ويژگي هاي جايگاه رفيع امام حسين عليه السلام در مقايسه با حج چيست؟

مرقد مطهر حضرت امم حسین (ع)

 ويژگي هاي جايگاه رفيع امام حسين عليه السلام در مقايسه با حج چيست؟ حج با وجود خطر برداشته مي شود اما کربلا استحبابش در خطر بيشتر مي‌شود؟
پاسخ مختصر(1):
مقايسه دو عمل در جايي صحيح است که با هم در رتبه يکسان باشند. حج از امور واجب مي باشد و زيارت از امور مستحبي به شمار مي رود. شيخ صدوق روايات فراواني را در اين زمينه نقل کرده است. بايد بگوييم که چنين روايتي در اين کتاب و هيچ کتاب معتبر ديگري از شيعيان وجود ندارد. و بالا بودن زیارت امام حسین، سبک پنداشتن حج نيست، بلکه به معناي ثواب بي شمار زيارت امام حسين (ع) است، آن هم در زماني که حاکمان ستمگر، تلاش بي اندازه اي در محو نام حسين (ع) و زدودن پيام قيامشان از اذهان عمومي داشتند.  در هيچ کتاب معتبر شيعي نمي توانيد روايتي را مشاهده کنيد که مفهوم آن، سقوط فريضه حج و عمره در پي زيارت يکي از امامان معصوم (ع) باشد.
پاسخ مختصر(2):
  حج و زیارت سیدالشهدا(علیه السلام) دو مسیر برای یک هدف که همان آرمان های اسلام است هستند، هرگز آنها را نباید با یکدیگر مقایسه کرده یا رقیب دانست! هر کدام دارای آثار مادی و معنوی فراوان بوده و برای همین آثار مورد تأکید قرا گرفته اند. اما از آنجا که حج معمولا یک عمل عبادی بوده و با مانعی از طرف حکام روبرو نمیشود خطر فراموش شدن آن کمتر است،اما آنچه که زیارت امام حسین(علیه السلام) را موجب شده یک حرکت کاملا سیاسی بوده، بدیهی است خطر برخورد حکومت ها و فراموشی آن را تهدید می کند؛ علاوه بر اینکه حج اگرچه برائت از مشرکین را با خود دارد اما عمده ثمره آن فردی و عرفانی است، برخلاف زیارت امام حسین(علیه السلام) و تبدیل شدن مقبره ایشان به یک محفلی برای اجتماع خون خواهان آن حضرت، واستکبار ستیزان، لذا اثر اجتماعی آن هم به مراتب بیشتراز حج است، به همین خاطر روایات بر آن تأکید ویژه دارند.

پاسخ تفصیلی:
مقايسه دو عمل در جايي صحيح است که با هم در رتبه يکسان باشند. حج از امور واجب مي باشد و زيارت از امور مستحبي به شمار مي رود. در امر واجب در صورت انجام ندادن آن از سوي خداوند عقاب در نظر گرفته مي‌شود اما در امر مستحب در صورت انجام ندادن آن از سوي خداوند مجازاتي در نظر گرفته نمي‌شود. ثوابهايي که براي زائرين بيان شده براي کساني است که با معرفت به زيارت امام بروند و معرفت واقعي امام در جايي است که فرد به امور واجب خود اهتمام بورزد و از آنها غافل نشود. هدف امام حسين عليه السلام هم احياي دين جدشان مي باشد و اصرار بر زيارت حضرت بر اين اساس مي باشد که افراد به اهداف حضرت نزديک شوند. در مورد این بحث برخی به شیخ صدوق تعریض زدند که وی جایگاه خج را پایین آورده و زیارت را پر رنگ نموده که با پرسش همخوانی دارد که با بررسی این مسئله به هر دو پاسخ داده خواهد شد:
شيخ صدوق، در کتاب "ثواب الاعمال و عقاب الاعمال"، سرفصلي را با عنوان "ثواب حج و عمره" گشوده و روايات فراواني را در اين زمينه نقل کرده است ،[1] و سرفصل ديگري نيز با عنوان "مجازات شخصي که حج را ترک کرده" نيز در اين کتاب موجود است که در يکي از روايات آن، چنين بيان شده است:
"اگر شخصي بدون آن که فقير و مريض بوده و يا از ستمگري در هراس باشد، عمداً حج را ترک کند؛ مانند يهوديان و مسيحيان از دنيا خواهد رفت".[2]
براين اساس، از انصاف به دور است که ايشان را به عنوان فردي که نسبت به حج و لزوم انجام آن بي تفاوت مي باشد، معرفي کرد. اما در ارتباط با پرسشتان، اگر اين گونه شنيده ايد که بر اساس روايات موجود در اين کتاب، زيارت هر قبرستاني که انديشمندي از شيعيان در آن مدفون باشد، ثوابي بيش از حج دارد، بايد بگوييم که چنين روايتي در اين کتاب و هيچ کتاب معتبر ديگري از شيعيان وجود ندارد، اما اگر نظرتان به رواياتي است که زيارت امام حسين (ع) در کربلا را برتر از حج مي داند، بايد گفت: در کتاب ثواب الاعمال و در سرفصل "ثواب من زار قبر الحسين (ع)"،[3] رواياتي وجود دارد که چنين زيارتي را معادل و يا حتي برتر از حج و عمره مي داند و اين موضوع، سبک پنداشتن حج نيست، بلکه به معناي ثواب بي شمار زيارت امام حسين (ع) است، آن هم در زماني که حاکمان ستمگر، تلاش بي اندازه اي در محو نام حسين (ع) و زدودن پيام قيامشان از اذهان عمومي داشتند و زيارت مرقد ايشان، خطرات جاني و مالي فراواني را براي شخص زائر به دنبال داشت، در حالي که چنين حساسيتي در غالب موارد، در ارتباط با موضوع حج وجود نداشت، و طبيعي است که در مقايسه دو عمل با يکديگر، با فرض اين که هر دوي آنها جهت جلب رضايت و خوشنودي خداوند انجام شده باشد، عملي ارزشمندتر خواهد بود که انجام آن دشوارتر است.
البته، نکاتي در اين زمينه وجود دارد که نبايد از آن غفلت شود:
1. در هيچ کتاب معتبر شيعي نمي توانيد روايتي را مشاهده کنيد که مفهوم آن، سقوط فريضه حج و عمره در پي زيارت يکي از امامان معصوم (ع) باشد، بلکه برخي روايات، صريحاً اعلام مي دارد که اين گونه زيارات، بهانه اي براي خودداري از انجام حج نيست.[4] براين اساس، اگر شخصي بارها و بارها به زيارت اين پيشوايان بشتابد، اما با داشتن استطاعت، از انجام حج خودداري کند، با دين اسلام از دنيا نخواهد رفت.
2. در ديدگاه شيعيان، ويژگي قيام امام حسين (ع) و نيز تلاش هاي ديگر معصومان (ع)، جلوگيري از گسترش خط انحراف در آموزه هاي اسلامي بوده است؛ زيرا فعاليت هايي صورت مي گرفت، تا ابتدا شعائر اسلامي را از محتوا تهي کرده و سپس آن را از ريشه براندازند و اگر مبارزات اين پيشوايان نبود، از اسلام و مسلماني، اثري بر جاي نمي‌ماند، چه رسد به حج و مناسک آن. براين اساس، ادامه انجام صحيح فريضه حج نيز مديون آنان است و يکي از راه هاي قدرداني از اين فداکاري ها، زيارت مراقد شريفشان مي باشد.
3. اگر در رواياتي بر زيارت امامان (ع) تأکيد شده، اما مناسکي مشابه با حج، چون وقوف در عرفات و مني، سعي بين صفا و مروه، هفت بار طواف و ...که در قرآن بدان اشاره شده، در چنين زياراتي در نظر گرفته نشده تا آن را رقيبي براي حج بپنداريم، بلکه تنها رعايت موازين شرعي و اصول اخلاقي است که مي تواند عاملي براي قبولي اين زيارات باشد. همواره به ياد خدا بودن، برپاداشتن هر چه بيشتر نماز، صدقه و ... از جمله اصولي است که مورد پذيرش تمام فرقه هاي اسلامي است.
اين اصول و موازين، در روايات ما به عنوان عامل قبولي زيارت امام حسين (ع) در نظر گرفته شده است.[5]

پي نوشت ها:
1. شيخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص 50-46، انتشارات شريف رضي، قم، 1364 هـ ش.
2. همان، ص 236.
3. همان، ص 98-85.
4. حر عاملي، محمد بن الحسن، وسائل الشيعه، ج 14، ص 453، ح 19586، مؤسسة آل البيت، قم، 1409 هـ ق.
5. همان، ج 14، ص 527، ح 19750.
 

منبع: مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

افزودن دیدگاه

لطفا پاسخ سوال را بنویسید.