سيري در سيرة فاطمي علیها السلام

علي اصغر حسين‌زاده
حضرت فاطمه زهرا علیها السلام مظهر پاکی و الگوی جامعة اسلامي است؛ از اين رو سيرة ايشان مي‌تواند براي انسانهاي حقيقت‌طلب، آموزنده باشد. آنچه در ذيل مي‌آيد سنت و سيرة حضرت زهراي اطهر است.
الف) سيرة فاطمي علیها السلام پيش از ازدواج
دفاع از رسول خدا صلی الله علیه و آله
 عبد الله بن مسعود مي‌گويد: «روزي رسول خدا صلی الله علیه و آله در مكّه، مشغول نماز بود. جماعتي از قريش نيز بودند كه در ميان آنها ابوجهل بن هشام قرار داشت. ابوجهل گفت: چه چيز مانع شده كه يكي از شما به كشتارگاه فلان قوم برود و شكنبة شتري را بياورد و وقتي محمد صلی الله علیه و آله به سجده رفت،‌ آن را روي كمر او بگذارد. عبد الله مي‌گويد: بدترين آن قوم برخاست، در حالي كه من او را مي‌ديدم و رفت و شكنبه‌اي را برداشت و روي كمر رسول خدا صلی الله علیه و آله گذاشت. عبد الله مي‌گويد: اگر من در آن روز، قدرتي داشتم از اين كار جلوگيري مي‌كردم. فاطمه علیها السلام آمد؛ در حالي كه در آن روز، كودك بود و آن كثافات را از پشت پدر كنار زد. سپس در برابر آنان ايستاد و به آنها اعتراض كرد. عبد الله بن مسعود مي‌گويد: به خدا سوگند! برخي را ديدم به حدي مي‌خنديدند كه از شدّت خنده روي هم مي‌افتادند... .»
ب) سيرة فاطمي علیها السلام پس از ازدواج
حضرت زهرا علیها السلام مصداق بارز انسان كامل بود؛ پس سيرة ايشان مي‌تواند براي ديگران الگو باشد. اكنون به بخشي از سيرة حضرت اشاره مي‌كنيم:
1. ايثار و از خود گذشتگي
اول: ايثار در مال
يكي از صفات حضرت فاطمه علیها السلام‌ ايثار و گذشت است. ده‌ها روايت دربارة ايثار و از خود گذشتگي آن بانو وجود دارد كه برخي را به اختصار بيان مي‌كنيم:
تازه‌مسلماني در مسجد مدينه از مردم كمك خواست. پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله به اصحاب خود نگريست. سلمان فارسي برخاست تا نياز آن بيچاره را برطرف سازد، هر جا رفت با دست خالی برگشت. با اميدي به طرف مسجد مي‌آمد كه چشمش به منزل حضرت فاطمه زهرا علیها السلام افتاد. با خود گفت: فاطمه علیها السلام سرچشمة نيكوكاري است. درب خانه را كوبيد و داستان عرب مستمند را شرح داد.
حضرت فاطمه زهرا علیها السلام فرمود: «يَا سَلْمَانُ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً صلی الله علیه و آله بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ لَنَا ثَلَاثاً مَا طَعِمْنَا وَ إِنَّ الْحَسَنَ وَ الْحُسَيْنَ قَدْ اضْطَرَبَا عَلَيَّ مِنْ شِدَّةِ الْجُوعِ ثُمَّ رَقَدَا كَأَنَّهُمَا فَرْخَانِ مَنْتُوفَانِ وَ لَكِنْ لَا أَرُدُّ الْخَيْرَ إِذَا نَزَلَ الْخَيْرُ بِبَابِي ؛ اي سلمان! سوگند به خداوندي كه حضرت محمد صلی الله علیه و آله را به پيامبري برگزيد، سه روز است كه غذا نخورديم و فرزندانم حسن و حسين از شدت گرسنگي بي‌قراري مي‌كنند و خسته و مانده به خواب رفته‌اند. اما من، نيكي و نيكوكاري را كه در خانة مرا كوبيده است، ردّ نمي‌كنم.»
آن‌گاه پيراهن خود را به سلمان داد تا در مغازة شمعون يهودي گرو بگذارد و مقداري خرما و جو قرض بگيرد. سلمان فارسي مي‌گويد: پس از دريافت جو و خرما به طرف منزل فاطمه علیها السلام آمدم و گفتم: دختر رسول خدا صلی الله علیه و آله! مقداري از اين غذاها را براي فرزندان گرسنه‌ات بردار.
حضرت پاسخ داد: «يَا سَلْمَانُ هَذَا شَيْ ءٌ أَمْضَيْنَاهُ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَسْنَا نَأْخُذُ مِنْهُ شَيْئا؛  اي سلمان! اين كار را فقط براي خداي بزرگ انجام داديم و هرگز از آن چيزي برنمي‌داريم.»
حضرت زهرا علیها السلام جو را آرد كرد و با آن نان پخت و به سلمان فرمود: «خُذْهُ وَ امْضِ بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صلی الله علیه و آله قَالَ: فَقَالَ لَهَا سَلْمَانُ: يَا فَاطِمَةُ خُذِي مِنْهُ قُرْصاً تُعَلِّلِينَ بِهِ الْحَسَنَ وَ الْحُسَيْنَ. فَقَالَتْ: يَا سَلْمَانُ! هَذَا شَيْ ءٌ أَمْضَيْنَاهُ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَسْنَا نَأْخُذُ مِنْهُ شَيْئا...؛  اين را بگير و نزد پيامبر ببر. سلمان گفت: اي فاطمه! يكي از اين نانها را بردار تا حسن و حسين را سير كني. حضرت فرمود: اي سلمان! اين كاري است كه با خداي عزّ و جلّ معامله كرده‌ايم و ما هيچ چيز از آن را برنمي‌داريم... .»
فاطمة زهرا علیها السلام، مظهر ايثار و از خود گذشتگي بود. وقتي سه روز پشت سر هم فقير و مسكين و يتيم به درب خانة او آمد و تقاضاي كمك كرد، حضرت از جمله كساني بود كه قرص نان خود را به آنان ايثار كرد و به همين سبب، خداوند متعال در شأن ايشان،‌ آيه‌اي نازل كرد: «وَ يُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى  حُبِّهِ مِسْكيناً وَ يَتيماً وَ أَسيراً * إِنَّما نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لا نُريدُ مِنْكُمْ جَزاءً وَ لا شُكُوراً»؛  «و غذاي (خود) را با اينكه به آن علاقه و (نياز) دارند، به مسكين و يتيم و اسير مي‌دهند (و مي‌گويند) ما شما را براي خدا اطعام مي‌كنيم و هيچ پاداش و سپاسي از شما نمي‌خواهيم.»
دوم: ايثار و از خود گذشتگي در دعا
از امام حسن علیه السلام‌ نقل شده است كه فرمود: «رَأَيْتُ أُمِّي فَاطِمَةَ علیه السلام قَامَتْ فِي مِحْرَابِهَا لَيْلَةَ جُمُعَتِهَا فَلَمْ تَزَلْ رَاكِعَةً سَاجِدَةً حَتَّى اتَّضَحَ عَمُودُ الصُّبْحِ وَ سَمِعْتُهَا تَدْعُو لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ وَ تُسَمِّيهِمْ وَ تُكْثِرُ الدُّعَاءَ لَهُمْ وَ لَا تَدْعُو لِنَفْسِهَا بِشَيْ ءٍ. فَقُلْتُ لَهَا: يَا أُمَّاهْ ! لِمَ لَا تَدْعُوِنَّ لِنَفْسِكِ كَمَا تَدْعُوِنَّ لِغَيْرِكِ؟ فَقَالَتْ: يَا بُنَيَّ ! الْجَارُ ثُمَّ الدَّارُ؛   مادرم فاطمة زهرا علیها السلام را مشاهده كردم كه شب جمعه در محراب عبادت ايستاده و تمام وقت در حال ركوع و سجود بود تا آنكه سفيدي صبح آشكار شد، از او مي‌شنيدم كه براي مؤمنين و مؤمنات دعا مي‌كرد و نام آنان را مي‌برد و برايشان بسيار دعا مي‌كرد؛ ولي براي خود هيچ‌گونه دعايي نمي‌كرد. به او عرض كردم: اي مادرم! چرا براي خودت دعا نمي‌كني، همان‌گونه كه براي ديگران دعا مي‌نمايي؟ حضرت فرمود: اي فرزندم! اول همسايه، سپس اهل خانه.»
2. عبادت
صدوق به سندش از ابن عباس نقل كرده است كه رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود:‌ «فَأَمَّا ابْنَتِي فَاطِمَةُ فَهِيَ سَيِّدَةُ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ وَ إِنَّهَا لَتَقُومُ فِي مِحْرَابِهَا فَيُسَلِّمُ عَلَيْهَا سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ الْمُقَرَّبِينَ وَ يُنَادُونَهَا بِمَا نَادَتْ بِهِ الْمَلَائِكَةُ مَرْيَمَ فَيَقُولُونَ: يَا فَاطِمَةُ !‌ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفاكِ وَ طَهَّرَكِ وَ اصْطَفاكِ عَلى  نِساءِ الْعالَمِينَ...؛  و اما دخترم فاطمه؛ او بهترين زنان عالم از اولين و آخرين است. او هنگامي كه در محراب عبادت مي‌ايستاد هفتاد هزار ملك از ملائكة مقرب براو درود مي‌فرستادند و به آنچه مريم را خطاب مي‌كردند ندا مي‌دادند و مي‌گفتند:‌ اي فاطمه! همانا خداوند تو را برگزيده و پاك كرده و تو را بر زنان عالم برتري داده است.»
در منابع اهل سنّت اين چنين آمده كه ابن‌عباس مي‌گويد: روزي پيامبر خدا صلی الله علیه و آله نشسته بود كه به ترتيب، امام حسن، امام حسين، حضرت فاطمه و حضرت علي علیهم السلام  به حضورش رسيدند و در كنارش آرميدند. رسول خدا صلی الله علیه و آله از ديدن آنان شروع به گريه كرد و مصائب آتي و ستمهاي وارده را پس از رحلت خويش متذكر شد... . آن‌گاه دربارة فاطمه چنين فرمود: و اما دخترم فاطمه، سرور زنان عالميان، از اولين و آخرين است. او پارة تن من و نور چشمم و ميوة دلم و روح و روان من است. فاطمه، حوري‌اي به صورت بشر است، هر گاه او در محراب عبادت، ظاهر شود و در پيشگاه خدا قرار گيرد، نورش بر ملائكه آسمانها مي‌تابد، همان‌گونه كه نور ستارگان بر اهل زمين مي‌درخشد، در آن حال خداوند به ملائكه‌اش مي‌فرمايد: اي ملائكه من! بنگريد به فاطمه علیها السلام سرور زنان و كنيزانم كه چگونه در برابر من به عبادت ايستاده است؟ و چگونه از ترس و خشيت بر من مي‌لرزد؟ و با چه روح معنوي و حضور قلب من را پرستش مي‌كند؟ من شما  ملائكه‌ام را گواه مي‌گيرم كه پيروان واقعي او را در آتش نمي‌سوزانم.
3. تعظيم پدر
ابن‌ مغازلي به سندش از حضرت زهرا علیها السلام نقل كرده است كه فرمود: «لمّا نزلت علي النبيّ صلی الله علیه و آله ««لَا تَجْعَلُوا دُعاءَ الرَّسُولِ بَيْنَكُمْ كَدُعاءِ بَعْضِكُمْ بَعْضاً»، قالت فاطمة علیها السلام: فتهيّبت النبي صلی الله علیه و آله أن أقول له: يا أبة ! فجعلت أقول له: يا رسول الله! فأقبل عليّ و قال لي: يا بنية ! لم تنزل فيك و لا في أهلك من قبل، أنت منّي و أنا منك، و إنما نزلت في أهل الجفاء و البذخ و الكبر، فقولي: يا أبة ! فإنّه أحبّ للقلب و أرضى للرب، ثم قبّل النبي صلی الله علیه و آله جبهتي...؛  چون بر پيامبر صلی الله علیه و آله اين آيه نازل شد:‌ صدا زدن و خواندن پيامبر صلی الله علیه و آله را در بين خود همانند صدا زدن يكديگر قرار ندهيد، فاطمه فرمود: هيبت پيامبر صلی الله علیه و آله مانع شد تا به او بگويم: اي پدرم، از اين رو به او عرض مي‌كردم: اي رسول خدا! حضرت به من رو كرد و فرمود: اي دخترم! اين آيه در حق تو و اهل بيتت از قبل نازل شده است، تو از من و من از تو هستم،‌ بلكه اين آيه در حق اهل جفا، سركشان و متكبران آمده است. تو بگو: اي پدرم؛ زيرا اين‌گونه خطاب خوش‌تر براي قلب من و مورد رضايت پروردگار است. آن‌گاه پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله پيشاني من را بوسيد... .»
4. كمك به پدر
از امير المؤمنين علیه السلام نقل شده است كه فرمود: «كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلی الله علیه و آله فِي حَفْرِ الْخَنْدَقِ، إِذْ جَاءَتْ فَاطِمَةُ وَ مَعَهَا كُسَيْرَةٌ مِنْ خُبْزٍ، فَدَفَعَتْهَا إِلَى النَّبِيِّ. صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلی الله علیه و آله: مَا هَذِهِ الْكُسَيْرَةُ ؟ فَقَالَتْ: خَبَزْتُهُ قُرصاً لِلْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ، جِئْتُكَ مِنْهُ بِهَذِهِ الْكُسَيْرَةِ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلی الله علیه و آله: يَا فَاطِمَةُ! أَمَا إِنَّهُ أَوَّلُ طَعَامٍ دَخَلَ جَوْفَ أَبِيكَ مُنْذُ ثَلَاثٍ؛  هنگام حفر خندق، ما همراه پيامبر صلی الله علیه و آله بوديم كه فاطمه علیها السلام آمد، در حالي كه تكه ناني به دستش بود و آن را به پيامبر صلی الله علیه و آله تقديم كرد. حضرت فرمود: اين تكه نان چيست؟ حضرت زهرا علیها السلام عرض كرد: آن قرص نان را براي حسن و حسين علیهماالسلام پخته بودم و اين قسمت را براي شما آوردم. پيامبر صلی الله علیه و آله فرمود: اي فاطمه! آگاه باش! اين اولين غذايي است كه بعد از سه روز، دخل شكم پدرت شده است.»
ابن كثير ذيل آيه «إِذْ تُصْعِدُونَ وَ لا تَلْوُونَ عَلى  أَحَدٍ وَ الرَّسُولُ يَدْعُوكُم »؛  مي‌گويد: ابي حازم نقل مي‌كند كه شنيدم از سهل بن سعد دربارة جراحت رسول اكرم صلی الله علیه و آله‌ در روز احد، سؤال شد و سهل در جواب گفت: صورت رسول خدا صلی الله علیه و آله زخمي شد و دندان رباعي آن حضرت شكست و كلاهخود بر سرش خورد شد.  (در اين ميان) ‌فاطمه خودن را (از چهرة آن حضرت) مي‌شست و علي با سپر، آب مي‌ريخت. چون فاطمه ديد آب (نه تنها خون را نشست بلكه)‌ بر شدت جريان خون افزود، قطعه حصيري بر گرفت و سوزانيد تا خاكستر شود، پس خاكستر را بر روي زخم گذارد تا آنكه خونريزي قطع شد.  
5. صدق در گفتار
حاكم نيشابوري به سندش از عايشه نقل كرده كه گفت: «مَا رَأَيْتُ أَحَداً كَانَ أَصْدَقَ لَهْجَةً مِنْ فَاطِمَة إِلَّا أَنْ يَكُونَ الَّذِي وَلَدَهَا؛  من كسي را در گفتار، از فاطمه، راستگوتر نيافتم، جز كسي كه او را به دنيا آورد (پدرش).»
6. مقدم‌داشتن علي علیه السلام بر ثروتمندان عرب
حضرت فاطمه علیها السلام خواستگارهاي ثروتمندي هم چون عثمان و عبد الرحمان بن عوف داشت؛ ولي پيامبر صلی الله علیه و آله همه را رد كرد و چون حضرت زهرا علیها السلام اهل كمال و معنويات بود تنها به هم‌كفو ايشان كه حضرت علي علیه السلام بود، پاسخ مثبت داد.
عبد الرحمان بن عوف به پيامبرخدا صلی الله علیه و آله چنين گفت: اي رسول خدا! اگر فاطمه را به همسري من در آوري، حاضرم فلان مقدار شتر،  گوسفند، غلام، كنيز، طلا و نقره را مهريه‌اش قرار دهم.
برخي به نقل از «تذكرة الخواص» آورده‌اند كه عبد الرحمان بن عوف گفت: حاضرم صد شتر سياه و آبي چشم كه همگي آنها بارشان پارچه‌هاي كتان اعلاي مصري باشد، با ده هزار دينار، مهريه‌اش كنم.
عثمان گفت: من هم حاضرم همين مهريه را بدهم. پيامبر خدا صلی الله علیه و آله خشمناك شد، مشتي سنگريزه به طرف عبد الرحمان بن عوف پاشيد و فرمود: آيا مي‌پنداري بندة پول و ثروتم كه با پول و ثروت خويش بر من افتخار مي‌كني؟!
7. تسليم شوهر بودن
روزي ابوبكر و عمر، در بستر بيماري به عيادت حضرت زهرا علیها السلام آمدند و حضرت راضي نشد با آنها ملاقات كند. هنگامي كه آنان حضرت علي علیه السلام را واسطه قرار دادند؛ آن بانوي بزرگوار، به او مي‌گويد: «الْبَيْتُ بَيْتُكَ وَ الْحُرَّةُ اَمَتِک ؛  خانه، خانة تو،‌و من آزاد، كنيز توام.»
8. برطرف كردن همّ و غم از شوهر
از سيرة حضرت زهرا استفاده مي‌شود كه زن بايد طوري با شوهرش رفتار كند كه همّ و غم را از دل شوهرش بزدايد؛‌ از اين رو نقل شده است كه حضرت علي علیه السلام فرمود: «وَ لَقَدْ كُنت انظر اليها فتكشف عنّي الغموم والاحزان بنظري إليها؛  من به او نگاه مي‌كردم و با اين  نگاه، غمها و حزنها از من  دور مي‌شد.»
زن نبايد وقتي شوهرش وارد خانه مي‌شود، غمها را بر سر او فرو بريزد.
9. كمك كردن (تقسيم كار)
رسول گرامي اکرم صلی الله علیه و آله پس از سالها تحمل مشكلات و سفارش به بردباري، كارگري براي حضرت زهرا علیها السلام انتخاب و سفارشهاي لازم را ارائه فرمود. روزي مشاهده كرد كه كارگر منزل در حال استراحت و فاطمة زهرا علیها السلام مشغول كار است. علت آن را پرسيد. حضرت زهرا علیها السلام پاسخ داد: «اي رسول خدا! عَلَي يَوْمٍ وَ عَلَيْهَا يَوْمُ؛ اي رسول خدا صلی الله علیه و آله! (كار منزل را عادلانه تقسيم كردم)‌ روزي به عهدة من و روزي ديگر به عهدة‌ اوست.» سپس اشك در چشمان پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله حلقه زد و فرمود: خدا آگاه‌تر است كه رسالت را در كدام خانواده قرار دهد.
10. تحمل فقر
روزي امام علي علیه السلام فرمود: فاطمه جان! آيا غذايي موجود است تا بياوري؟ حضرت فاطمه زهرا علیها السلام پاسخ داد: «وَ الَّذِي عَظَّمَ حَقَّكَ مَا كَانَ عِنْدَنَا مُنْذُ ثَلَاثٍ إِلَّا شَيْ ءٌ آثَرْتُكَ بِه ؛ سوگند به خداوندي كه حق و قدر تو را بزرگ شمرد! سه روز است كه غذاي كافي در منزل نداريم و همان مقدار ناچيز خوراكي را به شما بخشيدم و خود گرسنگي را تحمل كردم.»
امام علي علیه السلام فرمود: چرا اطلاع ندادي؟ پاسخ داد: «كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله نَهَانِي أَنْ أَسْأَلَكَ شَيْئاً فَقَالَ صلی الله علیه و آله لَا تَسْأَلِي ابْنَ عَمِّكِ شَيْئاً إِنْ جَاءَكِ بِشَيْ ءٍ عَفْواً وَ إِلَّا فَلَا تَسْأَلِيهِ؛   رسول خدا صلی الله علیه و آله مرا نهي فرمود كه چيزي از تو در خواست كنم و به من فرمود: چيزي از پسر عمويت درخواست مكن، اگر چيزي براي تو آورد، بپذير، وگرنه تو چيزي را درخواست مكن.»
امام علي علیه السلام پس از شنيدن سخنان و مشاهدة ايثارگري فاطمه علیها السلام از منزل خارج شد و با وام‌گرفتن از دوستان، مشكلات خانواده را برطرف كرد.
11. تحمل كمبودهاي رفاهي
روزي حضرت زهرا علیها السلام خدمت پدر، از مشكلات زندگي و كمبودهاي رفاهي، سخن به ميان آورد و فرمود: «اِنِّي وَ ابْنَ عَمِّي مَا لَنَا فِرَاشٌ اِلَّا جِلْدُ كَبْشٍ نَنَامُ عَلَيْهِ بِاللَّيْلِ وَ نَعلِفُ عَلَيْهِ نَاضِحْنَا بِالنَّهَارِ؛ من و پسر عمويم چيزي از وسايل رفاهي نداريم، مگر پوست گوسفندي كه شبها روي آن مي‌خوابيم و روزها بر روي آن، شتر خود را علف مي‌دهيم.»
رسول گرامي اسلام صلی الله علیه و آله فرمود: «يَا بُنَيَّةَ اِصْبِرِي فَاِنَّ مُوسَي بْنَ عِمْرَانَ اَقَامَ مَعَ امْرَاَتِهِ‌ عَشْرَ سِنِينَ لَهُمَا فِرَاشٌ اِلَّا عَبَادَةِ قَطْوَانِيَّةٌ؛  دختر عزيزم، تحمل داشته باش، زيرا موسي بن عمران، ده سال با همسرش زندگي كرد و فرشي جز يك قطعه عباي قطواني نداشت.»
12. شكوه‌ها با پدر
حضرت زهرا علیها السلام مشكلات اقتصادي و سختيهاي بچه‌داري را با بردباري تحمل مي‌فرمود و نزد كسي افشا نمي‌كرد. گاهي رسول خدا صلی الله علیه و آله با اصرار مي‌پرسيد: چرا رنگ تو پريده است؟ چرا رنگ فرزندانم حسن و حسين علیهماالسلام پريده است؟ ناچار مي‌شد وضعيت زندگي را با پدر در ميان بگذارد و مي‌فرمود: «يَا أَبَتِ إِنَّ لَنَا ثَلَاثاً مَا طَعِمْنَا طَعَاماً وَ إِنَّ الْحَسَنَ وَ الْحُسَيْنَ قَدِ اضْطَرَبَا عَلَيَّ مِنْ شِدَّةِ الْجُوعِ ثُمَّ رَقَدَا كَأَنَّهُمَا فَرْخَانِ مَنْتُوفَانِ؛  پدر جان! سه روز است كه غذا نخورده‌ايم و فرزندانم حسن و حسين از شدت گرسنگي بي‌تاب شده‌اند، هم‌اكنون مانند دو جوجه پركنده از گرسنگي به خواب رفته‌اند.»
سليمان بن بريده روايت كرده است كه رسول خدا صلی الله علیه و آله پرسيد: دخترم چرا نگران و ناراحتي؟ وي در جواب پدر عرض كرد: «قِلَّةُ الطُّعْمِ وَ كَثْرَةُ الْهَمِّ وَ شِدَّةُ السُّقْم؛   فشار گرسنگي و كمي طعام و غذا، فراواني‌ اندوه و شدت بيماري و گرفتاري، من را نگران كرده است.»
13. سفارش پدر به دخترش درباره درخواست از شوهر
از حضرت زهرا علیها السلام نقل شده كه خطاب به حضرت علي علیه السلام عرض كرد: «كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله نَهَانِي أَنْ أَسْأَلَكَ شَيْئاً. فَقَالَ: لَا تَسْأَلِي ابْنَ عَمِّكِ شَيْئاً، إِنْ جَاءَكِ بِشَيْ ءٍ عَفْواً وَ إِلَّا فَلَا تَسْأَلِيهِ؛   رسول خدا صلی الله علیه و آله مرا نهي كرده كه از تو چيزي بخواهم و فرموده: از پسر عمويت چيزي درخواست مكن؛ اگر چيزي براي تو آورد كه هيچ، وگرنه از او تقاضا مكن.»
14. فاطمه علیها السلام و پوشش بانوان
حضرت زهرا علیها السلام نماد پاكدامني بود و در سراسر زندگي‌اش قداست، پاكي جلوه‌گري مي‌كرد. حضرت علي علیه السلام مي‌فرمايد: روزي در محضر رسول خدا صلی الله علیه و آله نشسته بوديم. آن حضرت اين سؤال را مطرح كردند كه بهترين و شايسته‌ترين چيز براي زنان چيست؟ همگي در پاسخ آن درماندند. چون متفرق شديم، نزد حضرت فاطمه زهرا علیها السلام رفتم و جريان را گفتم. ايشان فرمود: «خَيْرٌ لِلنِّسَاءِ أَنْ لَا يَرَيْنَ الرِّجَالَ وَ لَا يَرَاهُنَّ الرِّجَال ؛ نيكوترين چيز براي بانوان، آن است كه مردان بيگانه را نبينند و مردان نيز آنان را نبينند.»
آن‌گاه نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله بازگشتم و پاسخ فاطمه را بيان كردم. آن حضرت فرمود: پاسخ را از چه كسي گرفتي؟ عرض كردم: از فاطمه علیها السلام. حضرت با شگفتي فرمود: به راستي كه او پارة وجود من است.  حضرت موسي بن جعفر علیه السلام از پدران بزرگوارش روايت مي‌كند كه حضرت علي علیه السلام فرمود: مرد نابينايي اجازه گرفت و وارد منزل شد. حضرت فاطمه زهرا علیها السلام خود را از او پوشانيد. رسول خدا صلی الله علیه و آله پرسيد:‌ او كه نابينا است، چرا خود را پوشاندي؟ پاسخ داد: او نمي‌بيند، اما من كه وي را مي‌نگرم؛ (افزون بر اين)‌ حس بويايي كه دارد. پيامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: گواهي مي‌دهم كه تو پارة وجود مني.»
ذهبي از علماي اهل سنت آورده است كه حضرت علي علیه السلام‌ به همسرش فاطمه زهرا علیها السلام فرمود: فاطمه جان! نيكوترين چيز براي زن چيست؟ پاسخ داد: او مردها را نبيند و آنان او را نبينند.
ج) سيرة فاطمي بعد از وفات پدر
1. عزاداري براي پدر
از امام علي علیه السلام نقل شده كه فرمود: «غَسَلْتُ النَّبِيَّ صلی الله علیه و آله فِي قَمِيصِهِ فَكَانَتْ فَاطِمَةُ علیها السلام تَقُولُ: أَرِنِي الْقَمِيصَ، فَإِذَا شَمَّتْهُ غُشِيَ عَلَيْهَا. فَلَمَّا رَأَيْتُ ذَلِكَ غَيَّبْتُهُ؛   من پيامبر صلی الله علیه و آله را در لباسش شستم. فاطمه مي‌فرمود: آن لباس را به من نشان ده و چون بوي آن را استشمام نمود غش كرد و چون از او چنين مشاهده كردم آن لباس را مخفي نمودم.»
از حضرت زهرا علیها السلام نقل شده است كه فرمود: «يَا اَبَتَاهُ‌ إلَيّ جَبْرَئيل نَنْعاهُ، اِنْقَطِعَتْ عنّا أخْبارُ السَّماءِ، يَا اَبَتاهُ لا ينزِلُ الْوَحْيُ اِلَيْنا مِنْ عِنْدِ اللهِ أبَداً؛  آه اي پدر! بعد از تو بايد شكوه‌هاي دل را به جبرئيل گفت. [با وفات تو] خبرهاي آسماني از ما قطع شد. آه اي پدر! ديگر براي هميشه از طرف خداوند، وحي فرستاده نمي‌شود.»
2. جواز سخن‌گفتن زن با نامحرم براي دفاع از حق
با آنكه از حضرت زهرا علیها السلام رسيده كه بهترين حالت براي زن، آن است كه نه او مرد نامحرم را ببيند و نه نامحرم او را، ولي وقتي حضرت علیها السلام در جامعه، انحراف مشاهد مي‌كند و مي‌بيند كه حق شوهرش حضرت علي علیه السلام ضايع شده است، از خانه بيرون مي‌آيد و در ملأ عام براي مردم سخن مي‌گويد.
3. مبارزه منفي حضرت زهرا علیها السلام
در منابع اهل سنت فراوان نقل شده است كه پس از ماجراي زشت تهاجم به خانة امام علي علیه السلام و جسارتهاي فراوان درون مسجد و غصب فدك، و بي‌اثر ماندن گواهي شاهدان و مباحث استدلالي حضرت زهرا علیها السلام و تداوم سياستهاي كودتايي سران سقيفه، حضرت زهرا علیها السلام در مبارزة منفي با آنان خطاب به  ابوبكر فرمود: :وَ اللهِ لَا اُكَلِّمُكَ اَبَداً، وَ اللهِ لاَدعُوَنَّ اللهَ عَلَيْكَ فِي كُلِّ صَلَوةٍ؛  سوگند به خدا! از اين پس هرگز با تو سخن نخواهم گفت. سوگند به خدا! شكايت تو را به خداوند خواهم نمود و در هر نماز، تو را نفرين خواهم كرد.»
و پس از آنكه آبها از آسياب افتاد و هر ظلمي كه خواستند روا داشتند،‌ در روزهاي واپسين حيات دختر پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله ، براي جلب افكار عمومي، ابوبكر و عمر به فكر عيادت و دلجويي از حضرت فاطمه زهرا علیها السلام افتادند و به عذر خواهي، زبان گشودند و فكر مي‌كردند كه حضرت زهرا علیها السلام با آنان دشمني خصوصي دارد؛ ولي پاسخ قاطعي دريافت كردند كه فرمود: «لَا أُكَلِّمُكُمَا مِنْ رَأْسِي كَلِمَةً وَاحِدَةً حَتَّى أَلْقَى أَبِي وَ أَشْكُوَكُمَا إِلَيْهِ وَ أَشْكُوَ صُنْعَكُمَا وَ فِعَالَكُمَا وَ مَا ارْتَكَبْتُمَا مِنِّي؛   سوگند به خدا! بعد از اين با شما دو نفر (عمر و ابوبكر)، حتي يك كلمه سخن نمي‌گويم تا به ملاقات خدا بشتابم و شكايت شما دو نفر را به خدا مي‌برم و توضيح خواهم داد كه شما با خدا (و دين او) با من چه كرديد و چه اعمالي را مرتكب شديد.»
4. افشاگري و سرزنش مردم
پس از آنكه براي ابوبكر بيعت گرفتند و مردم، سكوت و  انزوا را برگزيدند. حضرت زهرا علیها السلام فرمود: «مَا رَأَيْتُ كَالْيَوْمِ قَطُّ حَضَرُوا أَسْوَأَ مَحْضَرٍ وَ تَرَكُوا نَبِيَّهُمْ صلی الله علیه و آله جِنَازَةً بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَ اسْتَبَدُّوا بِالْأَمْرِ دُونَنَا؛  من هرگز روزي همانند امروز نديدم كه امت اسلامي، زشت‌ترين صحنه‌ها را پديد آوردند، جنازة رسول خدا صلی الله علیه و آله را در برابر ما وا گذاشتند و خودسرانه و مستبدانه، ديگران را به جاي ما نشاندند.»
5. دعا براي شيعيان
اسماء مي ‌گويد: در لحظه‌هاي پاياني زندگي حضرت فاطمه زهرا علیها السلام متوجه شدم كه چنين دعا مي‌كند: «الهي و سيدي اسألك بالذين اصطفيتهم و ببكاء ولديّ في مفارقتي ان تغفر لعصاة شيعتي و شيعة ذريتي؛  بار خدايا! اي مولاي من!‌ از تو مي‌خواهم به حق كساني كه آنان را برگزيدي و به گرية فرزندانم در فراق من، اينكه گناهكاران از شيعيان من و شيعيان ذرية‌ او را ببخشي.»
6. گريه بر مظلوم
فاطمة زهرا علیها السلام در لحظه‌هاي غمبار احتضار خويش به شدت گريست. امام علي علیه السلام پرسيد: چرا گريه مي‌كني؟ پاسخ داد:‌ »أبكي لما تلقي بعدي؛  به خاطر آنچه پس از من به تو خواهد رسيد مي‌گريم.»
7. اوج عفت و حجاب
اسماء مي‌گويد: حضرت زهرا علیها السلام در روزهاي آخر عمرش به من فرمود: «إِنِّي قَدِ اسْتَقْبَحْتُ مَا يُصْنَعُ بِالنِّسَاءِ إِنَّهُ يُطْرَحُ عَلَى الْمَرْأَةِ الثَّوْبُ فَيَصِفُهَا لِمَنْ رَأَى  فَلَا تَحْمِلْنِي عَلَي سَرِيرٍ ظَاهِرٍ اسْتُرِينِي سَتَرَكِ اللَّهُ مِنَ النَّارِ؛  من بسيار زشت مي‌دانم كه جنازة زنان را پس از مرگ روي تابوت سر باز مي‌گذارند و روي آن پارچه‌هايي مي‌افكنند كه حجم بدن را براي بينندگان نمايش مي‌دهد. مرا بر روي تابوت آن چناني نگذار و بدن مرا بپوشان كه خدا تو را از آتش جهنم باز دارد.»
اسماء گفت: در سرزمين حبشه تابوتي براي جنازه مي‌سازند كه بدن آنان را مي‌پوشاند آن‌گاه با چوب و شاخة درخت، آن را ساخت. حضرت فاطمه زهرا علیها السلام با خوشحالي فرمود: اي اسماء! براي تابوتي مثل اين تهيه كن تا مرا بپوشاند كه خداوند تو را از آتش دوزخ بپوشاند.
حضرت زهرا علیها السلام به حضرت علي علیه السلام عرض كرد: «أُوصِيكَ يَا ابْنَ عَمِّ! أَنْ تَتَّخِذَ لِي نَعْشاً فَقَدْ رَأَيْتُ الْمَلَائِكَةَ صَوَّرُوا صُورَتَه ؛  اي پسر عمو! وصيت مي‌كنم كه تابوتي براي من درست كني، همان‌گونه كه ملائكه، شكل آن را به من نشان دادند.»
از امام صادق علیه السلام نقل است كه فرمود: نخستين كسي كه در اسلام براي او تابوت قرار داده شد، حضرت فاطمه علیها السلام بود.
بدون ترديد، وجود مقدس حضرت فاطمه زهرا علیها السلام و سيرة رفتار و گفتار آن گرامي براي تمام زنان مسلمان، ماية مباهات و اسوة كامل است؛ بانوي بزرگواري كه حضرت خاتم الانبيا صلی الله علیه و آله در ستايش او فرمود: دخترم فاطمه علیها السلام سرور بانوان بهشتي است. آري، حضرت فاطمه زهرا علیها السلام جلوه‌اي كامل از تمام كمالات است كه يك زن در طول حيات خود ممكن است به آن مايل شود.

برچسب‌ها: 

افزودن دیدگاه