نقش نیت در اعمال انسان چیست؟ نتایج عمل بدون معرفت چیست؟

حدیث

با توجه به پرسش، پاسخ را در دو بخش ارائه می کنیم.

1. مَثَل نیت نسبت به اعمال، مَثَل روح نسبت به جسم است. اگر در جسمی روح نباشد؛ آن جسم مردار و بی خاصیت می باشد.

دو نفر که هر دو جنب هستند؛ در دریا شنا می کنند. یکی نیت غسل ارتماسی می کند و دیگری، نیت غسل نمی کند. وقتی که لباس پوشیدند؛ شخصی که نیت غسل کرده، پاک است و اجازه نماز و ورود به مسجد دارد؛ ولی دیگری، حق نماز خواندن ندارد و همچنان نجاست باطنی دارد.

پزشک جراح، چاقو به شکم انسان می کشد و همین کار را، چاقوکش انجام می دهد. پزشک به خاطر نیتش، تشویق، و چاقوکش، مؤاخذه می شود؛ زیرا پزشک، قصد حفظ جان مریض را دارد و چاقوکش، قصد جان، مضروب را.   

لذا در روایات آمده است:«إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّیَّاتِ؛  پیامبر اکرم (ص): اعمال انسان فقط، بسته به نیات او است‏»(تهذیب‏الأحکام، ج1، ص83)

2. اعمالی که انسان ها بدون معرفت انجام می دهند؛ به دو گروه تقسیم می شود:

الف. در برخی از اعمال، انسان بدون معرفت نیز می تواند به مقصد برسد؛ امّا لذتی در آن کار نیست. برای تقریب ذهن، باید گفت: مثل این که کسی دست نابینایی را بگیرد و به مقصد برساند. در این عمل گرچه شخص نابینا به مقصد می رسد؛ امّا با توجه به این که از آگاهی لازم؛ برخوردار نیست؛ از لذتی که باید از مسیر ببرد، بهره مند نمی شود. مثلا در احکام عبادی، شخصی که بدون فراگیری احکام و فلسفه حج، با پیروی از کسی اعمالش را انجام دهد؛ شیرینی و حلاوت کاملی از عبادتش نمی برد.

ب. در برخی دیگر از اعمال، انسان بدون علم و آگاهی به جایی نمی رسد. بلکه بر خلاف مقصد حرکت می کند. شما اگر به آدرس منزل دوستتان، علم نداشته باشید؛ هرگز نمی توانید آن را پیدا کنید. معمولا عمل بدون معرفت و شناخت، منجر به فساد می شود.

در مسائل طبی منجر به قتل افراد می شود. اگر کسی مثلا سنگ کلیه دارد؛ هیچ اطلاعی از علوم پزشکی و جراحی نداشته باشد؛ چنانچه پهلوی خود را بشکافد؛ اقدام به قتل خویش کرده است. کسی که رانندگی بلد نیست، پشت فرمان نشستن، خودکشی محض است. فردی با بمب آشنایی ندارد، در استفاده از بمب و حتی در خنثی کردن آن دچار مشکل خواهد شد. در همه مسائل مادی، اگر علم و آگاهی نباشد؛ انسان به هدف و مقصد نمی رسد. انجام امورات زندگی بدون اطلاع و آگاهی خطرناک است و در مسائل معنوی و دینی خطر، بیشتر خواهد بود. زیرا انسان گرفتار عذاب همیشگی و غضب خداوند خواهد شد.

منبع: حوزه

افزودن دیدگاه جدید

.