فضائل ماه مبارک رمضان و وظایف عبادی ما

‌ ‌‌عظمت ماه مبارک رمضان،بر هیچ مسلمانی پوشیده نـیست‌،آیـات‌ قـرآنی‌ زیادی و روایات متعددی،فضیلت این ماه را گوشزد می‌سازد.صفا و روحانیت و فضیلت و پاکی عبادت و نیایش‌ در سـراسر این ماه نمودار است.

ماه رمضان،ماه خود سازی و یا باز‌ سازی روح و جـسم و جان‌ است‌.ماه تـلاوت قـرآن و عبادت است،ماه مغفرت و آمرزش است،ماهی است که انسانها،با خانه تکانی جسم و جان، برای پاکی و فضیلت و سلامت روحی و جسمی،به تمرینی خدائی و ارزنده می‌پردازند!

ما بارها‌ در مجله،در این‌باره سـخن گفته‌ایم،ولی این بار به گوشه‌ای از روایات بسیار غنی و گسترده‌ای که از پیامبر(ص)و ائمه معصومین(ع)رسیده است اکتفا می‌کنیم،آنهم به متن روایات و ترجمه آن‌،چون‌ خود روایت و کلمات معصومین از نورانیت و نفوذ خـاصی بـرخوردار است. به امیدآنکه بیشتر مؤثرافتد.

انسان روزه‌دار،باید بسیار مواظب باشد تا عالیترین نتیجه تربیتی،اجتماعی و اخلاقی و عبادی را بگیرد،وگرنه‌ جز‌ گرسنگی و تشنگی،بهره‌ای نخواهد برد!

قال رسول‌الله(ص):"کم مـن صـائم لیس له من صیامه الا الجوع و العطش‌"1

پیامبر اسلام(ص)می‌فرماید:((ای بسار روزه‌داری که جز گرسنگی و تشنگی بهره و نصیبی‌ از‌ روزه‌داری خویش نداشته است))

ماه تلاوت قرآن:

تلاوت قرآن همیشه ثواب دارد،و بر هـر فـرد مسلمان لازم است،و ماه رمضان ماه تلاوت قرآن و بهار قرآن نامیده شده است جابربن‌ عبدالله‌ از‌ امام باقر(ع)نقل می‌کند که‌ فرمود‌: "لکل‌ شیئی ربیع،و ربیع القرآن شهر رمضان‌"2:

((هر چـیزی بـهاری دارد-کـه فصل شکوفائی و تجدید حیات و بـاروری آن اسـت-و بـهار قرآن،ماه‌ رمضان‌ است‌))
علی(ع)می‌فرماید:"علیکم فی شهر رمضان بکثرة الاستغفار‌ و الدعاء‌،فاماالدعاء فیدفع البلاء عنکم و الاستغفار فتحمی به ذنـوبکم‌"3:

((بـر شـما باد در ماه رمضان به طلب آمرزش و دعا و نـیایش‌،زیـرا‌ دعا‌،بلاها را از شما دفع می‌کند،و استغفار،گناهان شما را‌ محو می‌سازد))

درک شب قدر:

زراره ازابی جعفر(ع)نقل می‌کند که از پیامبر در مـنی دربـارهء شـب قدر‌ سئوال‌ کردند‌،آن حضرت داخل مسجد شد و در برابر جمعیت در ضـمن خطابه‌ای‌،بعد‌ از حمد و ستایش خداوندی فرمود:از من دربارهء شب قدر سئوال می‌کنند.

"ولم اطوها عنکم لانی‌ لم‌ اکن‌ بـها عـالما،واعـلموا ایها الناس انه من ورد علیه شهر رمضان و هو‌ صحیح‌ فصام‌ نـهاره و قـام وردا من لیله و واظب علی صلاته و هجرالی جمعته وغدا الی عیده فقد‌ ادرک‌ لیلةالقدر‌ وفاز بجائزة الرب..."4:

پیامبر(ص)فـرمود:((مـن نـیز به جزئیات آن آگاه نیستم،ولی بدانید‌ که‌ هرکس ماه رمضان را درک کند و صحیح و سـالم بـاشد،روزهـا را روزه بگیرد‌ و شبها‌ را‌ به دعا بایستد و مواظب نمازش باشد و بسوی نماز جمعه بشتابد و عید فـطرش را درکـ‌ کـند‌،لیلةالقدر را درک کرده است،و به جایزه و پاداش پروردگار(که شباهتی به جوائز‌ بندگان‌ ندارد‌)نائل مـی‌شود))

 درهای بهشت درماه رمضان باز است:

پیامبر اسلام(ص)در آخرین جمعهء ماه‌ شعبان‌ در ضمن خـطبه مـفصل از فـضائل ماه رمضان سخن می‌گفت و آنگاه فرمود‌:

"...ایها‌ الناس‌ ان ابواب الجنان فی هذا الشهر مـفتحه فـاسئلوا ربکم ان لا یقفلها عنکم و ابواب النیران‌ مغلقة‌،فاسئلوا‌ ربکم ان لایفتحها علیکم و الشیاطین مغلولة فـاسئلوا ربـکم ان لایـسلطها علیکم‌":

((ای‌ مردم‌،درهای بهشت در این ماه بر روی شما باز می‌شود،از خدا بخواهید که آنـرا بـر‌ روی‌ شما نبندد،و درهای جهنم به روی شما بسته است،از خدا بخواهید‌ کـه‌ آنـرا بـه روی شما نگشاید.شیاطین(وسوسه‌گر‌)در‌ این‌ ماه به بند کشیده شده‌اند،از پروردگار‌ بخواهید‌ که آنانرا بـر شـما مـسلط نسازد...))

علی(ع)می‌فرماید:من بلند شدم و گفتم:ای‌ پیامبر‌ خدا(ص)"و ما افـضل الاعـمال فی‌ هذا‌ الشهر؟فقال یا ابالحسن‌:افضل‌ الاعمال‌ فی هذا الشهر،الورع عن محارم‌ الله‌..."5:
گفتم:برترین و بالاترین اعـمال در ایـن ماه چیست؟

پیامبر(ص)فرمود:((برترین عملو بالاترین‌ کارها‌ در این ماه،اجتناب و دوری جستن‌ از مـعاصی و گـناهان است‌))

و نیز‌ پیامبر(ص)فرمود:"الا اخبرکم بشیئی‌ انـ‌ فـعلتم،تـباعد منکم الشیطان،تباعد المغرب و المشرق،قالوا بـلی.قـال:الصوم یسود وجهه‌،والصدقه‌ تکسر ظهره،والحب فی‌الله والموازره‌ علی‌ العمل‌ الصالح،یـقطع دابـره‌،لکل‌ شیئی زکوة و زکوة الابـدان‌ الصـیام‌‌"6:

((ای مردم،آیـا شـما را بـا خبر سازم از چیزی که اگر انـجام دادیـد‌،شیطان‌ از شما دور می‌شود، و بقدری فاصله‌ می‌گیرد‌،مثل فاصله‌ مغرب‌ از‌ مشرق؟گفتند:آری فرمود:روزه‌داری چـهره‌ شـیطان را سیاه می‌کند،صدقه کمر او را می‌شکند،و مـحبت در راه خدا و ادامه دادن‌ بـه‌ عـمل صالح ریشه‌اش را قطع می‌سازد‌،و هـر‌ چـیزی‌ زکات‌ دارد‌ و زکات بدن روزه‌داری‌ است‌))

طبق روایت اسلامی،بهمان اندازه که روزه‌داری در تـربیت و ایـمان مؤثر است،باز داشتن فـکر از‌ خـیال‌ گـناه‌ و نیز سایر وظـائف اخـلاقی در جنب روزه‌داری‌ در‌ تحصیل‌ تـقوی‌ مـؤثر‌ است‌.

علی(ع)می‌فرماید:"صیام القلب عن الفکر فی الاثام،افضل من صیام المرء عـن الطـعام‌"7:

((بازداشتن فکر و اندیشه از گناه،برتر اسـت از روزهـء انسان و بـازداشتن شـکم از‌ طـعام))

امام صادق(ع)می‌فرماید:"اذا اصـبحت صائما فلیصم سمعک و بصرک عن الحرام و جارحتک و جمیع اعضائک عن القبیح‌"8:((ای انسانی که با نـخوردن و نـیاشامیدن و امساک روزه می‌گیری و صبح می‌کنی در حالی‌ کـه‌ روزهـ‌داری،بـهتر اسـت گـوش و چشم و اعضاء و جـوارح تـو (از دست و پا و...)از گناهان و کارهای ناشایست روزه بگیرد و امساک کند))

امام باقر(ع)به جابربن عبدالله انصاری فرمود:ای جابر کـسی‌ کـه‌ مـاه رمضان را درک کند و روزهایش را روزه بگیرد و پاسی از شبها را بـه دعـا و عـبادت مـشغول بـاشد و خـود را از شهوات حفظ‌ کند‌ و زبانش را از گناه نگه‌ دارد‌ و چشمش را از نامحرم بپوشاند و مردم را نیازارد،از گناه پاک می‌شود همانند اینکه تازه از مادر متولد شده باشد!جابر گفت:فدایت شوم‌ چه‌ حدیث زیـبائی است.امام‌ فرمود‌:ولی چه شرائط دشواری دارد؟!9

در ماه رمضان فقیر و غنی یکسان شده،و گرسنگی و تشنگی را می‌چشند:

امام حسین(ص)فرمود:"العلة فی‌الصیام،لیستوی الفقیر و الغنی ذلک لان الغنی لم یکن لیجد مس‌ الجوع‌ فیرحم الفـقیر:فـارادالله ان یستوی بین خلقه و ان یذیق الغنی مس
الجوع والا لم فیرق علی الضعیف و یرحم الجائع‌"10

((علت وجوب روزه آنست که فقیر و غنی مساوی باشند،چون‌ غنی‌ مزهء گرسنگی‌ را نچشیده تا بر فقرا تـرحم آورد.خـداوند خواست تا از این جهت بین انسانها تساوی برقرار‌ سازد و به غنی مزه و رنج گرسنگی و ناراحتی را بچشاند تا بر‌ ضعیف‌ ترحم‌ آورد و بر گرسنه رحـم کـند)).

(1).بحارالانوار ج 96 ص 294

(2).وسائل الشیعه ج 7 ص 218

(3).وسائل الشـیعه ج 7 ص 220

(4).وسـائل الشیعه ج 7 ص 219‌

(5).‌‌وسائل‌ الشیعه ج 7 ص 228

(6).وسائل الشیعه ج 7 آداب الصائم ص 118

(7).غررالحکم ص 458

(8).سفینه البحار ج 2 65

(9).وسائل‌ الشیعه‌ ج 7 ص 220‌:"...یا جابر من دخل علیه شهر رمضان فصام نهاره و قام وردا من لیله و حـفظ فـرجه‌ و لسانه و غض بصره و کـف اذاه خـرج من الذنوب کیوم ولدته امه. قلت له‌ جعلت فداک ما احسن‌ هذا‌ من حدیث؟قال:و ما اشد هذا من شرط"

(10).علل الشرائع ج 2 ص 66

افزودن دیدگاه

لطفا پاسخ سوال را بنویسید.