چگونه اراده ام را تقویت کنم تا بتوانم به وعده هایم به خدا عمل نمایم؟

0

یکی از ویژگیهای مهم انسان، اختیار و اراده است. اهمیت آن به قدری زیاد است که ژاک ژاک روسو میگوید: بزرگترین اختلاف میان انسان و حیوان فهم و درک نیست، بلکه اراده و اختیار است.(۱)

انسان با نیروی اراده میتواند در مسیر موفقیت گام هایی استثنایی و معجزه آسا بر دارد و توناییهای نهفته در خویش را تعالی بخشد. انسان فاقد اراده، مخصوصا جوانان در انجام امور به تردید و شک، وسواس و کم رویی دچار میشوند. چراغ خلاقیت و ابتکار آنان کم نور و به تدریج خاموش میشود، پشتکار را از دست میدهند و افسرده و رنجور و منزوی میشوند.

گاهی ممکن است خود را بزرگتر از آن چه هستند، جلوه دهند و کارهایشان را به رخ دیگران بکشند، ولی غالبا اعتماد به نفس را از دست میدهد و خود را فاقد توانایی لازم برای هر کاری میدانند. از این رو در هیچ کار مهمی پیش گام نیستند.

چه باید کرد؟

به قول مشهور، درد را همه میدانیم، درمانش چیست؟ که باید پیوسته به آن توجه داشته باشیم این است که در عالم طبیعت (۲) هیچ چیز ثابت و تغییرناپذیر وجود ندارد، حتی روح و روان آدمی اگر چه ذات و جوهره اصلی آن ثابت است، صفت و ویژگیهای آن دائما در تغییر و تحول است. اراده یکی از ویژگیهای روح انسان است که حوادث و عوامل مختلفی در آن تأثیر میگذارند و متحول میسازند. آن را سست و فاقد حیات حقیقی میگردانند، یا باعث رشد و کمال و تقویتش میگردند.

بنابر این باید عوامل تأثیر گذار در اراده را شناخت و راه تقویت و تکامل آن را جستجو نمود و با تمرینهای مکرر به تربین و پرورش آن پرداخت.

دو نمونه

روزی شهید محراب آیت اللَّه مدنی به خادمش گفت: هوس کباب کردهام، میتوانی چلوکباب تهیه کنی؟ البته سعی کن از جایی بخری که تمیز و غذایش خوشمزه و لذیذ باشد.

خادم میگوید: من که هیچ وقت ندیده بودم آقا غیر از نان و گوجه یا پنیر و چای شیرین غذای دیگری بخورد، با شوق و عجله گفتم: الان آماده میکنم. زود حرکت کردم تا آقا از تصمیم خود برنگردد. هنگام حرکت به من فرمود: موقع آمدن غذا را در چیزی بپیچ تا دیگران متوجه نشوند. گفتم: به چشم! حرکت کردم. از رستورانی که آشنا بود، غذا تهیه کردم و با اشتیاق فراوان در حالی که آن را مخفی کرده بودم، به منزل برگشتم. سفرهای در اتاق آقا پهن کردم و غذا را روی سفره گذاشتم. عرض کردم: آقا! سفره آماده است. تا غذا سرد نشده بفرمایید.

فرمود: شما تشریف ببرید بیرون، بعد از نیم (یا یک) ساعت بیایید، ظرف و سفره را جمع کنید.

زمان مقرر به اتاق برگشتم، اما با شگفتی و ناراحتی متوجه شدم آقا غذا را میل نکردهاند، پیش خود خیال کردم لابد چیزی در غذا دیده یا باب میلش نبوده که نخوردهاند. پرسیدم: غذا باب میل شما نبود؟! فرمود: غذا باب میل بود و هیچ مشکلی نداشت.

– پس چرا تناول نفرمودید؟

– از اول هم بنای خوردن نداشتم.

چند روزی بود این نَفْس، هوای چلوکباب کرده بود. میخواستم او را ادب کنم و به او بفهمانم اگر بخواهم میتوانم فراهم کنم، اما این کار را نمیکنم. خواستم غذا را جلوی چشم نفس قرار دهم، تا آن را ببیند و عطر آن را استشمام کند، وقتی به او ندادم، دیگر چنین هوسی نکند.

یکی از دوستان حضرت امام خمینی(ره) میگوید: زمانی که امام در نجف اقامت داشتند، خدمت ایشان رسیدم. امام برای پذیرایی مقداری هنداونه آوردند، برای خودشان نیز ظرفی جداگانه که مقداری هنداونه در آن بود، گذاشتند. من خیلی دوست داشتم برای تبرک جستن از وجود حضرت امام از هندوانههای جلوی امام میل کنم. مطلب را به وی عرض کردم. فرمود: این هندوانهها به درد شما نمیخورد.

خواسته خودم را تکرار کردم: اصرار نکنید. میدیدم هنداونههای هر دو ظرف در ظاهر یکی است و هر دو بسیار خوش رنگ و آبدار به نظر میآیند. پس چرا میفرمایند به درد شما نمیخورد. مجددا با اصرار از ایشان خواستم درخواست مرا بپذیرند. اجازه فرمود. مقداری از هنداونه را در دهان گذاشتم، با کمال ناباوری دیدم هندوانه امام شور است. جریان را از ایشان پرسیدم.

فرمود: وقتی خواستم این هندوانه با رخورم، دیدم خیلی خوش رنگ و آبدار است. خیلی خوشم آمد. میل داشتم آن را بخورم، اما برای این که با این هوس مبارزه کنم و اراده خود را تقویت نمایم، روی آن نمک پاشیدم.(۳)

توصیههای کاربردی برای تقویت اراده

۱ – پیش از انجام هر کاری به جنبهها و آثار مثبت و منفی آن توجه کنید، زیرا با آگاهی از زیانها یا منافع کاری، انگیزه برای ترک یا انجام کار بیشتر میشود و به طور طبیعی اراده قوی میگردد.

۲ – همواره سعی کنید با خواستههای نفسانی و عادتهای ناپسند مبارزه کنید. پیامبر اکرم(ص) فرمود:

الشدید من غلب نفسه؛ کسی قوی و با اراده است که بر هوای نفس خود چیره شود.

۳ – خود را به انجام وظایف و تکالیف دینی مقید نمایید، همواره سعی کنید نماز خود را اول وقت بخوانید، حتی اگر مشغول نوشتن مطالبی باشید که فقط چند سطر یا کلمهای از آن باقی مانده باشد یا با کسی مشغول صحبت کردن هستید، آن را رها کنید و خواسته و میل درونی خود را فدای اراده انسانی خود سازید، انجام تکالیف و عباداتی هم چون نماز در اول وقت و روزه و حج و جهاد و صدقه و انفال مالی، باعث تقویت اراده میگردند.

۴ – همواره در مقابل سختیها و ناملایمات زندگی (کار و تحصیل و غیره) بردبار باشید و استقامت به خرج دهید.

۵ – سعی کنید هر روز، در وقت معینی مثلاً صبحها، دقایقی را به ورزش و نرمش اختصاص دهید.

۶ – نفس انسان، مخصوصا وانان به خواب بعد از اذان صبح تمایل دارد، جهت تقویت اراه با این میل نفسانی مبارزه کنید.

۷ – پیوسته به خود تلقین کن که من ارادهای قوی دارم و توان مبارزه با خواستههای نفسانی خویش و هم چنین غلبه بر مشکلات و مصایب را دارد. از شکست خوردن نمیهراسم. اگر موفق نشدم، با کسب تجربه و انرژی و نشاط بیشتر مجددا اقدام میکنم تا به هدف و مقصد خود برسم. من توانایی رسیدن به هدف و برطرف کردن موانع و مشکلات را دارم.

۸ – کاری را که شروع کردید، با حوصله و دقت به پایان برسانید و از رها کردن یا سر هم بندی آن بپرهیزید.

۹ – با رعایت بند اول این توصیه و مشورت با دیگران در تصمیمگیریها سرعت عمل داشته باشد. از وسواس و دودلی و امروز و فردا کردن دوری کنید.

۱۰ – فکر خود را هم زمان به چند کار مشغول نکنید. سعی کنید همواره توجه شما به یک کار معطوف گردد.

۱۱ – تدبیر، نظم و انظباط را در همه امور زندگی خود جاری سازید.(۴) با برنامه ریزی دقیق و منطقی، کارهای خود رإ؛ّّ پ پیش ببرید. در برنامهریزی جایی برای انعطاف و جایگزین کردن امور غیر قابل پیش بینی بگذارید.

۱۲ – سعی کنید در همه کارها به ویژه امور تحصیلی، تمرکز حواس پیدا کنید و از طریق تمرکز حواس، اراده خود را تقویت نمایید.(۵)

پی نوشتها:

۱ – محمد تقی جعفری، جبر و اختیار، ص ۱، البته با توجه به داشت ارده – همانند فهم و درک – از مختصات انسانی نیست، بلکه حیوانات هم اراده دارند، اگر چه اراده انسانها دارای انواع بیشتر و انگیزههای زیادتر میباشد.

۲ – دقت شود موجودات مادی و متعلق به عالم ماده که اصطلاحا به آن عالم طبیعت گفته میشود، پیوسته در تغییر و تحول اند، نه هر چیزی که لباس وجود و هستی پوشیده است.

۳ – سرگذشتهای ویژه از زندگی امام خمینی.

۴ – زمان غذا خوردن، استراحت و خوابیدن، مطالعه و تفریح نمودن روی برنامه باشد. تجربه نشان داده افرادی که کتاب، لبای یا وسایل شخصی خود را در جای منظمی نمیگذارند بلکه هر جا که خواستند میاندازند یا به وضع لباس و کفش و ظاهر خود توجه ندارند، به تدریج در عرصههای مهم زندگی نمیتوانند تصمین جدی بگیرند، اگر چنین وصفی در شما است، آن را تغییر دهید.

۵ – در مورد تقویت اراده از کتاب ارزشمند ره توشه راهیان نور انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی قم – تابستان ۷۷، توشه زیادی برداشتیم.

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.