آیا مراسم اربعین آميخته به خرافات است؟

زیارت اربعین

 اين مراسم انها که از اين قبيل مراسم نان ميخورندآن هم ناني چرب و پرملات يا همان مافياي تجاري که در حج و عتبات و با درامدهاي نجومي حضور دارند نمايندگان مجلس و وزرا و....در پياده روي اربعين ديده مي شوند. حقشون هم هست چون دغدغه ي مالي ندارند و به تعبيري به نرخ اربعين و امثال اربعين فعلا ارتزاق مي کنند. داداش شما برو معاشتو بچسب مردم شيعه عراق کل درامد ساليانشون رو ولو اندازه يه کاسه شير باشه ميان وقف امام حسين مي کنن اونم با افتخار انتظار برگشتشم ندارن شما هم احتمالا از داشتن حقوق با ميليون ناراضي هستي

پاسخ مختصر(1):
از ديد اسلام، هر عملي اعم از گفتار، رفتار و اعتقاد که برخلاف مباني ديني و عقلي باشد، خرافه است. مراسم زيارت اربعين علاوه بر اينکه خرافه نیست، در روايات اهل بيت عليهم السلام بر آن تأکيد شده. با اين حساب و در جايي که زائر اباعبدالله نزد خداوند متعال اين‌قدر محبوبيت دارد، پر واضح است که اطعام به چنين شخصي هم نزد حضرت حق، بسيار پر برکت و با ارزش است حال با توجه به اين روايات نتيجه اين مي شود که نه زيارت اربعين و نه پياده روي و نه اطعام و خدمت رساني به زائران حسيني، هيچکدام از مصاديق خرافات محسوب نمي گردند. امّا اگر در اين بين عدّه اي بخواهند از زائران أباعبدألله الحسين عليه السلام سوء استفاده نمايند، از خبث طينت آنهاست و دليل بر اين نمي شود که زائران، خود را بخاطر آنها از چنين فيض عظيمي محروم نمايند.
پاسخ مختصر(2):
خرافه آن چیزی است که فاقد دلیل عقلی ومنطقی باشد در حالی که در خصوص زیارت اربعین هم اصل زیارت امام حسین(علیه السلام) در روایات مورد تأکید قرار گرفته، و هم زیارت آن حضرت در اربعین علامت مومن شمرده شده است، و هم برای هر قدمی که در این مسیر برداشته شود پاداش تعیین شده است! عجیب تر آنکه برخی چنین اجتماع به حقی را خرافه می دانند اما اجتماعاتی که واقعا از سر خرافه است به چشمشان نمی آید! اجتماعاتی به خاطر برد فلان باشگاه، یا صعود یک تیم به جام جهانی یا جشن به خاطر باخت از اسپانیا، یا جمع شدن به مناسبت ورود کوروش به بابل در پاسارگاد، یا سنت های خرافی چون چهارشنبه سوری، ومانند آن که به چشمشان نمی آید!

پاسخ تفصیلی:
در اين متن به دو نکته اشاره شده؛ يکي وجود خرافات در مراسم اربعين. و ديگري وجود مافياي تجاري و درآمد نجومي آنها از اين مراسم. در پاسخ به نکته اوّل بايد عرض کنيم: اي کاش پرسشگر محترم به مصاديق خرافاتي که مد نظرشان بوده اشاره مي کردند تا ما مي توانستيم بطور دقيق آنها را مورد بررسي قرار دهيم. امّا از آنجا که ايشان به مصاديق خرافات مدنظرشان اشاره‌اي نکرده‌اند، ما خود به آنچه در اين مراسم اتفاق مي‌افتد اشاره مي‌کنیم، تا ببينيم از مصاديق خرافات به شمار مي‌آيند يا خير؟ از ديد اسلام، هر عملي اعم از گفتار، رفتار و اعتقاد که برخلاف مباني ديني و عقلي باشد، خرافه است. بنابراين اگر رفتار، گفتار و يا اعتقادي در مراسم اربعين وجود داشته باشد که بر خلاف مباني ديني و عقلي باشد، خرافات محسوب شده و بايد با آن مخالفت و مبارزه نمود. حال بايد ديد که در اين حرکت و اجتماع بزرگ مردمي آيا چنين نقصي وجود دارد يا خير؟ مراسم زيارت اربعين علاوه بر اينکه خرافه نیست، بايد توجه داشته باشيم که در روايات اهل بيت عليهم السلام بر آن تأکيد شده، تا جايي که يکي از پنج نشانه شيعه به حساب آمده است. امام حسن عسكري عليه‌السّلام در روايت معروفي زيارت اربعين را علامت ايمان و شعار شيعه معرفي نموده است. آن حضرت فرمودند: «عَلاماتُ المؤمنِ خَمسٌ: صَلَواتُ إحدي و خَمسينَ، و زيارةُ‌ الأربعينَ، و التَّخَتُّم بِاليَمينِ، و تَعفيرُ الجَبينِ، و الجَهْرُ بِبسم اللهِ الرَّحمنِ الرَّحيم». (1)؛ نشانه‌هاي مؤمن پنج چيز است: اوّل: نماز پنجاه و يك ركعت (واجب و نافله در طول شبانه روز). دوّم: زيارة اربعين حضرت سيّد الشّهداء عليه السّلام. سوّم: انگشتر در دست راست نمودن. چهارم: پيشاني بر خاك گذاردن. پنجم: بلند گفتن بسم‌ الله ‌الرّحمن الرّحيم در نماز.
بنابراين اصل اين مراسم و زيارت اربعين نه تنها خرافي نيست، بلکه بالخصوص در روايات اهل بيت عليهم السلام بر آن سفارش شده، تا جايي که از علامات شيعه به حساب آمده است. امّا از ديگر کارهايي که در اين مراسم عظيم مردمي رخ مي دهد، يکي پياده روي براي زيارت حضرت أباعبدألله الحسين عليه السلام است. و ديگري برپايي موکب هاي متعدد جهت پذيرايي از زائران حسيني در اين مسير نوراني و پرشور است.
در مورد پياده روي براي زيارت حضرت أباعبدألله الحسين عليه السلام در روايت آمده: «قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام:‏ ... مَنْ خَرَجَ مِنْ مَنْزِلِهِ يُرِيدُ زِيَارَةَ قَبْرِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ ص إِنْ کَانَ مَاشِياً کَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِکُلِّ خُطْوَةٍ حَسَنَةً وَ مَحَى عَنْهُ سَيِّئَةً؛ حَتَّى إِذَا صَارَ فِي الْحَائِرِ کَتَبَهُ اللَّهُ مِنَ الْمُصْلِحِينَ الْمُنْتَجَبِينَ حَتَّى إِذَا قَضَى مَنَاسِکَهُ کَتَبَهُ اللَّهُ مِنَ الْفَائِزِينَ حَتَّى إِذَا أَرَادَ الِانْصِرَافَ أَتَاهُ مَلَکٌ فَقَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص يُقْرِوُکَ السَّلَامَ وَ يَقُولُ لَکَ: اسْتَأْنِفِ الْعَمَلَ فَقَدْ غُفِرَ لَکَ مَا مَضَي»(2)؛ امام صادق(عليه السلام) فرمودند: ... کسي که از منزلش بيرون آيد و قصدش زيارت قبر حضرت حسين بن علي(عليهماالسلام) باشد؛ اگر پياده رود؛ خداوند منّان به هر قدمى که برمى‏ دارد يک حسنه برايش نوشته و يک گناه از او محو مى‏ فرمايد؛ تا زمانى که به حائر (3) برسد و پس از رسيدن به آن مکان شريف حق تبارک و تعالى او را از رستگاران قرار مى‏ دهد؛ تا وقتى که مراسم و اعمال زيارت را به پايان برساند که در اين هنگام او را از فائزين محسوب مى‏ فرمايد؛ تا زمانى که اراده مراجعت نمايد در اين وقت فرشته‏ اى نزد او آمده و مى‏ گويد: رسول خدا(صلي الله عليه و آله) به تو سلام مي رساند و خطاب به تو مى ‏فرمايد: از ابتدا عمل را شروع کن، تمام گناهان گذشته ‏ات آمرزيده شد.
همچنين از امام باقر و صادق (عليهماالسلام) چنين نقل شده: «إِنَّ اللَّهَ عَوَّضَ الْحُسَينَ ع مِنْ قَتْلِهِ أَنَّ الْإِمَامَةَ مِنْ ذُرِّيتِهِ وَ الشِّفَاءَ فِي تُرْبَتِهِ وَ إِجَابَةَ الدُّعَاءِ عِنْدَ قَبْرِهِ وَ لَا تُعَدُّ أَيامُ زَائِرِيهِ جَائِياً وَ رَاجِعاً مِنْ عُمُرِهِ»(4)؛ خداوند در برابر شهادت، به امام حسين (ع) چنين پاداشي داد: امامت در نسب او، شفا در تربت او، اجابت دعا در نزد قبر او و اين که مدت زمان رفت و برگشت زائرانش، جزو عمرشان محاسبه نمي‌شود. بنابراين پياده روي براي زيارت نيز در روايات آمده و ثواب فراواني هم برايش بيان شده، علاوه براينکه طولاني شدن مدّت زيارت (به واسطه پياده روي يا هر دليل ديگري) نيز در روايات مورد توجه واقع شده و خداوند آنرا از مدت عمر زائر محسوب نمي فرمايد.
با اين حساب و در جايي که زائر اباعبدالله نزد خداوند متعال اين‌قدر محبوبيت دارد، پر واضح است که اطعام به چنين شخصي هم نزد حضرت حق، بسيار پر برکت و با ارزش است و مالي که در اين مسير هزينه شود، هفتاد برابر و هزار برابر برکت دارد.
شخصي به محضر امام صادق (ع) رسيد و عرض کرد: «فَمَا لِلْمُنْفِقِ فِي خُرُوجِهِ إِلَيْهِ وَ الْمُنْفِقِ عِنْدَهُ قَالَ دِرْهَمٌ بِأَلْفِ دِرْهَمٍ»(5)؛ کسى که براى رفتن و زيارت نمودن امام حسين (ع) متحمل هزينه و خرج شده و نيز نزد قبر مطهّر پول خرج کند، چه اجرى دارد؟ حضرت فرمودند: در مقابل هر يک درهمى که خرج کرده، هزار درهم دريافت خواهد نمود.
در مورد برکت و ثواب اطعام طعام در راه ابي عبدالله الحسين (ع) اگر روايتي هم نداشتيم همين‌که آن اقدامي که به نام امام حسين (ع) و در راه آن حضرت انجام مي‌گيرد، محبوب خداوند باشد کفايت مي‌کند؛ چراکه ايشان نزد خداوند متعال مقام و منزلتي وصف‌ناشدني دارد؛ ضمن اينکه رواياتي هم در اين باب به ما رسيده است.
خداوند متعال در روايتي خطاب به جناب موسي بن عمران فرمود: «اي موسي! بنده‌اي از بندگان من نيست که در روز عاشورا گريه کند و يا خود را به گريه بزند و يا بر مصيبت فرزند مصطفي عزاداري کند، مگر اينکه براي او بهشتي است که در آن جاويدان است و بنده‌اي از بندگان من نيست که از مالش در راه محبت پسر دختر پيامبرش غذايي و يا درهمي انفاق کند، مگر اينکه در دنيا هر درهم او را به ۷۰ درهم برکت دهم و در حالي که بخشيده شده و گناهان او را پوشانده‌ام در بهشت است.»(6)
حال با توجه به اين روايات نتيجه اين مي شود که نه زيارت اربعين و نه پياده روي و نه اطعام و خدمت رساني به زائران حسيني، هيچکدام از مصاديق خرافات محسوب نمي گردند، بلکه در روايات ما نسبت به آنها تأکيدات زيادي صورت گرفته است.
امّا اگر در اين بين عدّه اي بخواهند از زائران أباعبدألله الحسين عليه السلام سوء استفاده نمايند، و به خاطر بدست آوردن مقداري از زخارف دنيا، آخرت خود را خراب نمايند، اين از خبث طينت آنها نشأت گرفته و دليلي بر اين نمي شود که مردم و زائران، خود را بخاطر آنها از چنين فيض عظيمي محروم نمايند. اساساً در هر کار خيري ممکن است عدّه اي نيّت سوء نمايند و قصد سوء استفاده کنند. اين که نمي تواند توجيهي باشد مبني بر اينکه کار خير را تعطيل کنيم تا عدّه اي نتوانند از آن سوء استفاده نمايند! فراموش نکنيد که افراد شيّاد و طمّاع در هر شرايطي و به هر بهانه اي سعي در اجرا کردن نيّات شوم خود دارند و نمي توانيم با دست کشيدن از کارهاي خير آنها را براي هميشه از کارهاي شرّشان بازداريم.

پي نوشت ها:
1.    إقبال الأعمال، ج 3، ص 100؛ عوالي اللئالي، ج 4‌، ص 37، در پاورقي از «مصباح المتهجّد» جزء ثالث، ص 730 (في فضيلة زيارة الأربعين)؛ و نظير اين روايت از امام صادق عليه السّلام نيز نقل شده است.
2.    بحارالانوار، ج 98، ص 28؛ المزار، شيخ مفيد، ص30؛ کامل الزيارات، ص132.
3.محدوده حرم حضرت را حائر گويند. نجفي، محمد حسن؛ جواهر الکلام، ج 14، ص 339.
4.    وسايل الشيعه، ج ۱۴، ص ۴۲۳.
5.    کامل الزيارات، ص ۱۹۴.
6.    مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج‏۱۰، ص ۳۱۹.
 

منبع: مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

افزودن دیدگاه

لطفا پاسخ سوال را بنویسید.