چرا برخی از آیات و داستانهای قرآن مانند داستان حضرت موسی غ بسیار تکرار شده است؟

0 24

الف ـ تکرار یک آیه، از دو جهت میتواند مورد توجه قرار گیرد. ابتدا آنکه تکرار یک آیه در یک سوره چه حکمتی دارد و فایده آن چیست; سپس اینکه چرا فلان آیه در یک سوره تکرار شده; ولی در سوره دیگر تکرار نشدهاست؟

تکرار یک آیه میتواند به جهت مبالغه و تأکید باشد. بعضی از مفسران بر این اعتقادند که یک آیه در هر بار تکرار، معنای ویژهای را القأ میکند.( تفسیر نمونه، ج ۲۵، ص ۴۳۱٫ )

امّا اینکه چرا یک آیه در یک سوره تکرار شده و در سوره دیگر تکرار نشدهاست، به دو مطلب بر میگردد: اوّل اینکه مفاهیم یک سوره گاه اقتضای تأکید بیشتری دارد و گاه چنین اقتضایی ندارد; به عنوان مثال در مقام استفهام تقریری جای تأکید بیشتری است تا مقام اخبار; لذا در سوره الرحمن تأکید فراوان است و سوره مرسلات در مرحله پایینتر و همینطور در مراحل و مراتب دیگر قرار دارد.

احتمال دیگر لحاظ شأن نزول و شرایط و اوضاع زمانی و مکانی نزول آیات است که گاه با توجه به اوضاع و احوال مردم، هنگام نزول آیات و قرآن، وعده، وعید، مبالغه، تمثیل، تکرار و دیگر وجوه بلاغی لحاظ میشود; در نتیجه ممکن است تکرار آیات مورد سؤال بیارتباط با مطلب مذکور نباشد.

ب ـ قرآن کریم کتاب راهنما و هدایت بشر است و انسان را از ذلت و مادیگرایی به سوی عزت و یکتاگرایی دعوت میکند. قرآنکریم با نقل جریان اقوام مختلف بر آن است که داستانهای عبرتآمیز را تشریح و تحلیل کند و سرگذشت و عاقبت اقوام لجوج یا پندآموز را فرا روی انسانها قرار دهد. علت تأکید و عنایت قرآن بر ماجرای حضرت موسیغ همین است.

قوم یهود از اقوامی بودند که خداوند، پیامبران فراوانی میان آنان فرستاد و نعمتهای زیادی در اختیار آنان گذاشت و حتی آنان را از سفرههای بهشتی و آسمانی، بهرهمند ساخت و به رسولان خود جهت اتمام حجت و هدایت این قوم، معجزات گوناگونی عطا کرد و چندبار آنها را از ظلم نجات داد. (مانند ماجرای طالوت و جالوت که در آیات ۲۴۶ـ۲۵۱ از سوره بقره آمده است و ماجراهای حضرت موسیغ و…) امّا این قوم از سر لجاجت و جهالت، با نعمت هدایت خداوند، برخورد کردند و نه تنها هدایت را نپذیرفتند، بلکه در برخی موارد به پیامبران الهی اهانت کردند و آنها را به قتل رساندند و از دستورهای خداوند تخلف و سرپیچی نمودند. به این جهت، بیشترین عبرتها و درسها برای بشر و به خصوص امت اسلام، در سرگذشت قوم حضرت موسیغ میتوان یافت. بنابراین، چون بنیاسرائیل سرپیچیهای فراوانی داشتند و بیشترین عبرت و درس آموزی در سرنوشت این قوم است، خداوند در جایجای قرآن کریم به ماجرای این قوم پرداخته است.( ر.ک: تفسیر نمونه، آیتاللّه مکارمشیرازی، تفسیر آیات ۷۵ تا ۹۵ یونس، ۹ تا ۱۰۱ طه، ۳ تا ۴۳ و ۸۱ قصص، غافر، ۲۳ ـ ۲۴ ; همان، ج ۱۶، ص ۱۵۹ و ۱۷۳ ; تفسیر مجمعالبیان، طبرسی;، ج ۸، ص ۵۲۰، کتابفروشی اسلامیه ; قاموس قرآن، ج ۵، ص ۳۱۰ ـ ۳۱۲٫ )

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.