مصرف کالای ایرانی؛ راهکار مبارزه در جنگ اقتصادی

جمهوری اسلامی ایران به دلیل مقاومت در برابر نظام استکباری، از ابتدای انقلاب تاکنون، هدف تهاجمهای متعددی، از جمله «تحریمهای اقتصادی» قرار گرفته است که از آن به «جنگ اقتصادی» تعبیر می‌کنیم. دشمنان با تجربة ناکامی در جنبه‌های نظامی و سیاسی در طول سالیان گذشته، اکنون با پیش گرفتن سیاست تحریمهای اقتصادی علیه ایران، درصدد ایجاد فشار و بحران اقتصادی هستند. بر همین اساس، مقام معظم رهبری> یکی از راهکارهای مبارزه در این میدان را «حمایت از تولید ملّی و کار و سرمایة ایرانی» عنوان کرده‌اند و در کنار توصیه به اجتناب از اسراف و تضییع منابع عمومی، «مصرف کالاها و محصولات داخلی» را از مردم و مسئولین خواستار شده‌اند.[1]

با توجه به شرایط حال و آیندة کشور و مجموعة استعدادها و ظرفیتها و نیز تهدیدهای اقتصادی دشمنان، مردم باید در حلّ مشکلات اقتصادی کشور و پیروزی در مصاف با تحریمهای استکباری، نقش مؤثری ایفا کنند و با جدّیت تمام به مصرف کالاهای ایرانی بپردازند، همانطور که عالمان شیعه از جمله؛ آقا نجفی اصفهانی و برادرشان، شهید نور ‌الله اصفهانی در دوران هجوم اقتصادی غرب به ایران در دورة قاجار، با بیان و عمل خود به این مهم پرداختند.[2]

جَنگ اقتصادی

وقتی سخن از جَنگ به میان می آید، ذهنها بیش تر به سوی مبارزة نظامی کشیده می‌شود، در حالی که غیر از حوزة نظامی و تسلیحاتی، میادین دیگری نیز وجود دارد، از جمله جنگ جمعیتی، تغذیه‌ای، اقتصادی، فرهنگی و رسانه‌ای که امروزه ما در این حوزه‌ها در حال دفاع و مقابله با دشمنان داخلی و خارجی هستیم.

به اعتقاد مقام معظم رهبری>: «امروز عرصة‌ اقتصاد، به‌ خاطر سیاستهای خصمانة‌ آمریکا، یک عرصة‌ کارزار است. یک عرصة‌ جنگ است. جنگی از نوع خاص. در این عرصة‌ کارزار، هر کسی بتواند به نفع کشور تلاش کند، جهاد کرده است. امروز هر کسی بتواند به اقتصاد کشور کمک بکند، یک حرکت جهادی انجام داده است. این جهاد است، البته جهادی است که ابزار خودش را دارد، شیوه‌های مخصوص خود را دارد. باید این جهاد را همه با تدبیر مخصوص خود و سلاح مخصوص خود انجام بدهند.»[3]

و در جای دیگر فرمودند: «ما چند سال پیش اقتصاد مقاومتی را مطرح کردیم. همة کسانی که ناظر مسائل گوناگون بودند، می توانستند حدس بزنند که هدف دشمن، فشار اقتصادی بر کشور است. معلوم بود و طراحیها نشان می‌داد که اینها می‌خواهند بر روی اقتصاد کشور متمرکز شوند. اقتصاد کشور ما برای آنها نقطة‌ مهمی است. هدف دشمن این بود که بر روی اقتصاد متمرکز شود، به رشد ملی لطمه بزند، به اشتغال لطمه بزند، طبعاً رفاه ملی دچار اختلال و خطر شود، مردم دچار مشکل شوند، دلزده بشوند، از نظام اسلامی جدا شوند. هدف فشار اقتصادی دشمن این است و این محسوس بود.»[4]

تنها ابزار دشمن در جَنگ اقتصادی

تحریمها علیه ایران به مجموعه اقداماتی اطلاق می‌شود که از سوی کشورهای دیگر در جهت تنبیه حکومت و یا وادار کردن ایران به انجام یا ترک عملی به کار گرفته شده است.[5]

امروزه در جنگ اقتصادی، تنها ابزار دشمن برای مقابله‌ با مخالفین، همین «تحریم اقتصادی» است، تا دشمن با ایجاد محدودیتها راه صادرات و واردات محصولات، و نیازمندیهای یک کشور را مسدود کند و به فلج شدن اقتصاد آن کشور بیانجامد.

پس هدف دشمنان ما از تحریم در جنگ اقتصادی، «تغییر رفتار» و سپس «تغییر ساختار» نظام اسلامی است.

از این رو، مقام معظم رهبری> فرموده اند: «یکی از واقعیتهای موجود کشور - که امروز بیش از سالهای گذشته این واقعیت به رخ نظام اسلامی کشیده می‌شود - وجود فشارها و تهدیدهاست. کشور با زورآزمایی چند قدرت و دولت مستکبر روبروست. ادعای اینکه این فشارها، این تحریمها، این محاصره‌ها، این دشمنیها و خصومتها به خاطر مسئلة‌ سلاح هسته‌ای و مسئلة‌ توان هسته‌ای است، یک دروغ است. واقعیت این است که مخالفت آنها به خاطر اصل انقلاب و اصل تشکیل نظام اسلامی است. اینها در این منطقه با خیال راحت داشتند حکومت می کردند. کشوری مثل ایران با این منابع سرشار، با این امکانات فراوان، توی مشت آنها بوده است. هر کار می‌خواستند، می‌کردند. هر تصمیمی می‌خواستند، می‌گرفتند. از امکانات این کشور در پیشبرد مقاصد خودشان همة استفاده‌ها را می‌کردند؛ ولی الآن از آن محروم شده‌اند. فقط این هم نیست. این حرکت موجب شده است که این داعیه و این انگیزه در دنیای اسلام بیدار شود که امروز نشانه‌هایش را در شمال آفریقا و در خاورمیانه و در همة‌ کشورها و ملّتها داریم مشاهده می‌کنیم. اینها از این ناراحت اند. نقطة کانونی، جمهوری اسلامی است. می خواهند به جمهوری اسلامی ضربه وارد کنند و این را عبرتی قرار بدهند برای دیگران. انگیزة واقعی این است.»[6]

با این توصیف، هدف اصلی تحریمها، فشار اقتصادی بر مردم و ایجاد آشوب در ایران است[7] تا به این وسیله مردم ایران از آرمانها و رفتارهای استکبارستیزانة خود دست بردارند و به تدریج ساختار نظام اسلامی به صورت بنیادین تغییر کند.

مدیریت مصرف؛ رُکن اقتصاد مقاومتی

مقاومت در برابر فشارها و تحریمهای ظالمانة دشمنان در عرصة اقتصادی «مدیریت مصرف» است که یکی از ارکان اقتصاد مقاومتی به شمار می رود. مقام معظم رهبری> فرمودند: «مسئلة مدیریت مصرف، یکی از ارکان اقتصاد مقاومتی است؛ یعنی مصرف متعادل و پرهیز از اسراف و تبذیر. هم دستگاه‌های دولتی، هم دستگاه‌های غیر دولتی، هم آحاد مردم و خانواده‌ها باید به این مسئله توجه کنند که این واقعاً جهاد است. امروز پرهیز از اسراف و ملاحظة تعادل در مصرف، بلاشک در مقابل دشمن یک حرکت جهادی است. انسان می‌تواند ادعا کند که این، اجر جهاد فی سبیل‌اللّه‌ را دارد. یک بُعد دیگرِ این مسئلة‌ تعادل در مصرف و مدیریت مصرف این است که ما از تولید داخلی استفاده کنیم. این را همة‌ دستگاه‌های دولتی توجه داشته باشند. دستگاه‌های حاکمیتی، مربوط به قوای سه‌گانه، سعی کنند هیچ تولید غیر ایرانی را مصرف نکنند. همت را بر این بگمارند. آحاد مردم هم مصرف تولید داخلی را بر مصرف کالاهایی با مارکهای معروف خارجی - که بعضی فقط برای نام و نشان، برای پُز دادن، برای خودنمایی کردن، در زمینه‌های مختلف دنبال مارکهای خارجی می روند - ترجیح بدهند. خود مردم راه مصرف کالاهای خارجی را ببندند.»[8]

دلایل وجوب استفاده از کالای ایرانی

از بیانیه های عالمان شیعه در حراست و حمایت از سرمایه‌های ملی کشور در دورة قاجار، بر می‌آید که آنان بر مبنای اصول «نفی سَبیل»، «حُرمت دوستی با کفار» و «حُرمت تشبّه به کفار» به وجوب استفاده از کالاهای داخلی و حُرمت محصولات خارجی فتوا داده اند.[9]

افزون بر این، قاعدة «وجوب حفظ نظام» یا «حُرمت اختلال نظام اسلامی»، از جمله قواعد فقهی است که مبنای حقوق و تکالیف اجتماعی مردم به شمار می آید و می‌تواند دلیل محکمی بر حُرمت استفاده از محصولات خارجی باشد.

به نظر می‌رسد این اصول و قواعد وجوب استفاده از کالاهای ایرانی و ضرورت اجتناب از تولیدات خارجی را به خوبی تبیین می‌کنند.

الف) اصل «نفی سَبیل»

اصل «نفی سَبیل» از مهم ترین اصول و قواعد فقهی کاربردی است که در عرصه‌های مختلف روابط داخلی و خارجی مسلمانان، نقشی بنیادین دارد و برگرفته از قرآن کریم است که فرمود: ]وَ لَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكافِرينَ عَلَى الْمُؤْمِنينَ سَبيلاً[؛ «و خدا هرگز هيچ راه سلطه اى به سود كافران بر ضدّ مؤمنان قرار نداده است.»[10]

«نفی سَبیل» به معنای نفی تشریعی هرگونه سلطه و استیلای کفار بر مسلمانان است؛ زیرا مسلمانان دارای احترام و عزّت نفس هستند و نباید تن به ذلت کفار و سلطة آنان دهند، البته صرف ارتباط با کفار منفی نیست؛ بلکه هر رابطه ای که سبب سلطه‌پذیری و سلطه‌گری آنان گردد، ممنوع است.[11]

چون پذیرش سلطة کفار، سبب وابستگیهای اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، علمی و فناوری به کشورهای بیگانه می‌گردد که در نهایت، عقب‌ماندگی و تخریب فرهنگ را به ارمغان می‌آورد.

در قانون اساسی جمهوری اسلامی نیز به این قاعده استناد شده است. اصل 152 قانون اساسی می گوید: «سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بر اساس نفی هرگونه سلطه‌جویی و سلطه‌پذیری، حفظ استقلال و تمامیّت ارضی کشور، دفاع از حقوق همة مسلمانان و عدم تعهد در برابر قدرتهای سلطه‌گر و روابط صلح آمیز متقابل با دُوَلِ غیر مُحارب، استوار است.»

در اصل 153 قانون اساسی نیز آمده است: «هرگونه قرارداد که موجب سلطة بیگانه بر منابع طبیعی و اقتصادی، فرهنگی، ارتش و دیگر شئون کشور گردد، ممنوع است.» بنابراین، استفاده از محصولات خارجی به نوعی موجب وابستگی و سلطة کفار و بیگانگان بر مسلمانان خواهد شد؛ زیرا کفار با سلطة اقتصادی دو کار بزرگ انجام می‌دهند:

1. کالاهای تولیدی خود را به مصرف مسلمانان درآورده و بازار خود را پویا نگه می دارند و مسلمانان را نیز مصرف‌گرا بار می‌آورند؛

2. با ارائة کالاهای غیر اسلامی، زمینه را برای گسترش فرهنگ غیر دینی و غیر اخلاقی فراهم می‌سازند تا به واسطة این کار، دایرة سلطه را بیش تر و گسترده‌تر سازند.

ب) اصل «وجوب حفظ نظام» یا «حُرمت اختلال نظام»

این دو اصل، حکم مستقل عقلی هستند؛ یعنی هر فعل یا ترک فعلی که موجب اختلال در نظام اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی کشور اسلامی باشد، قبیح و حرام است. برخی از علمای معاصر این قاعده را از احکام اولیة اسلامی دانسته‌اند.[12]

گفتنی است که علاوه بر معنای رایج «نظام» در فقه، این واژه در معنای «حکومت و نظام سیاسی» و «اساس اسلام و سرزمینهای اسلامی» نیز به کار می‌رود، که بر این معنا از اهمّ واجبات عقلی و شرعی خواهد بود. همان طور که امام خمینی) فرمود: «مسئلة حفظ نظام جمهوری اسلامی در این عصر و با وضعی که در دنیا مشاهده می‌شود، از اهمّ واجبات عقلی و شرعی است.»[13]

ایشان در جای دیگری فرمود: «حفظ اسلام، جزء فرایضی است که هیچ فریضه ای بالاتر از آن نیست.»[14]

در نتیجه بر مبنای قاعدة «وجوب حفظ نظام»، مصرف محصولات داخلی و اجتناب از تولیدات خارجی، موجب می شود اساس اسلام و حکومت اسلامی در مواجهه با دشمنان، مصونیت و اقتدار پیدا کند.

آثار و برکات مصرف کالاهای ایرانی

مصرف کالاهای ایرانی، آثار و برکات زیادی را عائد فرد و جامعه می کند که به برخی از آنها اشاره می کنیم:

1. حمایت از کارگر ایرانی و ایجاد اشتغال

یکی از آثار و برکات استفاده از کالای ایرانی، حمایت از کارگر ایرانی و رونق بخشیدن به محصولات کارخانه‌های تولیدی داخلی است. مقام معظم رهبری> می فرمایند: «کسانی که مصرف‌کننده هستند - که همة‌ ملّت ما در واقع مصرف‌کننده‌اند - محصولات داخلی را مصرف کنند که من روی این بارها و بارها تکیه کردم و امروز هم عرض می‌کنم و تکیه می‌کنم؛ ‌همه سعی بکنند محصولات داخلی را مصرف بکنند، کارگر ایرانی را حمایت بکنند، کارگاه تولیدی داخلی را با مصرف کردن [محصول] آن رونق بدهند.»[15]

ایجاد اشتغال برای جوانان از جمله آثار مصرف تولیدات داخلی است که در بیانات حکیمانة مقام معظم رهبری> آمده است: «ستون فقرات اقتصاد مقاومتی عبارت است از تقویت تولید داخلی. اگر این کار تحقّق پیدا کرد و همّتها متوجّه به این مسئله شد، مسائل کار به تدریج حل می شود. کار ارزش پیدا می‌کند. کارگر ارزش پیدا می‌کند. اشتغال، عمومی می‌شود. بیکاری که یک معضلی است در جامعه، به تدریج کم می‌شود و از بین می‌رود.»[16]

همچنین فرمودند: «عزیزان من! شما وقتی که یک جنس داخلی را خرید می کنید، به ‌جای جنس تولید خارجی، هم به همین اندازه کار و اشتغال ایجاد کرده‌اید، هم کارگر ایرانی را وادار کرده‌اید به اینکه ابتکار خودش را بیاورد میدان. جنس داخلی که مصرف شد، آن کنندة کار، ابتکاراتی دارد. این ابتکارات را روز‌به‌روز افزایش خواهد داد. شما وقتی که جنس داخلی مصرف می‌کنید، ثروت ملّی را افزایش داده‌اید.»[17]

2. کمک عملی به تولیدات داخلی

باید باور کنیم که مصرف‌کننده از ارکان تقویت و ترویج تولیدات داخلی است. مقام معظم رهبری> فرمودند: «مصرف‌کنندة‌ باانصاف، مصرف‌کنندة‌ باوجدان هم می تواند به تولید کشور کمک کند. دنبال اسم و رسم نروند. دنبال بِرَند نروند. دنبال مارک نروند. دنبال مصلحت بروند. مصلحت کشور، مصرف تولید داخلی است. کمک به کارگر ایرانی است. بعضی‌ها هستند حتّی حاضرند به نفع کارگر هم شعار بدهند، رگ گردن را هم درشت کنند و شعار بدهند؛ اما در عمل به کارگر ایرانی لگد بزنند. لگد زدن به کارگر ایرانی این است که انسان جنس مصنوع این کارگر را مورد استفاده قرار ندهد و برود مشابه این را از خارج بگیرد. گاهی هم به قیمتهای گران‌تر. ما در برخی از صنایع در کشورمان جزء پیشروان دنیاییم؛ [اما] در همان چیزها، می روند از بیرون چیزهایی را برمی دارند و به داخل می‌آورند.»[18]

3. عدم خروج سرمایة ایرانی از کشور

برخی مصرف کالاهای خارجی را نشانة نوعی تشخّص و برتری اجتماعی می پندارند، در حالی که به فرمودة مقام معظم رهبری>: «دلبستگی به تولیدات بیگانه و بی‌اعتنایی به تلاش کارگر ایرانی، بیماری و عادت بدی است که پول و ثروت کشور را به جیب کارگر خارجی سرازیر می‌کند.»[19]

به عنوان نمونه: آمارهای منتشر شده از سوی گمرک جمهوری اسلامی ایران نشانگر این است که در سال 1393ش بالغ بر 2 میلیارد و 128 میلیون و 626 هزار و 396 دلار ارز، تنها بابت واردات خودرو از کشور خارج شده است.[20] 

4. حفظ نظام اسلامی از توطئه های اقتصادی

به اعتقاد عالمان اسلامی «امر به معروف و نهی از منکر» زیربنای همة‌ حرکات اجتماعی اسلام و «ایجاد نظام اسلامی و حفظ آن» از جمله بزرگ‌ترین معروفهاست. بنابراین، هر کسی که در این راه تلاش کند، آمِر به معروف محسوب می شود؛ چون حفظ عزّت و آبروی ملّت ایران، بزرگ‌ترین معروف است.[21]

لذا تردیدی نیست که دشمنان ما پس از ناامیدی از ضربه های نظامی به ایران، می خواهند از راه فشار اقتصادی به نظام جمهوری اسلامی ایران آسیب برسانند. به این دلیل، مصرف تولیدات داخلی موجب می شود نقشه های شوم دشمنان در مقابله با ایران نقش بر آب شود و پایه های نظام اسلامی، بیش از پیش مستحکم تر و اقتدار ملی و بین المللی آن افزون تر گردد.

نقش عالِمان شیعه در مصرف کالاهای ایرانی

بازخوانی تاریخ گذشتة‌ ایران اسلامی، به خصوص تاریخ دویست سالة اخیر - که تاریخ مواجهة‌ ایران و غرب مدرن است - نشان می‌دهد که دلسوزان این مملکت که همواره علما در رأس آن قرار داشته اند، برای اعتلا و مجد اسلام و مسلمین و پیشرفت کشور، از هیچ تلاشی فروگذار نکرده‌اند. تأکید بر تولید، کار و سرمایة داخلی، همواره اولویت فعالیت ایشان بوده است.

آنان در راستای احکام اسلام و موازین شرع، اقدامات گوناگونی انجام داده اند. یکی از اقدامات راهبردی عالِمان شیعه در مقابله با هجوم اقتصادی غرب، تقویت اقتصاد داخلی بوده است. مهم ترین مصداق این حرکت، تأسیس «شرکت اسلامیة اصفهان» در سال 1316ق به همت دو مجتهد بزرگ اصفهان (آیت الله آقا نجفی اصفهانی و برادرشان، شهید حاج آقا نور الله اصفهانی) است. آنها علاوه بر سخنرانی و نگارش نامه و صدور اعلامیه های متعدد در راستای تحریم کالاهای بیگانه و تشویق مردم به مصرف کالاهای داخلی، با تأسیس این شرکت اسلامی، راه ورود کالاها و منسوجات خارجی به داخل ایران را بستند؛ به گونه ای که روزنامه ها و نمایندگان انگلیس، توسعة آن را سکته به منافع انگلیس در تمام منطقة خلیج فارس اعلام کردند.[22]

اين اقدام كه در جهت حفظ منافع اقتصادي جامعة اسلامي و مقابله با سلطة بيگانگان بر امت مسلمان بود، حمايت جدّي علماي مسلمان در مناطق گوناگون را به دنبال داشت و عالمان بزرگي همچون آيات عظام: آخوند خراساني، سيد محمدكاظم يزدي، ميرزا حسين نجل ميرزا خليل، محمد غروي شربياني، ملا محمدحسن مامقاني، ميرزا فتح الله شيرازي اصفهاني (معروف به شريعتمدار)، ميرزا محمدحسين نوري (معروف به محدث نوري) و صدر اصفهاني)، به شكلهاي گوناگون همچون فتوا، اعلاميه، سخنراني و تأليف كتاب، به حمايت از آن برخاستند.

براي نمونه، مرحوم آخوند خراساني در نامه اي، از شاه ایران خواست تا با خَلع لباس ذلّت و پوشیدن لباس عزّت و استفاده از البسة مصنوعة اسلاميه، هم به تقويت دولت و اسباب آسايش عموم مردم و پیشرفت ايران بپردازد و هم باعث شود تا ملت به مقتضاي «النّاسُ عَلي دينِ مُلوكِهم» شيوة وي را ادامه دهند كه كُهَن جامة خويش را پيراستن، بِه از جامة عاريت خواستن است.»[23]

در مجموع، حركت جهادي حاج آقا نورالله اصفهاني در عرصة اقتصادي، كه با همياري و حمايت ساير علما و اقشار مردم همراه شد، موجب گرديد برخي از مشكلات جدي كشور در عرصة اقتصادي با اين حركت جهادگونه حل شود و در عصري كه عصر امتيازات استعماري روس و انگليس در ايران بود، تا حدي از سلطة اقتصادي بيگانگان بر كشور جلوگيري به عمل آید.

مرحوم شيخ محمد اسماعيل محلاتي (از علماي نجف در دورة مشروطه) نيز در اعلاميه ای كه در تحريم كالاهاي خارجي صادر كرد، به اين نكته اشاره نمود كه استفاده از كالاهاي خارجي از دو جهت موجب كاهش ثروت ملي خواهد شد: اول اينكه مصرف كالاي خارجي موجب مي‌شود ثروت و مال ايرانيان و مسلمين به جيب اجانب برود، و لذا براي احتراز از اين مسئله، بايد از مصرف اين كالاها پرهيز كرد. وجه دوم اين است كه مصرف كالاي خارجي موجب تضعيف صنعت و توليد داخلي شده، از اين نظر، موجب كاهش ثروت ملي مي­شود.[24]

آيت‌الله سيدعبدالحسين لاري (از شاگردان ميرزاي شيرازي و عالم برجستة منطقة فارس و لارستان) نیز كه در اواخر دورة قاجاريه اقدام به تشكيل حكومت محلي در اين منطقه نمود، در پاسخ به سؤالي مبني بر حكم استفاده از كالاهاي خارجي، حُرمت استفاده از اين كالاها را به خروج ثروت ممالك اسلامي به ممالك بيگانه و كمك به كفار مستند ساخت و فرمود:

«امروز آنچه پول از بلاد اسلاميه به بلاد خارجي می رود، اعانت [كمك] به اعداء دين و استعداد [آمادگي] كفار است براي ريختن خون اسلام و مسلمين، [پس] حرام است استعمال آنها سياستاً و ديانتاً حفظاً للاسلام و المسلمين؛ مگر در صورت اضطرار و عدم وجود اشيای وطني اسلامي...»[25]

يكي دیگر از اقدامات عالمان شیعه در جهت مبارزة اقتصادی با دشمنان اسلام و ایران، صدور اعلاميه‌اي توسط تعدادي از علما بود كه تعهد خود به استفاده از اجناس داخلي و پرهيز از كالاهاي خارجي و قناعت و ساده‌زيستي را به اطلاع مردم رساندند. در اين اعلاميه آمده است:

«اولاً، قباله جات و احكام شرعيه از شنبه به بعد، روي كاغذ ايراني بدون آهار نوشته شود. اگر بر كاغذهاي ديگر نويسند، مهر ننموده... قباله و حكمي هم كه روي كاغذ ديگر نوشته بياورند و تاريخ آن بعد از اين قرارداد باشد، امضا نمي‌نماييم.

ثانياً، كفن اموات اگر غير از كرباس و پارچة اردستاني يا پارچة ديگر غير ايراني باشد، متعهد شده‌ايم بر آن ميت، ماها نماز نخوانيم.

ثالثاً، ملبوس مردانة جديد كه از اين تاريخ به بعد دوخته و پوشيده مي‌شود، قرار داديم ـ مهما امكن ـ هرچه بدلي در ايران يافت مي‌شود، لباس خودمان را از آن منسوخ نماييم و منسوخ غيرايراني را نپوشيم... تابعين ماها نيز كذلك، و متخلّف توقع احترام از ماها نداشته باشد.

رابعاً، میهمانيها بعد ذلك ـ ولو اعياني باشد ـ چه عامه، چه خاصه، بايد مختصر باشد. يك پلو و يك چلو و خورش و يك افشره. زايد بر اين تكلف، احدي ما را به محضر خود وعده نگيرد. خودمان نيز به همين روش میهماني مي‌نماييم.

خامساً، وافوريِ اهل وافور را احترام نمي‌كنيم و به منزل او نمي‌رويم؛ زيرا... ضرر مالي و جاني و عمري و نسلي و ديني و عِرضي و شغلي آن محسوس است و خانواده‌ها و ممالك را به باد داده است.»[26]

آيت‌الله سيد محمدكاظم يزدي (از مراجع تقليد شيعه در عصر مشروطيت) نیز در نامه‌اي كه ظاهراً به يكي از تجار نوشته است، نسبت به نفوذ خارجيها در صنعت و اقتصاد و ضعف توليد در ميان مسلمانان و رو آوردن به دلالي و واسطه‌گري در معاملات به جاي توليد، ابراز نگراني كرده، مسلمانان را به كار و توليد براي رسيدن به استقلال اقتصادي تشويق نموده و فرموده است:

«در اين زمان كه خارجه به انواع حِيَل، رشتة كسب و صنايع و تجارت - كه ماية عزت و منشأ ثروت است - از دست مسلمين ربوده و منحصر به خود نموده و مثل خون در مجاري عروق ايشان راسخ و نافذ شده و شغل اهل اسلام به تدريج، منحصر به دلالي و بيع و شراء اجناس خارجه شده...، مناسب است مسلمين از خواب غفلت بيدار شوند و به تدريج، رفع احتياجات خود را از خارجه بنمايند و به تأييدات ربانيه، از ذلّ فقر و احتياج و سؤال و تحمل عملگي كفار و تشتّت در بلاد كفر برهند...»[27]

خلاصة کلام آنکه عالمان شيعه به سبب جايگاه رفيع اجتماعي و سياسي خود در جامعة ايران و بر اساس مباني نظري دين به حراست و حمايت از سرمايه‌هاي ملي اين كشور پرداخته اند و با تشويق بازاريان به تأسيس شركتهاي اقتصادي اسلامي و حمايت عملي از توليدات داخلي و صدور اعلاميه و بيانيه مبني بر تحريم كالاهاي خارجي و تعهد عملي خود به پرهيز از مصرف كالاي خارجي و استفاده از كالاهاي داخلي، نقش مؤثري در حمايت از توليد ملي و كار و سرماية مالي ايراني داشته‌اند.

امروزه نیز مقام معظم رهبری> با تأسی از عالمان مجاهد شیعه، یکی از راهکارهای مبارزه در میدان رویارویی با دشمنان ایران اسلامی را «حمایت از تولید ملّی و کار و سرمایة ایرانی» عنوان کرده‌اند و در کنار توصیه به اجتناب از اسراف و تضییع منابع عمومی، «مصرف محصولات داخلی» را به مردم و مسئولین توصیه فرموده‌اند.
__________________________________________________

[1]. بیانات مقام معظم رهبری حضرت آیت الله العظمی خامنه ‏ای در دیدار مردم آذربایجان با ایشان، مورّخ 29/11/1393.

[2]. ر.ک: مقاله «نقش علمای شیعه در حمایت از تولید ملی و کار و سرمایه ایرانی در دوره قاجار»، مهدی ابوطالبی، دو فصلنامه تاریخ در آینه پژوهش، ش 35، صص 5 - 26، پاییز و زمستان 1392ش.

[3]. بیانات مقام معظم رهبری> در حرم مطهر رضوی%، مورخ 1/1/1394.

[4]. بیانات مقام معظم رهبری> در دیدار با کارگزاران نظام، مورخ 3/5/1391.

[5]. دانشنامه آزاد ویکی پدیا، به نشانی: www.fa.wikipedia.org.

[6]. بیانات مقام معظم رهبری> در دیدار با کارگزاران نظام، مورخ 3/5/1391.

[7]. روزنامه کیهان، به نقل از: گری سیمور (مشاور پیشین باراک اوباما در امور کنترل تسلیحات و خلع سلاح)، مورخ  26/12/1392ش، به نشانی: www.kayhan.ir.

[8]. بیانات مقام معظم رهبری> در دیدار با کارگزاران نظام، مورخ 3/5/1391.

[9]. ر.ک: مقاله نقش علمای شیعه در حمایت از تولید ملی و کار و سرمایه ایرانی در دوره قاجار، مهدی ابوطالبی، دو فصلنامه تاریخ در آینة پژوهش، ش35، ص 5-26.

[10]. نساء/ 141.

[11]. ر.ک: مقاله نقش قاعده نفی سبیل در توسعه جوامع اسلامی، فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی، دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری، شماره 71، بهار 1393، ص 139.

[12]. تعزیر و گستره آن، ناصر مکارم شیرازی، مؤسسه امیرالمؤمنین%، قم، 1425ق، ص 60.

[13]. صحیفه امام، سید روح الله موسوی خمینی (امام خمینی))، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی)، تهران، 1378ش، ج 19، ص 153.

[14]. همان، ج 16، ص 465.

[15]. بیانات مقام معظم رهبری> در حرم مطهر رضوی، مورخ 1/1/1394.

[16]. بیانات مقام معظم رهبری> در دیدار جمعى از کارگران سراسر کشور به ‌مناسبت روز جهانی کارگر، مورخ 9/2/1394.

[17]. بیانات مقام معظم رهبری> در حرم مطهر رضوی، مورخ 1/1/1394.

[18]. همان.

[19]. بیانات مقام معظم رهبری> در دیدار با کارگران، مورخ 7/25/1390.

[20]. روزنامه کیهان، مورخ يکشنبه ۲۳ فروردين ۱۳۹۴ش، شماره ۲۱۰۳۲. 

[21]. برگرفته از بیانات مقام معظم رهبری> در حرم مطهر رضوی، مورخ 1/1/1394.

[22]. ر.ک: مقاله نقش علمای شیعه در حمایت از تولید ملی و کار و سرمایه ایرانی در دوره قاجار، مهدی ابوطالبی.

[23]. همان.

[24] . همان.

[25]. ولايت فقيه؛ زيربناي فكري مشروطه مشروعه، سید محمدتقی آيت‌اللهي، نشر اميركبير، تهران، 1363ش، صص 173 ـ 174.

[26]. ر.ک: مقاله نقش علمای شیعه در حمایت از تولید ملی و کار و سرمایه ایرانی در دوره قاجار، مهدی ابوطالبی.

[27]. همان.

افزودن دیدگاه

لطفا پاسخ سوال را بنویسید.