در آیهء ۳۹سورهء حجر: شیطان می گوید: . چرا او که حقیقت رامی دانست , این عقیده را پیدا کرد؟ آیا واقعاً هدایت و گمراهی ما توسط خدا رقم می خورد؟

0

در این آیه شیطان نسبت اِغوا و گمراهی خود را به خدا نسبت می دهد: .

البته نسبت اضلال و اغوا به خدا توسط شیطان بی جهت و بدون استناد است , چون کسی که چیزی را علیه دیگری ادّعا می کند, ممکن است صحیح باشد و ممکن است دروغ باشد. در این جا شیطان به خدا نسبت می دهد که تو مرا گمراه کردی .

ممکن است خدا به او بگوید: نه من تو را گمراه نکردم , تو خودت را به گمراهی کشاندی . من وسیلهء هدایت رابرای تو آماده کرده بودم و تو از آن ها استفاده نکردی .

تا این جا در مورد این آیه بود, اما کلاًّ در مورد این که آیا هدایت و گمراهی ما توسط خدا رقم می خورد, بایدبگوییم که می توان گفت : زمینهء هدایت و گمراهی را خداوند متعال برای انسان فراهم کرد و اختیار این که انسان مسیرهدایت را برود یا مسیر ضلالت را, خداوند متعال به انسان داد. بنابراین اِسناد حقیقی هدایت و ضلالت به خود انسان است و فقط خدا ارائهء طریق کرده است :

انسان است که با اختیار خود راه هدایت یا راه ضلالت را می پوید>. پس اسناد هدایت و ضلالت به انسان حقیقی است ,مثلاً می گوییم : سلمان خودش را هدایت کرد و ابوجهل خود را گمراه کرد. اسناد در این دو جمله حقیقی است .

اما از طرفی چون زمینه هدایت و گمراه شدن را خدا فراهم کرد, می توان به طور مجاز اسناد این دو را به خدا داد,مثلاً گفت : خدا سلمان را هدایت کرد و خدا ابوجهل را گمراه نمود. اسناد و نسبت در این دو جمله مجازی است . این گونه استعمالات مجازی در جملات چه در زبان فارسی و چه در زبان عربی و یا در زبان های دیگر فراوان است .

حتی می توان مصنوعات انسان را به طور مجاز به خدا نسبت داد, مثلا در جنگ بدر پیامبر مشتی از خاک و شن را به سوی دشمن پرتاب کرد و دشمن دچار تفرقه شدند و پا به فرار گذاشتند و مسلمانان پیروز شدند. خداوند متعال پرتاب سنگ و شن از پیامبر را به خود نسبت می دهد و می فرماید: . این مسلّم است که پرتاب از سوی پیامبر صورت گرفت , لیکن خدا این کار و تأثیر را به خود نسبت می دهد.

پس اسنادها و نسبت ها دو گونه است : حقیقی و مجازی .

در مورد هدایت و ضلالت , اگر در جایی اسناد به خدا داده شد, نسبت و اسناد مجازی است . علّت مجاز این است که چون خداوند متعال علّت و سبب هدایت و ضلالت را در اختیار انسان گزارده است , می توان هدایت و ضلالت رابه خدا نسبت داد.

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.