چرا خداوند شيطان را افريد که بهشت وجهنم باشد?

پاسخ:
با سلام.
شیطان (ابلیس) یکی از مخلوقات خداوند است كه همانند انسان دارای اختیار و آزادی است. قرآن می‏فرماید:
به یادآرید زمانی را که به فرشتگان گفتیم: برای آدم سجده کنید، آن‏ها همگی سجده کردند جز ابلیس که از جن بود و از فرمان پروردگارش بیرون شد.(۱)
فلسفه آفرینش شیطان همان فلسفه آفرینش سایر مخلوقات است و آن عبارت است از فیض و نعمت رساندن به آن‏ها. مقتضای فیاضت و رحمت مطلق الهی ایجاب می‏کند هر آن چه که امکان خلقت دارد و صلاحیت نیل به کمال را دارا است ، آفریده شود . طبق ویژگی و نحوه وجودش به کمال برسد. شیطان موجودی است ممکن الوجود و مختار که می‏توانست با حسن اختیار خود راه کمال و سعادت را بپیماید. همان گونه که در ابتدا روش عبودیت حضرت حق را به خود گرفته بود.
قرآن کریم با کمال صراحت می‏فرماید راز آفرینش جن (شیطان از اجنه است) و انسان عبادت و پرستش خدا است.(۲)
شیطان هم در ابتدا جزء عبادت کنندگان بود. امام علی(ع) می‏فرماید:
ای مردم !شما که می‏بینید شیطان با همه سوابق خوبی که داشته ،به خاطر خوی تکبر شکست خورد و مطرود خدا شد، عبرت بگیرید. کار طولانی شیطان با تکبر از بین رفت. او شش هزار سال خدا را عبادت کرده بود که معلوم نیست شش هزار سال از سال‏های دنیا است یا از سال‏های آخرت.(۳)
پس شیطان همانند موجودات صاحب اختیار دیگر آفریده شد تا به کمال لایق خود برسد. در ابتدا هم بر فطرت پاک بود . سالیان دراز همنشین فرشتگان بود . خدا را پرستش می‏نمود، ولی وقتی آزمایش شد ( آزمایش بر سر راه همه موجودات مختار قرار دارد) نتوانست از آزمایش به در آید . از آزادی خود سوء استفاده کرد . بنای طغیان و سرکشی گذاشت.(۴)
وجود شیطان با همه بدی و فسادي که دارد، برای انسان‏ها خوب است. شهید مطهری می‏گوید: وجود شیطان و شیطنت و اضلال او، خود مبنی بر حکمت و مصلحتی است و به موجب همان حکمت و مصلحت، شیطان شر نسبی است، نه شر حقیقی و واقعی و مطلق. (۵)
بر اساس منابع ديني شیطان زاد و ولد دارد . دارای اولاد و ذرّیه است. آیه ۵۰ سوره کهف مي فرمايد :  آيا شما او (ابليس) و فرزندانش را به جای من اولیای خود انتخاب می‌کنید، در حالی که آن‌ها دشمن شما هستند؟.
همچنين شیطان دار و دسته و قبیله دارد :
« انّه یراکم هو و قبیله من حیث لا ترونهم؛(۶) شیطان و همکارانش شما را می‌بینند، از جایی که شما نمی‌بینید » . در جاي ديگر تاكيد شده كه ابلیس سرباز و سپاه بسیاری دارد: و جنودُ ابلیس اجمعون؛(۷) همه سپاهيان ابليس » .
به هر حال ابليس تنها نيست . افراد و سپاهيان و فرزندان بسياري در مسير اغوا و فريب بني آدم دارد . البته برخي از اين افراد از انسان ها هستند و در زمره شيطان هاي انسي محسوب مي شوند ،چنان كه قرآن شياطين را به دو نوع شياطين جن و شياطين انس تقسيم نموده است . (۸)

پی‌نوشت‏ها:
۱. کهف (۱۸) آیه ۵۰.
۲. ذاریات (۵۱) آیه ۵.
۳. نهج البلاغه فیض الاسلام، خطبه ۲۳۴، ص ۷۷۰.
۴. تفسیر نمونه، ج ۱، ص ۱۹۳.
۵. مرتضی مطهری، عدل الهی، ص ۳۴.
۶. اعراف (۷) آیه‌۷.
۷. شعراء(۲۶) آیه ۹۵.
۸. انعام (۶) آيه ۱۱۲.

برچسب‌ها: 

افزودن دیدگاه