آیا غیبت تماما حق الناس است؟

0

غیبت یکی از گناهان کبیرهای است که خداوند نسبت به ارتکاب آن وعده عذاب داده است. غیبت از دو جنبه قابل بررسی و حائز اهمیت است؛ از این که گناه است، جرم عمومی به حساب امده و حق اللَّه است. از این با غیبت، آبرو وحیثیت برادر دینی و یکانسان از بین میرود، جرم خصوصی محسوب میشود و حق الناس است. این جرم و گناه نزد خدا بسیار بزرگ و با تحقق شریطی قابل بخشش است، اما بعضی از گناهان چون دروغ گفتن، شراب خوردن، نگاه کردن به نامحرم و… جنبه عمومی داشته و بین خالق و مخلوق مرتبط میشد که در صورت توبه قابل بخشش است و جنبه حق الناسی پیدا نمیکند، ولی گناهانی چون غیبت، تهمت، ظلم و ستم، غصب و… جنبه حق الناسی پیدا کرده و با حقوق مردم مرتبط میشود، البته جنبه حق اللهی نیز دارد . تمام گناهان یا حق اللَّه محض است و یا حق اللَّه آمیخته با حق الناس است. در این صورت توبه به تنهایی کافی نیست و برای بخشش میبایست از کسی که مورد ظلم و ستم قرار گرفته و آبرویش رفته است، طلب بخشش و عذر خواهی کرد.

در بعضی از جهات جنبه حق الناسی غالباست مانند خوردن مال یتیم و دزدی مال مردم ولی در بعضی فقط حق اللَّه است، مثل زنا، شرابخواری و لواط.

و امااهمیّت گناهی که جنبه حق الناس دارد ناشی از از لطف وعزتی است که خدا به انسانها داده است. خدا برای آبروی مؤمن ارزش بالایی قائل شده است و کسی که غیبت برادر مؤمن را کرده باشد، گویا گوشت برادر دینی مرده خود را خورده است.

قرآن میفرماید: هیچ یک از شما از دیگری غیبت نکند! آیا کسی از شما دوست دارد که گوشت مردار برادر خود را بخورد؟ (به یقین) همه شما از این کار کراهت دارید.(۱)

پیامبر گرامی اسلام(ص) فرمود: از غیبت بپرهیزید که غیبت از زنا بدتر است، زیرا زنا کار ممکن است توبه کند خدا توبه او را بپذیرد اما غیبت کننده مورد عفو قرار نخواهد گرفت مگر این که طرف از او راضی شود.(۲)

شهید بزگوا آیت اللَّه دستغیب مینویسد:

چون غیبت کردن از گناهان کبیره است، اگر کسی به آن مبتلا شد، واجب است فورا از آن پشیمان شود، از حیث این که مخالفت پروردگار خود راکرده و پس از پشیمانی قلبی به زبان نیز استغفارنمایدو عازم باشد که دیگر گرد چنین گناهی نرود و چون ظاهر بعضی روایات آن است که شخص غیبت کرده شده بر غیبت کننده حقی پیدا میکند، باید در صورتی که ممکن است از او طلب غفو نماید و او را از خود، خوشنود کند و چنان چه در مقابل غیبتی که کرده، او را به نیکی یا کند، بهتر است. در صورتی که غیبت شده مرده یا دسترسی به او نیست، یا طلب عفو از او مستلزم مخدوری است مثل این که از موضوع غیبت بی خبر است و به واسطه شنیدن آن غضبناک و ناراحت میشود و نقض غرض میگردد، در این موارد برایش مغفرت و دعا کند و از خدا بخواهد که او را خشنود فرماید.(۳)

در نتیجه: تمام گناهان جنبه عمومی و حق اللهی دارند و مرتکب چون عصیان و طغیان کرده، مستحق مجازات میشود.

در این میان بعضی از گناهان علاوه بر آن که موجب عصیان و طغیان میشوند، جنبه حق الناسی نیز داشته و این جنبه بر حق اللَّه غالب میشود. خداوند در قرآن آبرو و حیثیت مؤمن و مسلمان را مدّ نظر داشته و آن را محور عصیان میداند و عذاب را دائر مدار حرمت آن قرار میدهد. پس معلوم است حرمت و آبروی برادر دینی و مؤمن و مسلمان ارزش بالایی دارد و این از جمله حقوق مسلم انسانها و حق الناس است و خدا حرمت مؤمن را از کعبه بالاتر دانسته است.

جابر روایت کرده است که رسول خدا(ص) به کعبه نظر افکند و فرمود: آفرین بر تو! خانهای که چقدر بزرگی و احترام تو چقدر زیاد است! سوگند به خدا! احترام مؤمن نزد خدا از تو بیشتر است، زیرا حرمت تو فقط از یک جهت است (که خون ریزی در تو حرام است) ولی مؤمن از سه جهت احترام دارد:

۱ – خون وی محترم است،

۲ – مال او حرمت دارد،

۳ – بد گمانی نسبت به او حرام است.(۴)

پی نوشتها:

۱ – حجرات ( ) آیه ۱۲٫

۲ – وسایل الشیه، ج ۸، ص ۶۰۱، حدیث ۱۸٫

۳ – گناهان کبیره، ج ۲، ص ۲۸۰٫

۴ – مهدوی کنی، اخلاق عملی، ص ۲۸۷٫

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.