آیا فحش و ناسزا گفتن به غیر مسلمان جایز است؟ گفتن حرف های زشت و بی ربط به دیگران چه حکمی دارد؟ آیا در آیات و روایات احادیثی راجع به احترام فرزندان نسبت به پدر و مادر وجود دارد؟ لطفاً مفصل توضیح دهید

0

این سؤال به چند پرسش تقسیم می شود:

۱ـ ناسزاگویی

۲ـ ناسزاگویی به دشمنان دین

۳ـ ناسزاگویی به برادر دینی

۴ـ ناسزاگویی به پدر و مادر.

ناسزاگویی:

۱ـ از جمله آفات آفات و جرائم زبان، دشنام گویی به همنوع است. زبان، گیاهان بسیاری مرتکب می شود، از جمله غیبت، تهمت، دروغ، تمسخر و ناسزاگویی که هر کدام جزء گناهان کبیره به شمار آمده و وعده عذاب بر آن ها داده شده است.

آفت و خسارت زبان بیش از فوائد آن است. به همین جهت سکوت و حبس زبان یکی از راه های سیر و سلوک و رسیدن به مراحل کمال و تعالی، به شمار می آید.

مولای متقیان فرمود: زیان درنده ای است که اگر رهایش کنی، هار می شود و انسان را می گزد.

کنترل زبان با کرامت انسانی همراه است و هیچ ارتباطی با دین خاص ندارد. در تمام ادیان بر کنترل زبان تأکید شده است. اگر دینی هم نمی بود، افراد بشر احترام به همنوع را به اصل انسانیت و تکریم یکدیگر مربوط می کردند. انسانیت مبنای پایدار احترام متقابل انسان ها به یکدیگر است. ناسزاگویی موجب تفرقه، ایجاد کینه و عکس العمل می شود.

بعد از توضیح کوتاه راجع به بدی ناسزاگویی، به سراغ موارد آن می رویم.

۲ـ ناسزاگویی به دشمنان دین و افراد غیر مسلمان:

بعد از ظهور اسلام و ختم ادیان، همه انسان ها می بایست به آیین جدید گرویده و اگر نپذیرند، آن احترام خاص شامل حال ایشان نمی شود. ولی تمام انسان ها هر نوع و آیینی که داشته باشند، از حقوق اجتماعی خاصی برخوردارند که رعایت آن بر همگان الزامی است. در غیر این صورت نمی توان مدنیّتی قابل تحمل داشت.

دین اسلام به عنوان کامل ترین دین وارد این مقوله شده و در این باره آیه ای نازل شده است که به کفار و دشمنان دین لعن و سب نکنید.

البته لعن و سب غیر از نفرین است و این دو با هم نباید مخلوط شود.

آیه می فرماید: (به معبودِ) کسانی که غیر خدا را می خوانند دشنام ندهید، مبادا آن ها (کفّار و دشمنان دین) از روی جهل خدا را دشنام دهند! این چنین برای هر امتی عملشان را زینت دادیم.

این آیه یکی از ادب های دینی را خاطرنشان می سازد که با رعایت آن احترام مقدسات جامعه دینی محفوظ مانده و دستخوش اهانت و ناسزا و پاسخید نمی شود، چون این معنا غریزه انسانی است که از حریم مقدسات خود دفاع نموده، با کسانی که به حریم مقدساتش تجاوز کنند، به مقابله برخیزد و چه بسا شدت خشم، او را به فحش و ناسزای به مقدسات آنان وادار سازد و چون ممکن بود مسلمین به منظور دفاع از حریم پروردگار بت های مشرکین را هدف دشنام خود قرار داده، در نتیجه عصبیت جاهلیت، مشرکین را هدف دشنام خود قرار داده، در نتیجه عصبیت جاهلیت، مشرکین را وادار سازد که حریم مقدس خدای متعال را مورد هتک قرار دهند، لذا به آنان دستور می دهد که به خدایان مشرکین ناسزا نگویند، چون اگر ناسزا بگویند و آنان هم در مقام معارضه به مثل به ساحت قدس ربوبی توهین کنند، در حقیقت خود مؤمنین باعث هتک حرمت وجسارت به مقام کبریایی خداوند شده اند.

محقق بزرگوار، مرحوم میرزا محمد تقی شیرازی در حاشیه کتاب مکاسب می نویسد: مقتضای اطلاق روایات، حرام بودن فُحش است، با هر کس که باشد، خواه مسلمان و مؤمن باشد یا کافر و فاسق؛ کوچک یا بزرگ، بلکه میتوان گفت، هر چند بچه و غیر ممیز باشد بلکه در بعضی روایات از سب و لعن حیوانات نیز نهی شده است.

۳ـ ناسزاگویی به برادران دینی و مؤمن: امام موسی بن جعفر(س) فرمود: به خدا قسم! حق مؤمن، بزرگ تر از حق کعبه است.

امام صادق(س) فرمود: هرزه گویی و بد زبانی از جفا کاری می باشد و جفا کار در آتش است.

وقتی بدگویی و بدزبانی مورد نهی دین و عقل قرار گرفته و حتی از بدگویی نسبت به کفّار منع شده است، پس به طریق اُولی از سب و دشنام برادران و خواهران مؤمن نهی شده است. حتی باید از لقب های بد دادن و یا گفتارهای ناپسند و مسخره کردن (که در درجه دشنام و سب هم نیست) پرهیز شود که در سوره حجرات به صراحت بیان شده است.

۴ـ بی احترامی به پدر و مادر:

خداوند در چند جای قرآن از اهمیت احترام به پدر و مادر (که موجب برکات فراوانی است) نام برده و آن را در مرحله بعد از عبادت خود قرار داده است: و پروردگارت فرمان داده: جز او را نپرستید و به پدر و مادر نیکی کنید. هر گاه یکی از آن دو یا هر دوی آن ها نزد تو به سنّ پیری رسند، کمترین اهانتی به آن ها روا مدار و بر آن ها فریاد مزن و گفتار لطیف و سنجیده و بزرگوارانه به آن ها بگو.

مشابه این آیه در چند جای قرآن آمده است که نیازی به تکرار ندارد. میان روایات معصومین(س) روایات بسیاری وجود دارد مبنی بر این که افرادی که به پدر و مادر خود احترام می کنند و حتی حاضر نیستند کلمه اُفّ را بر زبان و قلب خود برانند، از چه درجاتی برخوردار می شوند. در مقابل، فرزندانی که به دلیل رفتار بد خود مورد عاق و نفرین پدر و مادر قرار می گیرند، با چه عاقبت بدی از دنیا می روند!

علامه مجلسی در شرح کافی عاق والدین را این گونه تفسیر می کند: عقوق والدین به این است که فرزند حرمت آن ها را رعایت نکند و بی ادبی نماید و آن ها را به سبب گفتاری یا رفتاری برنجاند و آزار و اذیت کند و در چیزهایی که عقلاً و شرعاً مانعی ندارد، نافرمانی از آن ها نماید و این عقوق گناه کبیره است و دلیل بر حرمت آن کتاب و سنّت و اجماع خاصه و عامّه است.

۱ـ عمل عاق والدین قبول نخواهد شد. پیامبر گرامی(ص) فرمود: عاق والدین هر عملی را که می خواهد به جا آورد، که هر گز داخل بهشت نخواهد شد. پس اگر نماز بخواند، روزه بگیرد، به حج برود و … گویا کاری انجام نداده است. (ناسپاسی والدین) گفتن أفّ (به پدر و مادر) است و اگر خدا چیزی را از آن آسان تر می دانست، از آن نهی می کرد. نیز از عقوق است به پدر یا مادر نگاه خیره و تند کردن.

۳ـ احترام پدر و مادر اگر چه کافر باشند، لازم است.

امام باقر(س) فرمود: سه چیز است که خداوند در آن استثنایی قرار نداده است:

۱ـ ردّ امانت به صاحبش، مؤمن باشد یا کافر،

۲ـ وفای به عهدی که با کسی نموده، مؤمن باشد یا کافر،

۳ـ نیکی کردن به پدر و مادر، چه مؤمن باشد و چه کافر.

پس نتیجه می گیریم که:

اوّلاً، بدزبانی با حقوق انسانی منافات دارد.

ثانیاً، به خاطر رعایت مصلحت عمومی جامعه، نمی توان صریحاً به دشمن دشنام گفت.

ثالثاً، دشنام گویی به همنوع دینی عقوبت و کیفر دارد.

رابعاً، هر گونه ناسزاگویی هر چند به کلمه أُفّ باشد، نسبت به پدر و مادر جایز نیست و از گناهان کبیره محسوب می شود.

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.