتارهاي‌ سازگارانه‌ و صحيح‌ كودكان‌ خود را شناسايي‌ كنند و در هنگام‌ بروز چنين‌ رفتارهایی، ‌به‌ تشويق‌ آن‌ بپردازند.
5) والدين‌ بايستي‌ ساختار تربيتي‌ خانوادگي‌ خود را دقيقا مورد بازبيني‌ قرار دهند، زيرا ساختار تربيتي ‌خانوادگي‌ طرد كننده‌، بي‌ تفاوت‌ و مستبد موجب‌ بروز اختلال‌ رفتاري ‌در دوران‌ كودكي‌ مي‌شود.
6) از سرزنش و تحقير فرزندتان خودداري كنيد .
7) اعتماد او را در بوجود آوردن محيطي آرام و آزاد نسبت به خود جلب كنيد.
8) مي توانيد از معلمشان بخواهيد در اين مورد در كلاس با همه بچه ها صحبت كند (بدون اشاره به فرزندتان) و ضررهاي سيگار را برايشان بازگو كند يا انشايي با اين موضوع به آنها دهد.
9) والدين‌ بايستي‌ علاوه‌ براقدامات‌ فوق‌ در هنگام‌ بروز اختلال ‌رفتاري‌ كودكان‌ به‌ متخصص‌ مربوط و مشاور خانواده‌، مراجعه‌ نمايند تا اولا علت‌ اين ‌اختلالات‌ دقيقا مشخص‌ شود، ثانيا درمان‌ جامع‌ و صحيح‌ انجام‌ گيرد، ثالثا از مزمن‌ شدن‌ اين‌ اختلالات‌ پيشگيري‌ شود.

اميدواريم اين مطالب بتواند به شما در حل این مشکل، كمك كند. منتظر مكاتبات بعدي شما هستيم.

نویسنده : زهرا محمدی

منبع: سایت پرسمان دانشجویی

افزودن دیدگاه

لطفا پاسخ سوال را بنویسید.