ازدواج حسین بن علی ـ علیه السّلام ـ با شهربانو صحت دارد؟

درباره ی ازدواج حسین بن علی ـ علیه السّلام ـ با شهربانو اظهار نظرهای زیادی شده؛مشهور آن است که وی دختر یزدگرد سوم آخرین پادشاه ایران بوده است و در زمان خلافت عمر اسیر شد و به نکاح امام حسین(ع) در آمد و امام زین‌العابدین از او متولد شد.
طبری نوشته:[۱] هنگامی که اسیران را به مدینه آوردند عمر خواست زنان آنها را بفروشد حضرت علی ـ علیه السّلام ـ گفت از پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله ـ شنیدم فرمود: بزرگ هر قومی را گرامی دارید. عمر گفت: آری، من نیز از آن حضرت چنین بیاد دارم. علی ـ علیه السّلام ـ فرمود: پس شایسته است  آنها را آزاد نمایید. حاضران از مهاجر و انصار همه گفتند: ما حق خویش را از اینها به تو بخشیدیم؛ حضرت فرمود: من نیز آنها راآزاد ساختم در این حال عده‌ای به ازدواج با آنها اظهار تمایل نمودند، حضرت فرمود: این امر به اختیار آنها موکول است، پس دستور داد آنها به پشت پرده بردند و ابتدا علی ـ علیه السّلام ـ از آنها پرسید آیا به ازدواج مایلید؟ آنها سکوت اختیار کرده و چیزی نگفتند. حضرت فرمود: این نشان رضایت آنها است و همین مقدار کافی است؛آنگاه حضرت خواستگاران را به شهربانو عرضه نمودند وی (شهربانو) با دست خود به حسین بن علی ـ علیه السّلام ـ اشاره نمود؛ بار دوّم نیز عرضه کردند باز هم به آن حضرت اشاره کرد در این حال حذیفه خطبه عقد را أدا کرد و علی ـ علیه السّلام ـ از نامش پرسید، گفت: شاه زنان دختر کسرایم. فرمود تو شهربانویه‌ای و خواهرت مروارید نام دارد وی به زبان فارسی گفت آری.[۲]
حضرت علی ـ علیه السّلام ـ درباره او به فرزندش حسین ـ علیه السّلام ـ سفارش فرمود: از همسرت ـ شهربانو ـ خوب محافظت و نگاهداری کن و به او نیکی نما چه این‌که در آینده‌ای نزدیک برای تو فرزندی خواهد آورد که بهترین اهل زمین خواهد بود.[۳]
اینکه شهربانو در چه سالی دیده به جهان گشوده و در چه سنی به همسری حسین بن علی ـ علیه السّلام ـ درآمده و پس از آن چند سال با آن حضرت زندگی کرده است؛مورخان و محدّثان نظر قاطعی را ثبت نکرده‌اند. نکته‌ای که بیشتر تاریخ‌نگاران یادآور شده‌اند این است که وی دختر یزدگر بوده از جمله نام‌ها و القابی که برای مادر امام سجّاد ـ علیه السّلام ـ یاد کرده‌اند عبارتند از: شهربانو،[۴] شهربانویه،[۵] شاه زنان، سلافه، غزاله، سلامه، خوله، و نام‌های دیگر از قبیل جهان‌شاه، حرار، برّه و جهان‌نویه.
آن بانوی گرامی که افتخار مادری وصی خدا و زینت عبادتگران را بدست آورده بود سوگمندانه پس از ولادت فرزندش با فاصله‌ای بسیار اندک، جهان را بدرود گفت و علی بن الحسین در دامان دایه‌ای پرورش یافت که همواره او را مادر صدا می‌زد.[۶] برخی مورخان گمان کرده‌اند مادر امام سجاد در واقعه کربلا حضور داشته و پس از شهادت حسین بن علی ـ علیه السّلام ـ به همسری زبیر در آمده و از او صاحب فرزندی بنام عبدالله شده است.[۷]
در این‌که شهربانو دختر یزدگرد در چه تاریخی از ایران به مدینه انتقال یافت و به همسری حسین بن علی ـ علیه السّلام ـ درآمده مورخان رأی واحدی ندارند و در مجموع سه نظر هست:
الف: اسارت شهربانو و اعزام وی به مدینه در زمان خلافت عمر صورت گرفته است.[۸]
ب: گروهی معتقدند که انتقال شهربانو به مدینه در دوران خلافت عثمان رخ داده است.[۹]
ج: بعضی بر این عقیده‌اند که موضوع یاد شده در عصر خلافت امام علی ـ علیه السّلام ـ تحقق یافته است.[۱۰]
ازنشانه‌هایی که موجود است می‌توان به این نتیجه رسید که احتمال  صحت نظرهای دوّم و سوم بیشتر است.
چون یزدگرد پس از سقوط مدائن کشته نشده و سال‌ها به حکومت خود ادامه داد و خانواده‌اش همراه او بودند از طرف دیگر عمر در سال ۲۲ ه‍ ق از دنیا رفت در حالی که ولادت امام سجاد در سال ۳۸-۳۶ بوده است و بعید است در طول این فاصله شهربانو فرزندی نداشته است.
در این موردمرحوم شهید مطهری[۱۱] ومرحوم دکتر سید جعفرشهیدی[۱۲] باوری مخالف نظر مشهور دارند،اما باتوجه به نظر دانشمندان بزرگی چون شیخ مفید که درنقل مطالب با دقت کم نظیری عمل نموده ،مادر امام سجاد(ع) شهربانو می باشد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
۱. ارشاد، نویسنده: شیخ مفید،ترجمه ی ساعدی ومحلاتی
۲. زندگانی علی بن الحسین(ع)، نویسنده:  دکتر شهیدی.
 
پی نوشت ها:
[۱] .طبری،محمدبن جریر، تاریخ طبری، بیروت، مؤسسه الاعلمی، ۱۹۸۳، ج۳، ص۲۴۸.
[۲] . مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسه الوفاء، ۱۴۰۳ ق، ص ۵۶، ج ۱۰۰.
[۳] .کلینی،محمدبن یعقوب، اصول کافی، تحقیق علی اکبر غفاری، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ج۲، ص۳۶۹.
[۴] .قمی،حسن بن محمد، تاریخ قم، ص۱۹۶.
[۵] . مفید، ارشاد، قم، مؤسسه آل‌البیت، ۱۴۱۳ ق، ص۲۳۰.
[۶] . صدوق، عیون اخبار الرضا، نجف، مطبعه الحیدریه،  1390، ج ۲، ص ۱۲۸، بحارالانوار، بیروت، مؤسسه الوفاء، ج ۴۶، ص ۱۱.
[۷] . ابن سعد. الطبقات الکبری، دارالاحیاء التراث العربی، ج ۵، ص ۲۱۱.
[۸] . کلینی،همان منبع، ج ۲، ص ۳۶۹، عیون اخبار الرضا، نجف، مطبعه الحیدریه، ۱۳۹۰، ج ۲، ص ۱۲۸، ابوالفداء، و المختصر فی اخبار البشر، بیروت، دارالمعرفه، ج۱، ص ۵۶.
[۹] . طبری،همان، ج ۳، ص ۲۴۸، مجلسی،همان، ج ۴۶، ‌ص ۱۰.
[۱۰] . ،همان، ج ۴، ص ۴۸، مفید، همان، ج ۲، ص ۱۳۸.
[۱۱] . مطهری، مرتضی، خدمت متقابل اسلام و ایران، ـ صلی الله علیه و آله ـ ص۱۲۲ـ۹۷.
[۱۲] . شهیدی، سید جعفر، زندگانی علی بن الحسین، تهران، ۱۳۶۵، ص ۲۷ـ۷.

منبع : اندیشه قم

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.