علل و عوامل خشم و عصبانیت چیست؟ و نحوه برخورد با این پدیده چیست؟

0 7

خشم و غضب عبارت است از حالت نفسانیه که باعث حرکت روحی حیوانی میشود و هرگاه شدید شد باعث حرکت شدیدی میشود که از آن حرکت حرارتی بیش از حد حاصل میشود و رگهای گردن باید میکند و نو رعقل خاموش میشود واثر قوه عاقله را ضعیف میکند و بدین جهت موعظه و نصیحت در آدم غضبناک اثری نمیبخشد، بلکه پند و موعظه غضبش را شدیدتر میکند غضب از دید اخلاق اسلامی از مهلکات و آفات خطرناک است و بسا باعث هلاکت همیشگی میشود، لذا پیامبر(ص) فرمودند: که غضب ایمان را فاسد میکند چنان که سرکه عسل را فاسد میکند.(۱)

عوامل خشم و غضب:

۱- کبر و خودبینی: کسی که خودش را بزرگ و بهتر از دیگران بداند، از انتقاد و نصیحت دیگران عصبانی و غضبناک میشود و توان انتقاد پذیری و نصیحت را ندارد، لذا از خود خشونت و عکس العمل نشان میدهد که باعث بدزبانی و فحاشی، فریاد کشیدن و بی توجهی به دیگران میشود.

۲- حب دنیا: دوست دار دنیا اگر دوستی اش به حدی باشد که خلاف میلی در جهتی از زندگی برایش پیش آید نمیتواند خودداری کند و خشمگین میشود ودر آتش خشم خود میسوزد.

نحوه برخورد با غضب و درمان آن: ۱- اساسیترین راه غلبه بر خشم و ستیزه جویی و مصون ماندن از اعمال انتقامی، جهاد با نفس و تزکیه روح است و این امر با تقویت اراده حاصل میشود. رسول اکرم(ص) میفرماید: اشد کم من ملک نفسه عند الغضب؛ قویترین شما کسی است که در موقع غضب مالک نفس سرکش خود باشد.

۲- نکته مهم دیگر در درمان غضب، مبارزه با اسباب و عوامل خشم و غضب است. امام صادق(ع) فرمود: حواریون عیسی (ع) به آن حضرت گفتند: سختترین چیزها چیست؟ فرمود: سختترین چیزها غضب خداوند میباشد. آنان گفتند: با چه چیزی خود را از غضب خدا حفظ کنیم؟ حضرت فرمود: به این که غضب نکنید و بر کسی خشمگین نشوید: آنان گفتند: منشأ غضب چیست؟ فرمود: کبر و خودکامگی و کوچک شمردن مردم.(۲)

۳- توجه به آثار خشم و غضب در درمان آن مؤثر است، منشأ بسیاری از بیماریهای جسمی از جمله سرگیجه، سردرد، تنش و پرش اعضا، لکنت زبان، بیماریهای خون، شکسته، کاهش قدرت دفاعی بدن، ناراحتیهای دستگاه گوارش و بیاشتهایی میباشد. از نظر دانشمندان در خشم انواع تغییرات بیوشیمی و فیزیولوژی دیده میشود که به سلسله اعصاب سمپاتیک و غدد فوق کلیوی مربوط است. این تغییرات بدن را مهیای بحران هایی میسازد،(۳) و بر این اساس، در روایات خشم و غضب به عنوان کلید بدیها ذکر شده است. پیامبر اکرم(ص) فرمود: هنگامی که انسان غضب کند تمام شرور و جودش را در بر میگیرد.(۴)

۴- برای خاموش شدن آتش خشم باید تغییر وضع و حالت داد. پیامبر اکرم(ص) میفرماید: اگر یکی از شما دچار خشم شد اگر ایستاده است بنشیند و اگر نشسته است بخوابد و اگر خشمش فرو نشست با آب سرد وضو بگیرد یا بدن را شستشو دهد.(۵)

امام باقر(ع) فرمود: ایّ شیء أشد من الغضب؟ ان الرجل لیغضب فیقتل النّفس التی حرّم اللَّه و یقذف المحصنه.(۶)

چه چیزی از غضب سختتر است؟ همانا مرد غضب میکند و در اثر آن مرتکب قتل نفس که خدإ؛حح حرام کرده میشود و زن پاکدامن را متهم میسازد.

پی نوشتها:

۱٫ نراقی، معراج السعاده، ص ۱۷۷٫

۲٫ وسائل الشیعه، ج ۱۱، ص ۲۸۹٫

۳٫ فلسفی، اخلاق، ج ۲، ص ۳۱۲، به نقل از روانشناسی اجتماعی، ج ۱، ص ۹۱٫

۴٫ میزان الحکمه، ح ۷، ص ۲۳۴٫

۵٫ محجهالبیضاء، ج ۵، ص ۳۰۷٫

۶٫ جامع السعادات، چاپ نجف، ج ۱، ص۲۸۸، اصول کافی، ج ۲، ص ۳۰۳٫

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.