نظر علما نسبت به اعتبار کتاب سفینة البحار و مدینة الاحکام و الآثار چیست؟ آیا روایتی که در این کتاب از عجم ها مذمت نموده، معتبر است؟

سفینه الابحار

کتاب سفینة البحار و مدینة الاحکام و الآثار، تألیف مرحوم شیخ عباس قمی، که تلخیص کتاب شریف بحار الانوار، به صورت موضوعی است. اصل کتاب معتبر است ولی به معنای این نیست که تمام روایات موجود در این کتاب معتبر باشد. بلکه روایات صحیح و غیر صحیح در آن است.

روایتی که معاندان از امام حسین علیه السلام در خصوص معرفی ایرانیان به عنوان دشمن اهل بیت علیهم السلام از این کتاب نقل کرده اند؛ کاملا دروغ و تهمت محض است. اولا این روایت از فرمایشات امام صادق علیه السلام است. ثانیا چنین روایتی در کتاب سفینه البحار نقل نشده است. اصل روایت این گونه نقل شده است: «عَنْ ضُرَیسِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِک قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام یقُولُ نَحْنُ قُرَیشٌ وَ شِیعَتُنَا الْعَرَبُ وَ عَدُوُّنَا الْعَجَمُ»(بحارالأنوار، ج 64، ص 176)  امام صادق نفرموده اند: «العرب شیعتنا و العجم عدونا» گروه عرب شیعیان و گروه عجم دشمنان ما هستند. بلکه اینگونه بیان فرمودند: «شیعتنا العرب، وعدونا العجم» شیعیان ما عرب و دشمنان ما عجم هستند. در برگردان فارسی هم می توان تفاوت این دو نوع بیان را فهمید:

الف: عرب ها شیعیان ما هستند و عجم ها دشمنان ما هستند.

ب: شعیان ما عرب هستند و دشمنان ما عجم هستند.

این دو معنی کاملا با هم تفاوت دارند. که در روایت امام صادق علیه السلام معنی دومی لحاظ شده است نه اولی. در بیان اولی این مطرح می شود که گروه اعراب، شیعه هستند و گروه عجم، دشمن اهل بیت هستند که این با نص آیات قرآن و روایات فراوان در تضاد است و شواهد تاریخی نیز برخلاف آن است. زیرا بسیاری از اعراب شیعه نیستند بلکه حتی مشرک هستند.

در حالی که عرب و عجم معنای لغوی خاصی دارند. در حقیقت معنای لغوی عرب به معنای با فهم و شعور و فصاحت هست و عجم به معنای خِنگ و گُنگ است.

حال مشخص می شود معنای حدیث این است که؛ شیعیان، عرب(با فهم و درک) واقعی هستند و آن عربی که دشمن اهل بیت علیهم السلام است در حقیقت، عجم(گنگ و بدون منطق) واقعی است. می بینید که امام این سخن را چه زیبا بیان کرده اند و دشمنان ایشان چه مضحک و خنده دار، این حدیث را تحریف نموده اند. ضمن این که مؤلف محترم در توضیح روایت گفته است: بیان و شیعتنا العرب أی العرب الممدوح من کان شیعتنا و إن کان عجما و العجم المذموم من کان عدونا و إن کان عربا؛ عربی که شیعه ما باشد ممدوح و شایسته است(پس معیار شایستگی، شیعه بودن است) اگر چه عجم و غیر عرب باشد و اما عجم(غیر عربی) که دشمن ما اهل بیت باشد؛ مذموم و ناشایسته است. پس معیار مذموم بودن، دشمنی با اهل بیت است؛ اگر چه عرب باشد.

یکی از معیارها بلکه بهترین معیار برای تشخیص روایات درست از نادرست عرضه کردن آن به قرآن است.

اگر روایتی با قرآن مخالف است؛ آن روایت مردود است. مگر این که با تفسیر و برداشت صحیح، روایت از مخالفت با قرآن مبرا شود. قرآن مجید می فرماید: « إِنَّ أَکرَمَکمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاکم»(حجرات، 13) خداوند معیار برتری افراد را، تقوی بیان می کند. روایت مذکور به حسب ظاهر و با نگاه اولیه، مخالف قرآن است ولی با ملاحظه معانی لغوی و عرفی کلمه عرب و عجم، با قرآن مخالفتی ندارد. ضمن این که روایات زیادی داریم که از ایرانیان و همشهریان حضرت سلمان فارسی (به تعبیر پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله، سلمان محمدی، تعریف و تمجیدشده است.

منبع: حوزه

افزودن دیدگاه جدید

.