با توجه به اینکه بعثت پیامبر(ص) در ۲۷ رجب بود چرا خداوند نزول قرآن و شب قدر را در ماه رمضان معرفی میکند؟

مفسران و دانشمندان علوم قرآنی در باب جمع بین این دو مسئله، آراء و نظرات متعددی ارائه نموده اند (۱) و ما در اینجا به سه دیدگاه مهم اشاره می کنیم:

 دیدگاه اول:

این دیدگاه که با الهام از روایات، به ویژه از سوی مفسران صدر اسلام و محدثان مطرح شده، این است که قرآن دو نزول داشته است: نزول دفعی که از ناحیه ذات مقدس الهی یا لوح محفوظ، به وسیله جبرئیل بر سفیران گرامی و نیکوکار خدا به بیت المعمور در آسمان دنیا بوده و در ماه رمضان و شب قدر اتفاق افتاده است، و نزول تدریجی از بیت المعمور و سفیران گرامی خدا، بر پیامبر گرامی(ص) در طول مدت نبوت به صورت تدریجی نازل شده است.(۲)

دیدگاه دوم:

علامه طباطبایی(ره) به دو نزول دفعی و تدریجی به شرح ذیل قائل شده است.

قرآن مجید، دارای دو وجود است: یک وجود بسیط که در آن تکثر، بخش‏ها و اجزا (آیات و سور و کلمات) نیست و در لوح محفوظ است و به صورت دفعی بر قلب مقدس پیامبر(ص) نازل شده، و یک وجود تفصیل یافته و دارای اجزا که به صورت تدریجی، در ظرف بیست و سه سال بر پیامبر(ص) فرود آمده است. آنچه در ماه رمضان نازل شده همان وجود بسیط قرآن است و آنچه در ظرف بیست و سه سال و به صورت تدریجی نازل شده همان وجود تفصیلی قرآن است.(۳)

دیدگاه سوم:

آیت الله معرفت در التمهید می نویسد (۴) که براساس روایات اهل بیت بعثت در ماه رجب اتفاق افتاده، ولی نزول قرآن به عنوان کتاب آسمانی و قانون جاودانه الهی پس از سه سال فاصله بر پیامبر نازل گشته است. در این سال‏ها پیامبر دعوت مخفیانه داشته که روایات فراوانی در این زمینه وجود دارد. پس از گذشت سه سال از بعثت، آیات ۹۴ و ۹۵ سوره حجر، نازل گردید و از این زمان به بعد، نزول پیوسته قرآن آغاز گردید.

از طرف دیگر روایاتی وجود دارد که مدّت نزول قرآن را بیست سال ذکر نموده است. نتیجه می‏گیریم که آغاز نزول قرآن از آغاز بعثت، سه سال فاصله داشته و در شب قدر ماه رمضان بوده است.  طبق این دیدگاه باید گفت:

 1. هیچ ارتباطی میان مسأله بعثت و نزول قرآن وجود ندارد.

۲. آیات اولیه سوره علق در آغاز بعثت، جنبه بشارت داشته به عنوان نزول به حساب نمی‏آید.

۳. آغاز نزول پیوسته قرآن به عنوان کتاب آسمانی از ماه رمضان و پس از سه سال از بعثت پیامبر بوده است.

۴. مدت نزول قرآن بیست سال بوده است و روایات آن را تأیید می‏کند.

۵. مراد از نزول قرآن در ماه رمضان، آغاز نزول است؛ چرا که مبدأ تاریخ در وقایع مهمی که امتداد زمانی دارند از همان آغاز، ثبت می‏شود.(۵)

پی نوشت ها:

۱. ر.ک: طاهری، حبیب الله، درسهایی از علوم قرآنی، قم، اسوه، ۱۳۷۷ش،  ج‏۱، ص ۲۷۴  و آیت الله مصباح یزدی، قرآن‏شناسی، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)‏، ۱۳۸۰ ش، ج‏۱، ص ۹۰.

۲. حفص بن غیاث می‏گوید: از امام صادق پرسیدم: قرآن چگونه می‏فرماید: «شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ» در حالی که در طول بیست سال از اول تا آخر آن نازل شده است؟

امام فرمود: نزل القرآن جمله واحده إلی البیت المعمور ثم نزل فی طول عشرین سنه؛  قرآن یک مرتبه به بیت المعمور نازل شده، سپس نزولش در طول بیست سال بوده است.(ر.ک: کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، تهران، دار الکتب الإسلامیه‌، ۱۴۰۷ ه‍ ق‌، ج‏۲، ص ۶۲۸).

۳. علامه طباطبائی، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۷ق، ج‏۲، ص ۱۵.

۴. آیت الله معرفت، التمهید فی علوم القرآن، قم، مؤسسه النشر الاسلامی‏، ۱۴۱۵ق، ج‏۱، ص ۱۰۸.

۵. جوان آراسته،حسین، درسنامه علوم قرآنی، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۰ش، ص ۸۲.

منبع: مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.