در سوره بقره آیه ای داریم در مورد عهدی که به حضرت ابراهیم میرسد؟ این عهد چیست؟

خدای متعال در قرآن فرمود: وَ إِذِ ابْتَلی‏ إِبْراهیمَ رَبُّهُ بِکَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّی جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّیَّتی‏ قالَ لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمینَ(۱) (به خاطر آورید) هنگامی که خداوند، ابراهیم را با وسایل گوناگونی آزمود و او به خوبی از عهده این آزمایش ها برآمد. خداوند به او فرمود: من تو را امام و پیشوای مردم قرار دادم! ابراهیم عرض کرد: از دودمان من (نیز امامانی قرار بده!) خداوند فرمود: پیمان من به ستم کاران نمی‏رسد! (و تنها آن دسته از فرزندان تو که پاک و معصوم باشند، شایسته این مقام اند). مفهوم “عهد” به قرینه خود آیه معلوم است که به معنای “امامت” و “نبوت” و “رسالت” است که همگی از یک سنخ و وساطت بین خدا و بندگان خدا می باشد . خداوند می فرماید من برای نبوت ، رسالت و امامت افراد پاک از هر گونه شرک و ظلم را بر می گزینم و نبی ، رسول و امام قرار می دهم. آیات زیادی این معنا را تاکید می کند از جمله: اللَّهُ یَصْطَفی‏ مِنَ الْمَلائِکَهِ رُسُلاً وَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ سَمیعٌ بَصیرٌ (۲) خداوند از فرشتگان رسولانی برمی‏گزیند، و همچنین از مردم خداوند شنوا و بیناست! إِنَّ اللَّهَ اصْطَفی‏ آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهیمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَی الْعالَمینَ (۳) خداوند، آدم و نوح و آل ابراهیم و آل عمران را بر جهانیان (بن تبوت و رسالت) برگزید. وَ اذْکُرْ عِبادَنا إِبْراهیمَ وَ إِسْحاقَ وَ یَعْقُوبَ أُولِی الْأَیْدی وَ الْأَبْصارِ إِنَّا أَخْلَصْناهُمْ بِخالِصَهٍ ذِکْرَی الدَّارِ وَ إِنَّهُمْ عِنْدَنا لَمِنَ الْمُصْطَفَیْنَ الْأَخْیارِ وَ اذْکُرْ إِسْماعیلَ وَ الْیَسَعَ وَ ذَا الْکِفْلِ وَ کُلٌّ مِنَ الْأَخْیارِ (۴) و به خاطر بیاور بندگان ما ابراهیم و اسحاق و یعقوب را، صاحبان دستها (ی نیرومند) و چشمها (ی بینا)! ما آنها را با خلوص ویژه‏ای خالص کردیم، و آن یادآوری سرای آخرت بود! و آنها نزد ما از برگزیدگان و نیکانند! و به خاطر بیاور «اسماعیل» و «الیسع» و «ذا الکفل» را که همه از نیکان بودند و حضرت یوسف هم که از نوادگان ابراهیم است در مورد خود و پدران برگریده اش می فرماید : وَ اتَّبَعْتُ مِلَّهَ آبائی‏ إِبْراهیمَ وَ إِسْحاقَ وَ یَعْقُوبَ ما کانَ لَنا أَنْ نُشْرِکَ بِاللَّهِ مِنْ شَیْ‏ء (۵) و از دین و آیین پدرانم ابراهیم و اسحاق و یعقوب پیروی کرده‏ام ما (خانواده) را نسزد که هیچ چیزی را شریک خدا سازیم. وقتی که خدای متعال ابراهیم را با آزمایش های دشوار به مقام امامت رساند، حضرت عرض کرد آیا این پیمان پر بها یعنی “امامت” به ذریه و نسل من نیز خواهد رسید؟ که خدای متعال فرمود: عهد من(نبوت و امامت) به ظالمین از ذریه تو نمی رسد. حضرت ابراهیم امامت را برای “ذریه” یعنی نسل خود خواست نه فقط فرزندان بلا فصل خودش اسحاق و اسماعیل و خداوند فرمود این عهد فقط به ذریه صالح تو که هیچ گاه شرک نورزیده باشند ، می رسد . این که حضرت اسحاق و اسماعیل و یعقوب و یوسف و … به امامت و نبوت رسیدند ، نشان می دهد که آنان هیچ گاه کفر نورزیده اند. خداوند نمی خواهد در این آیه ظالمان از فرزندان و نسل ابراهیم را معرفی کند تا ما آنها را نام ببریم بلکه فقط در صدد این است که بفرماید عهد امامت مثل نبوت و رسالت هیچ گاه به ظالمان و کسانی که برای لحظه ای شرم ورزیده باشند ، نمی رسد. نسل ابراهیم از آن روز تا به حال و تا قیامت بی شمار بوده و خواند بود و فقط محدودی از آنها بوده اند که به هیچ وجه به هیچ شرکی مبتلا نشده اند و بقیه به انواع شرک مبتلا شده و بر شرک از دنیا رفته یا قبل از مرگ توبه کرده اند . از آن تعداد محدود هم فقط تعداد محدودی در قرآن و روایات نام برده شده اند و بسیاری از آنان را ما نمی شناسیم. به عبارتی: “مردم به حکم عقل از یکی از چهار قسم بیرون نیستند : یا در تمامی عمر ظالم اند یا در هیچ لحظه ای از تمامی عمر ظالم نبوده اند یا در اول عمر ظالم و در آخر توبه ‏کارند یا به عکس، در اول صالح، و در آخر ظالم اند ابراهیم علیه السلام هم شأنش اجل از این است که از خدای متعال درخواست کند که مقام امامت را به دسته اول، و چهارم، از ذریه‏اش بدهد. باقی می‏ماند دسته دوم و سوم یعنی آن کسانی که در هیچ لحظه ای از تمامی عمرشان ظلم نکرده اند و آن کسانی که اگر در اول عمر ظالم بوده و در آخر توبه کرده اند. از این دو قسم هم خدا قسم دوم را نفی کرده، باقی می ‏ماند کسانی که در تمامی عمرشان هیچ ظلمی مرتکب نشده اند.(۶)

پی نوشت ها: ۱. سوره بقره،آیه ۱۲۴.

۲. حج (۲۲) آیه ۷۵.

۳. آل عمران (۳) آیه ۳۳.

۴. ص (۳۸) ایه ۴۵-۴۸.

۵. یوسف (۱۲) آیه ۳۸.

۶.طباطبایی محمد حسین، المیزان،ترجمه موسوی همدانی ،قم،انتشارات اسلامی ، ۱۳۷۴ ش ، ج‏۱، ص ۴۱۵.

منبع: مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.