حکم پياده روي در هنگامي که سبب ضرر و زيان شود چیست؟

زیارت امام حسین (ع)

   پياده روي در هنگامي که سبب ضرر و زيان شود، نه تنها واجب نيست بلکه حرام مي باشد. مثلاً زيارت امام حسين عليه السلام امروز سبب ورم پاها و بيماري‌هاي دراز مدت مي‌شود و اضرار به خود و بيمار کردن خود جايز نيست.
پاسخ مختصر(1):
براي انسان سالم، پياده روي اربعين اصلا ضرر ندارد بلکه خيلي هم سود دارد و باعث سلامتي است! بيماري در دراز مدت صرف يک ادعاست. اگر کسي به خاطر بيماري يا هر امر ديگري اين پياده روي برايش ضرر دارد مثل تمام موارد ضرر حکم در اين جا هم يکسان است و اينگونه نيست که بگوييم روزه‌ي ضرري جايز نيست اما پياده روي اربعين هر چند ضرر داشته باشد جايز است! و حتی اينگونه نيست که در باب ضرر بر نفس، هر ضرري شرعا حرام باشد.
پاسخ مختصر(2):
 آن ضرری موجب حرمت می شود که ضرر قابل توجهی باشد، اما اینکه بر اثر پیاده روی پای انسان متورم شود که ضرر قابل توجهی محسوب نمیشود! علاوه بر اینکه این موضوع ورم کردن کلیت نداشته و می توان با استفاده از کفش مناسب، و استراحت های کوتاه و پی در پی مانع آن شد. همچنین اگرچه ممکن است پای انسان در این سفر به صورت موقت ورم کند اما کسی منکر نقش پیاده روی در سلامتی مداوم قلب و شش ها و عضلات نیست و قطعا پزشکان این سلامت مهم تر را به ورم پا ترجیح می دهند.
نکته ای که عجیب است این است که درد این ورم ها برای مخالفین اربعین، بیشتر از راهپیمایانی است که به این ورم ها مبتلا میشوند! آنها خودشان عاشقانه و آزادانه و بدون اجبار در این مسیر گام بر می دارند اما دیگران از این دردها می نالند! و عجیب تر آنکه این دلسوزی ها فقط برای راهپیمایان اربعین است!

پاسخ تفصیلی:
1-اگر بخواهيم از تصورات تخيلي خارج شويم بايد بگوييم براي انسان سالم، پياده روي اربعين اصلا ضرر ندارد بلکه خيلي هم سود دارد و باعث سلامتي است!
اين نکته که باعث ورم  و بيماري در دراز مدت مي شود و اين دو را به صورت عطف به هم ذکر کردن و بيماري را به آن اضافه کردن صرف يک ادعاست.
با اين توضيح، چون به تجربه ثابت است که براي انسان سالم هيچ ضرري ندارد لذا تخصصا از بحث ضرر چه حلالش چه حرامش خارج است.
2-اگر کسي به خاطر بيماري يا هر امر ديگري اين پياده روي برايش ضرر دارد مثل تمام موارد ضرر حکم در اين جا هم يکسان است و اينگونه نيست که بگوييم روزه‌ي ضرري جايز نيست اما پياده روي اربعين هر چند ضرر داشته باشد جايز است! بلکه حکم در اينجا هم مثل همان بحث روزه و موارد ديگر ضرر است.
3-مصاديق ضرر متفاوت است و اينگونه نيست که در باب ضرر بر نفس، هر ضرري شرعا حرام باشد.
لذا در بحث ضرر و حرمت آن، قيد وجود دارد که در کلام فقها نيز به اين نکته دقت شده است و بحث ضرر همراه قيدي مطرح مي شود که نشان مي دهد در بحث ضررِ به نفس، اطلاق وجود ندارد که مثلا اگر کسي راهي رفت و کمي پايش ورم کرد بگويند از باب ضرر حرام است!
از باب نمونه بعضي از جملات ايشان در باب خوردن و آشاميدن را که با معيار ضرر بحث حرمت مطرح شده است متذکر مي شويم:
گلپايگاني، صافي، نوري: اگر ضرر، كم باشد كه عقلاء اعتنا نكنند، حرام نيست....
خوئي، فاضل، تبريزي: خوردن چيزي كه موجب مرگ مي شود يا براي انسان ضرر كلي دارد. حرام است....
سيستاني، زنجاني: (خوردن چيزي که)‌ ضرر مهمي دارد (زنجاني: مثل اين كه به نقص عضو مي انجامد)...
وحيد: خوردن و آشاميدن چيزى كه موجب مرگ مى شود ، يا براى انسان ضرر مهمّى دارد حرام است....
مكارم:خوردن يا نوشيدن چيزي كه براي انسان ضررمهمّي دارد حرام است...

همانطور که مشخص است صرف اينکه فلان خوردني باعث ضرر بر نفس است حکم حرمت را بر آن بار نمي کند بلکه ضرر با قيودي مثل مهم، موجب هلاکت و مرگ، موجب نقص عضو و...همراه شده است. (1)

پي نوشت:
1. رساله ي محشا با استفاده از مساله ي 2630.

منبع: مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

افزودن دیدگاه

لطفا پاسخ سوال را بنویسید.