مختل شدن زندگی به دلیل وسواس

پرسش:

هميشه مي ‏گويند اسلام دين راحتي است، دستوراتش باعث آرامش خاطر افراد و مايه آسايش آنان است. كجا اين چنين است؟ از وقتي كه مكلف شده ‏ام و دستورات اسلام را اجرا مي‏ كنم اعصابم خراب و آسايش از من سلب شده است! از يك طرف مي‏ نويسند احكامي را كه غالباً به آن نياز پيدا مي‏ كنيد، واجب است ياد بگيريد، از طرف ديگر احكام را ياد مي ‏گيريم، زندگي، مختل مي ‏شود. احكام نجاسات و مطهرات را خوانده‏ ام، الان همه زندگي در نظرم نجس هستند؛ از خانه گرفته تا خوابگاهم در دانشگاه. از اتاق گرفته تا فرش ‏ها و آشپزخانه و هال و حمام، از كوچه گرفته تا خيابان همه و همه در نظرم نجس هستند. لطفاً كمكم كنيد و من را از اين وضعیت نجات دهيد.

پرسشگر گرامی؛ شايد ما نيز اگر به جاى شما بوديم و دچار گرفتارى ‏هاى وسواس مى ‏شديم و آن را به اشتباه از اسلام مى‏ دانستيم، مى‏ گفتيم خوش به حال غيرمسلمانان؟! شما خود مى ‏دانيد كه اسلام هرگز چنين دستوراتى را نداده است و در سيره هيچ يك از پيشوايان دين نيز، چنين برنامه ‏هايى ديده نمى ‏شود (كه به جهت پاكى و نجسى، عرصه را بر خود و اطرافيانشان تنگ كنند)! با توجه به اينكه شما تحصيل كرده هستيد، يك نكته اساسى را با شما درميان مى ‏گذاريم: آيا براى نماز، مكلّف به پاكى واقعى لباس و بدن هستيم يا به پاكى ظاهرى؟!
توضيح آنكه اگر ندانيم لباس و بدن ما نجس است و با آن نماز بخوانيم، آيا نماز ما صحيح است يا خير؟ به فتواى همه علما، چنين كارى صحيح است؛ چون طهارت بدن و لباس شرط ظاهرى است، نه واقعى؛ يعنى، لازم نيست در واقع لباس و بدن پاك باشد؛ بلكه همين مقدار كه ندانيم نجس است، كافى است (هر چند واقعاً نجس باشد). از همين رو قاعده ‏اى در فقه مطرح است به نام «اصل طهارت»؛ مقتضاى اين اصل آن است كه هر چيزى پاك است؛ مگر آنكه بدانيم نجس است. از طرفى تفحص و جست و جو در موضوعات لازم نيست.
پس در آغاز بايد آنچه را كه به صورت نادرست درك كرده‏ايد، تصحيح كنيد، تا زمينه براى اصلاح حالت وسواس فراهم گردد. يقين شما در مورد نجس شدن چيزها معتبر نيست. بنابراين به آن هرگز اعتنا نكنيد و براى مدتى اين گونه فرض كنيد كه اساساً شما تكليفى در مورد نجاست و طهارت نداريد؛ چه اينكه از نظر شرعى، هر تكليفى كه موجب مشقّت باشد، ساقط مى ‏شود.
به ترديدهاى خود توجه نكنيد، چيزى را كه نمى ‏دانيد پاك است يا نجس، پاك بدانيد و همان گونه كه گفته شد به خود تلقين كنيد كه اگر نجس هم باشد، من تكليفى ندارم. براى بعد از زمان بهبودى، الان فكر نكنيد؛ شما فعلاً تكليفى نداريد.
در اين رابطه، برنامه ‏اى براى شما عرضه مى ‏شود، اگر واقعاً خواهان نجات خود و زندگى ‏تان هستيد دقيقاً آن را اجرا كنيد:
1. هر موقع آرامش داشتيد - به ويژه شب‏ها در موقع خوابيدن - اين جملات را با خود تكرار كنيد (تا دو ماه): «من كاملاً قادر هستم بر مشكل وسواس خويش غلبه كنم و با استعانت از خداوند، از همين فردا در اين مسير قدم خواهم برداشت»؛ «من مى ‏توانم بر اين عادت ناپسند غلبه كنم و سلامت و بهداشت روانى خود و خانواده‏ام را تضمين كنم». «هرگز اسلام و قرآن دستورات غيرقابل اجرا و مشقّت ‏آور نداده است. من هم از همين فردا مثل بقيه مردم رفتار خواهم كرد و از وسوسه ‏هاى شيطان دورى خواهم كرد».
2. هر شب كارهاى روزانه خود را كنترل و تعداد موارد مثبت و منفى را يادداشت كنيد. روز بعد سعى ‏كنيد از تعداد موارد منفى (عمل به وسواس) كاسته و بر موارد مثبت بيفزاييد؛ اين كار را نيز تا دو ماه ادامه دهيد.
3. صله رحم زياد كنيد؛ با خويشان خود خيلى گرم بگيريد و اظهار محبت كنيد. حتى الامكان با آنها هم غذا بشويد و در صورت امكان هر هفته يك بار به صورت خانوادگى به تفريح برويد.
4. در مراسم مذهبى (مانند نماز جماعت و...) شركت فعال داشته باشيد و با ديگر شركت كنندگان بسيار دوستانه و صميمى برخورد كنيد.
5. با اهل خانه با احترام و صميميت برخورد كنيد و در برابر هيچ حركتى از آنان، حساسيت و واكنش تند نشان ندهيد.
6. خود را از ديگران، نه برتر بدانيد و نه كمتر.
7. در حد امكان به ورزش بپردازيد.
8. حتى الامكان بكوشيد دوستان خوبى براى خود پيدا كنيد و روابط صميمانه و مشاركت‏هاى علمى و عملى را پايه گذارى كنيد.
9. در مورد حمام رفتن و آب كشيدن به برنامه زير عمل كنيد.
الف. اول با خود مشخص كنيد كه مثلاً يك لباس معمولى يا نجس را چند بار و در چه مقدار زمان مى‏ شوييد و آب مى ‏كشيد ؛ سپس آن را بنويسيد (فعلاً فرض مى ‏كنيم شش بار و از نظر زمانى پانزده دقيقه) ؛
ب. حالت روحى خود را پس از اين مقدار شستن ثبت كنيد (مثلاً آيا بعد از اين همه شستن، باز لباس را پاك مى ‏دانم يا نجس؟ آيا با خيال راحت از آن دست مى ‏كشم يا با دغدغه خاطر؟) ؛
ج. تصميم قطعى بگيريد كه از زمان و تعداد دفعات شستن، كم كنيد (مثلاً شش دفعه را به چهار بار و پانزده دقيقه را به ده دقيقه تغيير دهيد) ؛
د. بعد از عمل شستن به خود بگوييد. به خدا قسم! پاك پاك است و ديگر بهتر از اين نمى ‏شود. اگر نجس هم باشد، هيچ اشكالى ندارد ؛ وظيفه من اين است كه همين را بپوشم.
10. ورزش آرام و پياده روى را فراموش نكنيد.
11. همواره به خود با جديت كامل تلقين كنيد كه من سالم سالم هستم و هيچ مشكلى ندارم.
12. با خانواده و دوستان بسيار گشاده رو، خندان و گرم برخورد كنيد. مطالب خوبى بگوييد و با آنان بخنديد (حتماً اين عمل را انجام دهيد).
13. به سرگرمى ‏هاى هنرى سالم، بپردازيد و فرصت‏هاى خود را با مطالعه و برنامه ‏هاى مفيد ديگر پر كنيد و فرصتى براى هجوم افكار وسواسى باقى نگذاريد.
14. ذكر خدا را بسيار بگوييد و سوره ‏هاى «ناس» و «فلق» را زياد بخوانيد. نسبت به مواردى كه ترديد داريد (مثلاً ممكن است تصور كنيد كه به خاطر شيوه عملى آنها تمام خانه و وسايل آن نجس باشد؛ بدانيد كاملاً حكم شرعى، خلاف اين است. شما بايد تمام خانه و وسايل را پاك بدانيد و فقط مواردى را كه نجس شدن آن را عيناً و دقيقاً با چشم خود ديده‏ ايد، نجس بدانيد. حتى از نظر شرعى نسبت به موارد مشكوك لازم نيست تحقيق كنيد كه آيا پاك است يا نجس؛ بلكه از نظر شرعى اصل در همه چيز «طهارت» است، حتى در بسيارى از جاها وضع خيلى بدتر از خانه شما است.
بر اساس روايات متعددى در اين زمينه، درباره مطالب خيلى حادى از ائمه(ع) سؤال مى ‏كردند و با آنكه بسيارى از آنها، از خوردنى ‏ها هم بوده است، در همه موارد حكم طهارت جارى مى ‏كردند. در اين مورد اكيداً توصيه مى ‏شود، به احساسات و گرايش ‏هاى روحى خود توجه نكرده و كاملاً طبق همين وظيفه عمل كنيد؛ مطمئن باشيد هيچ مسئله ‏اى ندارد. حتى اگر موردى واقعاً هم نجس بوده - چون به حكم ظاهرى شرعى عمل كرده ‏ايد - هيچ مشكلى نداريد.

نویسنده : گروه روانشناسی و مشاوره پرسمان

منبع: سایت پرسمان دانشجویی

افزودن دیدگاه

لطفا پاسخ سوال را بنویسید.