سوء ظن پیدا کردن نسبت به دوست

پرسش:

من به يكى از دوستانم سوءظن پيدا كردم و بهش بدبین شدم. براى برطرف شدن آن بايد چيكار كنم؟

پرسشگر محترم، اينكه تصميم گرفته ايد از گناه دوري كنيد و به سوي خوبي روي آورید، نشان از اين دارد كه هنوز قلب شما زنگار نگرفته است ؛ پس با استغفار قلب خود را روشن تر كنيد؛ ضمنا اگر موضوع خاصي بين شما و دوستتان است ميتوانيد در يك گفتگوي صميمانه در مورد آن با هم صحبت كنيد تا مشكلتان حل شود.

علت شناسي
در ابتدا بايد چرائي بدبيني به ديگران را در فكر و ذهن شما پيدا كنيم. براي حل مسئله به گذشته خود بايد سفري كنيد، كه آيا اين حالت در گذشته شما ريشه داشته است و از سنين پايين تر نيز اين گونه بوده ايد؟ و يا بر اثر مسئله اي، حادثه و يا نشست و برخاست با افرادي اين نگرش هاي ناكارآمد در شما شكل يافته است؟ اين علت يابي در حل مسئله براي شما لازم است. چرا كه هر علتي را راه حلي خاص است.

افكار ناكارآمد
افكار از چنين اثري برخوردار هستند كه رفتار و هيجانات ما را هدايت و كنترل مي كنند. افكار در يك دسته بندي به سه دسته تقسيم مي شوند:
- افكار ناكارآمد
- افکار مثبت
- افکار واقعي

افكار ناكارآمد؛ مانند من موفق نمي شوم، مردم قابل اعتماد نيستند.
افكار مثبت؛ مانند من مي توانم به آرزوهايم برسم و همه مردم قابل اعتماد مي باشند.
افكار واقعي؛ مانند من بايد براي رسيدن به اهدافم توانايي ها و استعدادهاي خود را مورد توجه قرار دهم. به مومنين نبايد به ديد سوء نگاه كرد، اما براي سپردن برخي كارها بايد آن ها را آزمود.
به نظر مي رسد افكار شما از دسته اول مي باشند. براي اين كه اين نوع افكار را به افكار واقعي تبديل كنيم، بكاربردن امور زير لازم است:
براي راه يافتن به علت و ريشه هاي اين افكار لازم است، هرگاه به كسي بدبين شُديد، افكاري كه در ذهن شما در حال رفت و آمد است را بنويسيد، كه چه فكري نسبت به او الان داريد؟ حس شما الان چيست؟ حالات دروني خود را در اين مواقع ليست كنيد.
سپس بهترين فكري كه در مورد آن شخص و حادثه مي شود يافت، را در ذهن خود بياوريد و افكار واقعي و مثبت را جايگزين افكار ناكارآمد كنيد. بعد از ثبت و ضبط چندين مورد از اين گونه افكارهايتان، بصورت خيلي واضح خواهيد ديد كه افكار شما از الگوي ناكارآمد خاصي تبعيت مي كنند.
اين روش چنان بينشي در شما ايجاد مي كند كه علت و راه برون رفت از مسئله را مي يابيد. هنگامي كه افكار ذهني مشترك خود را شناختيد واقع بينانه ترين افكار را در آن مورد جاري كنيد. اين كار به ممارست و در برخي موارد به مشاوره نياز دارد.

توجه به آثار
توجه يافتن به آثار سوء بدبيني راهي براي رهايي از آن است. از اين رو برخي از آنها را ذكر مي كنيم :
1. بدبيني در قدم اول خود ما را مورد آزار و اذيت قرار مي دهد. از اين رو بهتر است به خود رحم كنيم و با خود مهربانانه تر برخورد كنيم. افكار و ذهن خود را از افكار صحيح پر كنيم.
2. اين نگرش هاي ناكارآمد دوستان انسان را از دور آدمي دور مي كنند. زيرا اگرچه اين افكار در ذهن شما هستند، منتهي در رفتار شما اثر مي گذارند و اين امر را دوستان شما متوجه مي شوند. اين نيز عاملي براي دور شدن آنها از اطراف شما خواهد بود. فرمايش حضرت علي – عليه السلام- اشاره به اين نكته است: ... «مبادا بدبينى بر تو چيره شود تا ميان تو و هيچ دوستى راه آشتى نگذارد...».(تحف العقول/ترجمه جعفرى / ص 76) .اين افكار براي شما تنها كاري كه به ارمغان مي آورد، تنهايي شما خواهد بود.
3. به افرادي كه نسبت به آنها نگرش واقع بينانه نداريد، احترام بيشتر كنيد و آنها را مورد لطف و اكرام خود قرار دهيد. اين كار باعث مي شود نگرش شما نسبت به آنها تغيير كند. در ضمن دعا كردن براي آنها نيز مفيد است؛چرا كه اين عمل اگر در آن وسوسه هاي شيطاني باشد آن را از شما دور و مهر و محبت آنها را در دل شما مي فزايد.
4. توجه به اين كه چه قرائني وجود دارد كه شما بر آن تكيه مي كنيد و به برخي بدبين هستيد، نيز براي رهايي از اين دسته افكار بسيار موثر است.
5. شما آيا دوست داريد ديگران بدون هيچ رُخدادي به شما سوء ظن داشته باشند؟! اگر اين را براي خود نمي پسنديد، ديگران هم آن را براي خود نمي پسندند.
6. توجه به امور انساني مانند: محبت و لطف به ديگران نيز عامل آزاد شدن از اين نگرش ها است. محبت به همه را در ذهن خود پرورش دهيد.
7. مشغول شدن به اين امور شما را از رشد و شكوفايي دور مي كند. توجه به اين امور گاهي باعث مي شود شما خود را پاك ببينيد و ديگران را آلوده. اين نيز باعث مي شود دست به حركت نزنيد، چرا كه از همه پاكتر هستيد. اين مشغوليت هاي فكري شما را از مشغول شدن به خود دور مي كند.
8. در ضمن از غيبت كردن و افرادي كه به همه چيز بد مي گويند و بد عمل مي كنند شديداً دوري كنيد. امير مؤمنان-عليه السلام- فرمود:«هم نشينى با بدان مايه بدبينى به خوبان است» (آداب معاشرت/ج‏1/ ص122).
9. گاهي براي يك رابطه دوستانه در حد سلام و احوال پرسي اصلاً نياز به بدبيني نيست. اگر مي خواستيد با افرادي رابطه عميقي برقرار كنيد، آنها را بيشتر بشناسيد. براي اين كار مي توانيد افرادي را كه مي خواهيد با آنها صميمي باشيد را با نماز را در اول وقت خواندن، اداي امانت و عمل به قول ها و وعده هايش، محك بزنيد.
10. اين برداشتها بدون هيچ پيش زمينه اي و يا با پيش زمينه ذهني خودتان مي تواند تنها عاملي شود تا ايمان در شما شكل نگيرد. امام صادق - عليه السلام- فرمودند: «هرگاه مؤمن به برادر خود تهمت زند ايمان در قلب او آب مي شود هم چنان كه نمك در آب حل مي شود». (ميزان الحكمه/ج 2/ ص 117)
البته بايد اشاره كنيم كه اگر تنها اين افكار در ذهن شما بدون خواست و اراده ي شما مي آيند، گناهي براي شما ندارد. به شرطي كه به آنها ترتيب اثر ندهيد و با خواست شما در ذهنتان باقي نمانند.

بي اطلاعیم
مرا پير داناي مرشد شهاب / دو اندرز فرموده بر روي آب
يكي آنكه بر خويش خوش بين مباش / دگر آن كه بر خلق بدبين مباش
زین پس به هر كسي مي خواستيد بدبين شويد اين نكته را مورد لحاظ قرار دهيد :
مگر من و شما علم باطن خواني داريم كه باطن افراد را مي خوانيم و برچسب بد بودن به آنها مي زنيم. خداوند است كه به باطن افراد آگاه است. تا جايي اين مسئله اهمیت دارد كه بايد خاطر نشان كنيم ما از مومني كاري و رفتاري ظاهرا ناشایست را با چشمان خود ديديم بايد آن را به هزاران محمل خوب حمل كنيم؛ مثلاً اگر ديديم ايشان شراب مي خورد، بايد بگوييم كه شراب نیست یا آن را اشتباهاً به جاي نوشابه برداشته است، تا چه برسد كه نديده و يا با حدس هاي سست و بي پايه بخواهيم مومنان را متهم کنیم و به آنها سوء ظن داشته باشیم.

نویسنده : زهرا محمدی

منبع: سایت پرسما ن دانشجویی

افزودن دیدگاه

لطفا پاسخ سوال را بنویسید.