اختلافات فرهنگي ميان ايرانيان و عراقيان. محتوا، خبر و يا فيلم و کليپي در شبکه هاي اجتماعي درايام اربعين منتشر شد که در آن زائران ايراني توسط شهروندان عراقي پست و خفيف شمرده شوند چه بايدکرد؟

اربعین

اختلافات فرهنگي ميان ايرانيان و عراقيان. محتوا، خبر و يا فيلم و کليپي در شبکه هاي اجتماعي درايام اربعين منتشر شد که در آن زائران ايراني توسط شهروندان عراقي پست و خفيف شمرده شوند چه بايدکرد؟ مثلا در ورودي خانه يا حسينيه اي زده بودند که از پذيرفتن زائران ايراني معذوريم يا در مغازه اي نوشته بودن از پذيرفتن پول ايراني به دليل بي ارزش بودن آن معذوريم

پاسخ مختصر(1):

يکي از مهمترين آفت هاي عرصه فضاي مجازي، تقطيع هدفمند است و برخي را مرتکب قضاوت عجولانه و ناصحيح ميکند. اين کليپ ها با هدف خاصي عده اي اجير مي شوند که رفتاري  زشت براي تفرقه بين شيعيان داشته باشند آنچه اکثر مردم در سفر اربعين مشاهده مي کنند، خدمتگذاري مردم عراق  براي زائران است.  البته در هر کشور ممکن است افرادي  پيدا بشوند که بد اخلاق باشند و ناخواسته در مسير دشمنان قدم بردارند و سنگ تفرقه بين مسلمانان بیندازند، آنچه لازم است انجام دادن راهکارهايي است که مى‏تواند موجب وحدت شود، مانند گفتمان علمي است که در اين گفتگوها بر مسايل مشترک تأکيد شود؛ توجه به نقاط مشترک؛ توجه به دشمن شترک؛ همچنین شناخت عوامل و زمينه‌هاي اختلاف نيز لازم است. پرداختن به خود مسأله اربعين و زيات امام حسين عليه السلام يکي از کاربردي ترين راه های مبارزه با اين تفرقه افکني هاست

پاسخ مختصر(2):

 عرصه فضای مجازی و کلیپ ها و تصاویر منتشر شده  در آن هرگز ملاک خوبی برای قضاوت نیست، کسانی که به صورت میدانی در ای اجتماع عظیم شرکت کرده اند، می دانند که این حرف ها حتی اگر هم صحت داشته باشد به قدری نادر است که در برابر مهمان نوازی های عظیمی که بدون نگاه به نژاد و جنسیت و ملیت وجود دارد اصلا به چشم نمی آید.اما تمام رسانه هایی که چنین تصاویری را پخش می کنند آمده اند که یک تاکتیک کهنه را زنده کنند و آن دامن زدن به اختلاف های قومیتی و نژادی است و ما باید هوشیار باشیم، هرگز در این میدان بازی نکرده و دیگران را هم آگاه کنیم که حتی اگر کسی اشتباهی کرد ربطی به یک ملت و نژاد ندارد. حتی دربرابر کسانی که چنین اندیشه هایی دارند باید با مهربانی، با تواضع، با احترام به آنها به عنوان خدّام و زائرین امام حسین(علیه السلام) به گونه ای برخورد کرد که آنها از رفتارشان شرمنده شوند. چرا که خود این ها هم فریب خورده ی بازی همین رسانه های هستند و چیزی ته دلشان نیست.

 

پاسخ تفصیلی: پرسشگر گرامي به چند نکته توجه بفرماييد:

اول : يکي از مهمترين آفت هاي عرصه فضاي مجازي و شبکه هاي اجتماعي، تقطيع و کليپ سازي هدفمند است که باعث مي شود مخاطبان قضاوت هاي منفي و بد بينانه انجام دهند، بسيار شاهد بوده‌ايم که سخنان شخصيتي را تقطيع مي‌کنند و طوري آن را منعکس مي‌کنند که برداشتي متفاوت از  هدف گوينده ايجاد مي‌شود و برخي بر اثر همين بخش از کلام، مرتکب قضاوت عجولانه و ناصحيح مي‌شوند. در بسياري مواقع نيز اين کليپ ها ساختگي است و با هدف خاصي  عده اي اجير مي شوند که رفتاري  زشت براي تفرقه بين مسلمانان وشيعيان داشته باشند. بنابراين بهتر است در درجه اول  با مشورت با کارشناسان عرصه مجازي و سايبري و متخصصان عرصه هنر و تصوير. مشورت شود که آيا اين کليپ تقطيع شده است يا نه؟ آيا ساختگي است يا نه ؟ آيا جهت فريب دادن و ايجاد تفرقه ساخته شده يا نه؟ که اگر نتيجه مثبت بود، مي توان با کار فرهنگي و تبليغي و نشان دادن ساختگي بودن آن، نقشه دشمنان را خنثي کرد که اين اتفاق نيز از سوي  فعالان عصه هنر و تبليغات براي جبهه انقلاب بسيار انجام شده و مي شود.

دوم: آنچه اکثر مردم در سفر اربعين با چشم مشاهده مي کنند، خدمتگذاري و تلاش  مردم عراق  براي زائران است که بدون تفاوت اين کار براي مردم از هر نوع و قيبله و نژادي که باشند انجام مي شود. اين به صورت يک سنت و اعتقاد از سوي  عراقيان درآمده، و حتي ايرانيان نيز موکب ها و توقفگاه هاي بسيار زيادي براي پذيرايي زده اند و در اين خدمتگذاري با عراقيان همکاري مي کنند. بهترين کاري که مي شود انجام داد نشان دادن اين ارادت و محبت از سوي مردم عراق به زائران امام حسين عليه السلام مخصوصا ايراني هاست که مي توان در اين عرصه با همکاري با سازمان صدا و سيماو استفاده از آرشيو آنها، اين تفرقه افکني را خنثي کرد.

 سوم: البته در هر کشور و شهري ممکن است افرادي  پيدا بشوند که بد اخلاق يا بي اخلاق باشند و خواسته يا ناخواسته در مسير دشمنان اسلام قدم بردارند و سنگ تفرقه و جدايي و نژادپرستي بين مسلمانان سر بدهند، عجيب نيست که عده اي ندانسته و جاهلانه به دشمني با ايران بپردازند و کارهايي که گفتيد را انجام بدهند، ولي آنچه لازم است انجام دادن راهکارهايي است که مى‏تواند موجب وحدت شود، چنان که قرآن‏کريم مى‏فرمايد: «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللّهِ جَميعاً وَ لا تَفَرَّقُوا وَاذْکُرُوا نِعْمَتَ اللّهِ عَلَيْکُمْ اِذْ کُنْتُمْ اَعْداءً فَاَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِکُمْ فَاصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ اِخْواناً؛(1) و همگى به ريسمان خدا (قرآن و اسلام و هرگونه وسيله رحمت) چنگ زنيد و پراکنده نشويد، و نعمت خدا را بر خود به ياد آوريد که چگونه دشمن يکديگر بوديد، و او ميان شما الفت ايجاد کرد، و به برکت نعمت او برادر شديد.»

براي ايجاد وحدت اسلامي راهکارهاي متعددي وجود دارد که به بعضي اشاره مي شود:

۱. گفتگو (ديالوگ)

اولين و مهم ترين راهکار جهت همگرايي مسلمانان، گفتمان علمي است، بدين معنا که نظريه پردازان و عالمان ديني، فرقه هاي اسلامي در کنار هم قرار گرفته، گفتگوهاي علمي انجام دهند. در اين گفتگوها بر مسايل مشترک تأکيد شده و عالمان اسلامي از مباني يکديگر آشنا شوند؛ زيرا خيلي از مسايل اختلافي بين مسلمانان ناشي از آن است که فرقه هاي اسلامي از بعضي اصول و مباني يکديگر آشنايي کامل ندارند . عدم آشنايي کامل آنها از اصول يکديگر موجب شده که مسلمانان برداشت هاي نادرستي از هم داشته و نسبت به يکديگر بدبين گردند، حتي حکم تکفير يکديگر را صادر نموده و زمينه هاي برخوردهاي فيزيکي فراهم گردد. بيشتر تعصبات مذهبي و قومي نيز ريشه در عدم آگاهي از مباني گروه هاي اسلامي دارد. علامه شرف الدين يکي از انديشمندان شيعي است که به گفتمان علمي پرداخته و بين او و شيخ سليم بشري (از علماي اهل سنت) سؤال و جواب هايي مطرح شده است که نتيجه آن کتاب "المراجعات" است که نقش بنيادي در زمينه و فرهنگ سازي براي وحدت اسلامي دارد.

۲. توجه به نقاط مشترک و دشمن مشترک:

يکي از عوامل مهمي که در جهان معاصر مي تواند موجب وحدت بين دو گروه بزرگ اسلام شود، توجه به نقاط مشترک بين اين دو مذهب است. مطمئناً مسائل مورد اتفاق ميان اين دو مذهب بسيار فراتر از موارد اختلاف مي باشد اما غالباً مسائل مورد اختلاف مورد توجه قرار گرفته و مسائل و اعتقادات مشترک ناديده نگاشته مي شود، که يکي از عوامل ايجاد اختلاف و دوري هر چه بيشتر مسلمانان از نقاط مشترک مسلمانان است. هم چنين توجه به دشمن مشترکي که اصل اسلام و کشورهاي اسلامي و مردم جهان اسلام را نشانه رفته اند، يکي از عوامل مهم اتفاق نظر و وحدت ميان کشورهاي اسلامي مي تواند مي باشد. اگر به صدر اسلام نيز نگاه کنيم، علت اساسي سکوت اميرمؤمنان و ائمه معصومين (ع) و همراهي با مخالفان فکري و عقيدتي ، توجه به دشمن مشترک و مورد تهديد قرار گرفتن مرزهاي اسلامي به وسيله دشمنان اسلام بوده است.

۳. تدوين آثار و برگزاري همايش هاي علمي

يکي از شيوه هاي کاربردي در ايجاد وحدت اسلامي، تدوين اثار علمي در قالب کتاب ، مجله و روزنامه ، نيز برگزاري نشست‌هاي علمي و تبادل افکار و نظريات است . در آثار علمي بايد به عوامل وحدت و عوامل اختلاف پرداخته شده و مشکلات جهان اسلام بررسي گردد. تدوين فقه مقارن و عقايد تطبيقي و مقايسه‌اي نيز بايد از محورهاي مهم آثار علمي باشند . کتاب هايي مانند "الفصول المهمه" تأليف علامه شرف الدين و انتشار مجله اي مانند "رسالة التقريب" نقش بنيادي در زمينه سازي وحدت اسلامي داشتند. از سوي ديگر با تدوين سريال‌ها و نمايش‌نامه‌ها نيز مي‌توان جهت ايجاد وحدت اسلامي زمينه‌سازي نمود. بهتر است اين دست از آثار به زبان هاي مختلف ترجمه شوند و در اختيار مسلمانان قرار گيرند.

۴. صدور فتواهاي همگرايي

بي ترديد صدور فتواي مجتهدان فرقه‌هاي اسلامي نقش بنيادي در وحدت اسلامي دارد، همان گونه که نقش اساسي در اختلافات مسلمانان دارد. اگر مجتهدان فتاوايي مانند جواز شرکت نمودن مسلمانان در مراسم عبادي همديگر را صادر نمايند، زمينه هاي همسويي مسلمانان را فراهم مي کند. بعضي از مجتهدان و عالمان اهل سنت و تشيع در اين خصوص پيشگام بوده اند.

۵.  آشنايي با معارف اسلامي

يکي از راهکارهاي وحدت اسلامي، آشنايي مسلمانان با آموزه هاي ديني است. در آيات متعدد مسلمانان به همگرايي دعوت شده‌اند.(2) در برخي از آيات همه مسلمانان برادران ديني خوانده شده و مرزهاي جغرافيايي و ملي ناديده گرفته شده است :"انما المؤمنون اخوة..."(3) "واعتصموا بحبل الله جميعاً و لا تفرّقوا...".(4) در روايات اسلامي نيز همه مسلمانان به همبستگي و اتحاد اسلامي سفارش شده است. (5) يکي از عوامل مهم اختلاف فاصله‌گيري از معارف و آموزه‌هاي ديني است. شخصيت‌هايي مانند امام راحل و علامه شرف الدين بر اين باور بودند که جهت" ايجاد وحدت اسلامي" آشنايي کامل مسلمانان با معارف اسلامي لازم است.

۶. شناسايي عوامل اختلاف

براي ايجاد وحدت اسلامي، همان گونه که شناخت عوامل و زمينه‌هاي همگرايي ضرورت دارد، شناخت عوامل و زمينه‌هاي اختلاف نيز بايسته است. بر اين اساس براي ايجاد وحدت اسلامي، بايد عوامل اختلاف همانند تعصبات قومي، قدرت گرايي و پيروي از هواهاي نفساني، شناسايي و با آنها مبارزه گردد. دشمنان خارجي نيز نقش بنيادي در ايجاد اختلاف داشته و دارند. استعمارگران با شعار "اختلاف بينداز و حکومت کن" بين مسلمانان اختلاف ايجاد کرده اند. داده‌هاي تاريخي نشان از آن دارد که استعمارگران در حوادث ناگواري که در جهان اسلام به وجود آمدند، نقش اساسي داشتند. اين راه کارها در ميان مدت بسيار موثرو مفيد است، در کنار آن پرداختن به خود مسأله اربعين و زيات امام حسين عليه السلام که در اين سالها شوري را ايجاد کرده، يکي از کاربردي ترين راه ها مبارزه با اين کليپ ها و فيلم ها و تفرقه افکني هاست، در برخي موکب ها و هيئات امروزه اين شعار را براي زيارت اربعين مي‌بينيم: «حب الحسين عليه السلام يجمعنا» يعني محبت امام حسين عليه السلام ما را دور هم جمع مي کند، هزينه و سرمايه گذاري و تلاش براي برگذاري هر چه باشکوه تر اين حماسه مطمئنا اين نقشه ها و اين کليپ ها را خود به خود خنثي خواهد کرد.

پى‏نوشت‏ ها:

۱. سوره آل عمران، آيه 103.

۲. آيت الله مکارم شيرازي، تفسير نمونه، انتشارات امام علي بن ابي طالب، ج3، ص 43.

۳.  حجرات، (49)، آيه 10.

۴.  آل عمران، آيه 13.

۵.  تفسير نمونه، ج3، ص 46.

 

منبع: مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

افزودن دیدگاه

لطفا پاسخ سوال را بنویسید.