کلمه جبر و اختیار فکر بنده را به خود مشغول کرده است. نمی دانم ما در اعمالمان مجبوریم یا مختار؟ به چه دلیل؟

0 5

آدمی در کارهایی که انجام می دهد، مختار است . وگرنه ثواب و عذاب بهشت و جهنم لغو است، بهترین دلیل و برهان برای این سخن، وجدان آدمی است. شما به وجدانتان مراجعه نمایید و بنگرید آیا میتوانید تصمیم بگیرید فلان کار را انجام دهید، مانند این که تصمیم بگیرید یک لیوان آب بیاشامید، به پدر و مادرتان احترام بگذارید و در دیدار با دوستان با گشاده دویی بر خورد نمایید؟ هر که فکر کند ، این اراده، توانایی و قدرت بر تصمیم گیری را می بیند. این خود یعنی اختیار . به گفته مولانا مولوی:

این که گویی این کنم یا آن کنم خود دلیل اختیار است ای صنم

دلیل دیگر این که اگر بشر کار بد کند، قانون با او برخورد می کند و او را به مجازات می رساند، و در برابر ، کار خوب آفرین و ثواب دارد. این دلیل است که آدمی اختیار دارد. این سخن را مولوی چنین به نظم در آورده است:

جمله قرآنی امر و نهی است و وعید امر کردن سنگ مر مرا که دید؟

خالقی کواختر و گردون کندامر و نهی جاهلانه چون کند؟

سنگ را هرگز نگوید کس بیا وز کلوخی کس کجا جوید وفا؟

کس نگوید سنگ را دیر آمدییا که چوبا تو چرا بر من زدی؟

امر و نهی و خشم و تشریف و عتیبنیست جز مختار را ای پاک جیب

دلیل دیگر برای اختیار بشر، تعلیم و تربیت و امر و نهی بر بشر است.

به قول مولوی:

جمله عالم مقر در اختیارامر و نهی این بیا و آن بیار

اوستادان کودکان را می زنند آن ادب سنگ سید را کی کنند؟

هیچ گویی سنگ را فردا بیاورنیایی من دهم بد را سزا؟

دلیل دیگر وجود اختیار در انسان، شرم و پشیمانی از کار زشت خود است:

زاری ما شد دلیل اختیارخجلت ما شد دلیل اختیار

گر نبودی اختیار این شرم چیست؟این دریغ و خجلت و آزرم چیست؟

جبر بودی، کی پشیمانی بدیظلم بودی کی نگهبانی بدی

دلایل وجود اختیار در انسان امور ذیل است:

۱ – مراجعه به وجدان و وجود تردید در انتخاب و تصمیم گیری در انسان.

۲ – وجود تشویق به کارهای خوب و مقرر کردن ثواب برای آن و نیز تهدید در صورت ارتکاب به کارهای بد و مقرر کردن عذاب برای آن.

۳ – امر و نهی در امور انسان.

۴ – شرم و پشیمانی انسان از ارتکاب کار زشت.

۵ – احساس لذت در کارهای خوب.

برای توضیح بیشتر جزوه ای که به پیوست ارسال می گردد، ملاحظه شود.

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.