کیفیت و نحوه وفات حضرت ام البنین چگونه بود؟

پدر ام البنین ابوالمجْل حزّام بن خالد، از قبیله بنی کلاب[۱] و برخی از علمای معاصر نام مادرش را ثمامه دختر سهیل بن عامر بن مالک ذکر کرده اند.[۲] در مورد تاریخ ولادت حضرت ام البنین(س) اطلاعی در دست نیست و تاریخ نگاران سال ولادت او را ثبت نکرده اند.

حضرت امّ البنین، مادر حضرت ابا الفضل عباس(ع) بود که پس از شهادت حضرت فاطمه(س) به همسری حضرت علی(ع) در آمد.[۳] نامش «فاطمه بنت حزام»، بود.[۴] زنی بود با شرافت، از خانواده ای ریشه دار و دلاور و نسبت به فرزندان حضرت زهرا نیز بسیار مهربان بود. ثمره ازدواج علی(ع) با او چهار پسر بود، به نام های: عباس، جعفر، عبد اللّه و عثمان،[۵] که هر چهار فرزندش روز عاشورا در رکاب سید الشهدا به شهادت رسیدند.[۶]

امّ البنین، پس از شهادت فرزندانش، همه روزه به بقیع می رفت و به یاد فرزندان شهیدش مرثیه های بسیار سوزناکی می خواند و مردم مدینه نیز به ندبه و نوحه او گوش فرا می دادند تا جایی که مروان بن حکم – این دشمن اهل بیت- نیز همواره به نوحه خوانی او حاضر شده و می گریست.[۷]

ام البنین در مدینه از دنیا رفت و در قبرستان بقیع به خاک سپرده شد. اما از سال و چگونگی وفات ام البنین، در منابع دسته اول روایی و تاریخی چیزی ذکر نشده است. البته برخی متأخران با استناد به منابعی سال وفات وی را روز سیزدهم جمادی الثانی سال ۶۴ هجری قمری نوشته اند،[۸] اما با توجه به این که منابع مورد استناد توسط نویسندگان یکی دو قرن اخیر، در دسترس نبوده و نیز قابلیت چندانی برای استناد تاریخی ندارند از ردّ و یا تأیید آن معذوریم.

پی نوشت ها

[۱]. ابن سعد کاتب واقدی، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، ج ۳، ص ۱۴، بیروت، دار الکتب العلمیه، چاپ دوم، ۱۴۱۸ق.

[۲]. سماوی، محمد بن طاهر، إبصار العین فی أنصار الحسین(ع)، ص ۵۶، قم، دانشگاه شهید محلاتی، چاپ اول، ۱۴۱۹ق.

[۳]. بلاذری، احمد بن یحیی، أنساب الاشراف، ج ۲، ص ۱۹۲، دار الفکر، چاپ اول، ۱۴۱۷ق؛ سبط بن جوزی، تذکره الخواص من الأمه فی ذکر خصائص الأئمه، ص ۱۶۸، قم، منشورات الشریف الرضی، چاپ اول، ۱۴۱۸ق؛ امین، سید حسن، مستدرکات اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۳۲۶، بیروت، دار التعارف للمطبوعات، ۱۴۰۳ق.

[۴]. ابن عنبه حسنی، سید احمد بن علی، عمده الطالب فی أنساب آل أبی طالب، ص ۳۲۷، قم، انصاریان، ۱۴۱۷ق؛ عاملی، سید محسن امین، لواعج الأشجان فی مقتل الحسین(ع)، ص ۱۳۶، بیروت، دار الأمیر للثقافه و العلوم، چاپ اول، ۱۹۹۶م.

[۵]. أنساب الأشراف، ج ۲، ص ۱۹۲؛ الطبقات الکبری، ج ۳، ص ۱۴.

[۶]. الطبقات الکبری، ج ۳، ص ۱۴؛ شیخ مفید، الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ج ۱، ص ۳۵۴، قم، کنگره شیخ مفید، چاپ اول، ۱۴۱۳ق؛ لواعج الأشجان، ص ۱۳۶.

[۷]. ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، مقاتل الطالبیین، ص ۹۰، بیروت، دار المعرفه، بی تا؛ مجلسی، محمدباقر، جلاء العیون، ص ۶۷۸، قم، سرور، چاپ نهم، ۱۳۸۲ش؛ لواعج الأشجان، ص ۱۳۹.

[۸]. برخی در فضای مجازی چنین نگاشته اند: در کتاب «کنز المطالب» نوشته شده به تاریخ ۱۳۲۱ هجری قمری نوشته علّامه سیّد محمّد باقر قره باقی همدانی در باب سال و روز وفات حضرت ام البنین به نقل از کتاب «اختیارات» طی حدیثی از اعمش آمده است: «روز سیزدهم جمادی الثّانی که مصادف با جمعه بود بر امام زین العابدین وارد شدم. ناگهان فضل بن عبّاس(ع) وارد شد و در حالی که گریه می کرد، گفت: جدّه ام ام البنین از دنیا رفت. شما را به خدا ببینید چطور این روزگار فریبکار، خاندان کساء را در یک ماه دوبار عزادار کرد».

مرحوم قره باقی می نویسد: پس از چندی از خبر دیگری مندرج در حاشیه کتاب “وقایع الشّهور و الایام” تألیف بیرجندی اطلاع یافتم که به نقل از اعمش نوشته شده است: «در سیزدهم جمادی الثّانی و در سال ۶۴ هـ.ق ام البنین وفات یافت و در قبرستان بقیع به قول مشهور دفن گردید».

منبع: حوزه

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.