قرآن و حدیث

  •  پاسخ : روايات بسيارى با اين مضمون از اهل بيت(ع) نقل شده اند: «اگر فردى با اعتماد به روايتى كه ثوابى را براى عمل خيرى بيان كرده است، آن را انجام دهد، خداى تبارك و تعالى، آن ثواب را به وى خواهد داد».

  •  پاسخ : در برخى احاديث ، سخنانى به پيامبر خدا نسبت داده شده كه ايشان ضمن پيشگويى وقوع آفت استئثار در امّت اسلامى ، به مردم گوشزد مى كند كه آنان حقّ اعتراض به دولت مردان خودخواه و انحصارطلبِ حاكم را ندارند ؛ بلكه موظّف به شكيبايى و سكوت تا قيامت اند![۱]

  •  پاسخ : بررسى دعاهايى كه از پيامبر خدا و اهل بيت عليهم السلام به ما رسيده اند ، نشان مى دهد كه اين دعاها نه تنها از نظر محتوا ، سرشار از بلندترين مفاهيم معرفتى هستند ، بلكه از نظر زيبايى و جذابيت الفاظ نيز منزلتى والا دارند و بسيارى از آنها از شاهكارهاى ادبى صدر اسلام محسوب مى شوند .

  •  پاسخ : قرآن، روزگار قبل از اسلامِ عرب را «دوره جاهليّت» ناميده است و اين، از آن جهت است كه در آن روزگار، به جاى علم، جهل و به جاى حق، يك سلسله آراى سفيهانه و باطل ، بر آنان حكومت مى كرده است. قرآن، خصوصيات آنان را چنين بيان مى كند:

  •  پاسخ : يك . حكمت گرفتارى هاى انسان هاى آگاه

    با تأمّل در آيات و احاديثى كه به حكمت شُرور و مصيبت ها و ناكامى ها اشاره دارند ، مى توان به اين جمع بندى رسيد كه از ديدگاه قرآن و حديث ، مصائب (گرفتارى ها) انسان هاى آگاه ، يا آثار كردار ناشايست آنهاست و يا وسيله اى براى تكامل آنها .

  •  پاسخ : غريزه جنسى ، همانند ديگر ابعاد انسان ، نيازمند «تربيت» است و هر فرهنگ و ايده اى ، نوع خاصّى از تربيت را در پيش مى گيرد . از ديدگاه اسلام ، تربيت جنسى ، يعنى فراهم سازى زمينه هاى رشد و پرورش غريزه جنسى به گونه اى كه هم «عفّت جنسى» حاصل شود و هم «سلامت جنسى» .

  •  پاسخ : يكى از نكات مهم در زندگانى ابن عبّاس ، ماجراى بيت المال بصره است .

  •  پاسخ : مصيبت ها و ناكامى هايى را كه در اثر كردار ناشايست انسان ، گريبانگير او مى شوند ، مى توان به سه دسته تقسيم كرد :

    الف ـ مجازات

  • از ديدگاه قرآن كريم ، همه مصيبت هاى رسيده به آن دسته از افراد آگاهى كه مرتكب گناه مى شوند، دستاورد خود آنان و نتيجه گناه آنان است :

  •  پاسخ :حكمت بخشى از شُرور و سختى ها و گرفتارى هاى زندگى، آزمودن انسان و سازندگى اوست. قرآن كريم ، تصريح مى كند كه انسان به وسيله «شر» و «خير» ، آزمايش مى شود :

    «وَ نَبْلُوكُم بِالشَّرِّ وَ الْخَيْرِ فِتْنَةً.[۱]و شما را از راه آزمايش به بد و نيك ، مى آزماييم» .

  •  پاسخ :در طول تاريخ ، بسيارى بوده اند و هستند كه به دلايل گوناگون ، پيام خداوند به آنها نرسيده و يا به اقتضاى خلقتشان نتوانسته اند مسئوليت پذير باشند تا با عمل كردن به وظيفه خود ، هدف مورد نظر از آفرينش را براى خود ، رقم بزنند.

  •  پاسخ : پيامبر اكرم صلى اللّه عليه و آله سر در طاعت خداوند داشته و در جنگ و صلح و نيز شدّت عمل داشتن و آشتى نمودن ، گوش به فرمان الهى بوده است . پرسش ، اين جاست كه : چرا فرمان هاى الهى در اين زمينه متفاوت و متغيّرند ؟

  •  پاسخ : رساله «محض الاسلام» رساله اى كوتاه و منسوب به امام رضاعليه السلام است كه برپايه گزارش شيخ صدوق قدس سره به درخواست مأمون نگاشته شده است .

    شيخ صدوق قدس سره در كتاب عيون اخبار الرضاعليه السلام و ابن شعبه حرانى در كتاب تحف العقول اين رساله را گزارش كرده اند .

  •  پاسخ : امام على عليه  السلام برترين مؤمن تاريخ اسلام و در ستيغ ايمان است. ايمان او در ميان مؤمنان از ويژگى هاى بى بديلى برخوردار است. او اوّلين كسى است كه به پيامبر خدا ايمان آورده[۱]و ايمانش هرگز به شائبه شرك ، آلوده نشد[۲]و در استوارْگامى در مسير ايمان و نيرومندى باور ، بى نظير بود .[۳]

  •  پاسخ :

    يكى از كارهايى كه انجام دادن آنها براى نيايشگرْ شايسته نيست ، تجاوز از حد (اِعتدا) در دعاست . قرآن ، تصريح مى كند كه :

    «ادْعُواْ رَبَّكُمْ تَضَرُّعًا وَخُفْيَةً إِنَّهُ لاَ يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ .[۱]

  •  پاسخ : فاطمه(س) اسوه سادگى و دورى از تشريفات در زندگى است .

  •  پاسخ : نبرد پيامبر(ص) با دشمنان خويش ، با رعايت همه قواعد انسانى جنگ بوده است . افزون بر اين ، پيامبر(ص) از برخى كارهاى متداول در جنگ ، مانند حمله شبانه خوددارى مى نمود و تا آن جا كه امكان داشت ، به دشمن شبيخون نمى زد .

  •  پاسخ : يكى از نكات مهمّى كه در سيره پيامبر خدا(ص) در مورد رعايت حقوق كودكان شيرخوار ، شگفت انگيز است ، احترام به احساسات آنهاست .

  •  پاسخ : در روايات اهل بيت عليهم السلام، برخى از شغل ها و كسب ها، كسب ناپسند معرفى شده اند. شغل هايى همچون سلاخى، برده فروشى، كفن فروشى، صيرفى (فروش طلا و نقره) و....

    بر چرايى ناپسند بودن اين شغل ها نيز در روايات، اشاره شده است.

  •  پاسخ :

    در مقابل احاديثی كه تأكيد بر اخلاص در نيّت و اجتناب از علم آموزى با انگيزه هاى غير الهى دارند، احاديثى از پيامبر خدا نقل شده كه به ظاهر ، معارض با اين به نظر مى رسند . اين احاديث عبارت اند از :

  • بهزاد حسن زاده

  •  پاسخ : امامت و رهبرى از نگاه احاديث اسلامى ، بر سه حكمت ، استوار است:

     ۱ . حكمت سياسى

  •  پاسخ : اين حكمت، مورد قبول همه جامعه هاست ؛ زيرا نياز به رهبرىِ سياسى ، ريشه در فطرت انسان ها دارد و از اين رو ، همه اقوام و ملل در همه دوران هاى تاريخ، رهبر سياسى داشته اند .

  •  پاسخ : حكمت فرهنگى امامت و رهبرى ، به سه شاخه تقسيم مى گردد :

    يك . راه نمايى به ارزش هاى دينى كه شامل رهبرىِ علمى، اخلاقى و عملى است ؛

    دو . مرجعيت در حلّ اختلافات در آراى اعتقادى و قضايى ؛

    سه . پيشگيرى از تحريف دين .

  •  پاسخ :

    امام معصوم ـ كه كامل ترينِ انسان ها در مقاطع مختلف تاريخ است ـ علاوه بر رهبرىِ سياسى و فرهنگى امّت ، دو نقش اساسى نيز در باطن جهان هستى بر عهده دارد كه ما آن را فلسفه يا حكمت تكوينىِ امامت مى ناميم :

    يك . رهبرىِ باطنى انسان هاى مستعد و شايسته

  •  پاسخ : يكى از مباحث مهم تربيتى ، عدالت ورزى والدين در اظهار محبّت به فرزندان و واگذارى امكانات مادّى به آنهاست . اين مسئله از دو نگاه ، قابل بحث و بررسى است : فقهى ـ حقوقى[۱]و تربيتى .

    آنچه در اين جا مورد نظر است ، عدالت ورزى نسبت به فرزندان از نگاه دوم است .

  •  پاسخ : يكى از آموزه هاى مهمّ اسلامى، خشنودى به قضاى الهى است، بدين معنا كه مسلمان بايد پس از تلاش براى رسيدن به زندگى مطلوب، به آنچه پيش مى آيد و در اختيار او نيست، خشنود باشد .

  •  پاسخ : ايمان به تقدير الهى، از آن جا كه ملازم با انكار نقش غير خداى يگانه در تدبير جهان هستى است، يكى از پايه هاى اصلى توحيد شمرده شده است . در حديثى از پيامبر صلى الله عليه و آله آمده است :

    الإِيمانُ بِالقَدَرِ نِظامُ التَّوحيد .[۱]قوام توحيد، ايمان به قدر است .

  •  پاسخ : معناى ايمان به قضا و قدر، روشن مى گردد . به طور خلاصه، ايمان به قضا و قدر، عبارت است از : اعتراف به اين كه همه پديده هاى جهان (اعم از آنچه با انسان، مرتبط است و آنچه با او مرتبط نيست) وابسته به قضا و قدر الهى اند و مقدّرات انسان، نه موجب جبرند و نه تفويض .

  •  پاسخ : قضا و قدر، از نظر تشريعى و تكوينى، و قطعى و غير قطعى، به چند نوع، تقسيم مى شوند :

    ۱ . قضا و قدر تشريعى

  •  پاسخ : هر چند راز قَدَر بر انسان پوشيده است، امّا مقدّرات خداوندى، داراى پنج ويژگى مهم هستند كه آگاهى از آنها ضرورى است :[۱]۱ . قضا و قدر، دو فعل از افعال خداوندى، دو آفريده از آفريده هاى او، و دو پديده از پديده هاى جهان هستند كه تغيير كيفى و كمّى آنها، وابسته به اراده اوست .

  •  پاسخ :يك . «قضا» و «قدر» در لغت

    قضا، از ريشه «قضى» به معناى استوار نمودن كارى و قرار دادن آن در جهت فلسفه وجودى آن است . ابن فارس در اين باره مى گويد :

  •  پاسخ : نكته قابل تأمّل در آشنايى با علم قضا و قدر ـ كه اهمّيتش از علم به قرآن، آشكار مى شود ـ اين است كه در تعاليم اسلامى، جستجو براى آگاهى از راز قَدَر، به شدّت نهى شده است .

  •  پاسخ : كودك در دوران شيرخوارگى ، داراى دو حقّ اساسى است :

    ۱ . تغذيه مناسب

    بر پايه رهنمودهاى پيشوايان اسلام ، بهترين غذا براى كودك ، شير مادر است . هيچ چيز براى كودك ، جاى شير مادر را نمى گيرد . بنا بر اين ، كودك حق دارد كه در صورت امكان ، از شير مادر استفاده كند .

  •  پاسخ : پاسخ اجمالي

  •  پاسخ :گواهى دادن خداى متعال به نبوّت انبيا به دو طريق ، قابل تصوّر است : گفتارى و رفتارى .

    الف ـ گواهى گفتارى

    گواهى گفتارى به دو شكل مى تواند باشد :

  •  پاسخ : گواهى گفتارى به دو شكل مى تواند باشد :

    ۱ . وحى و الهام . خداوند متعال مى تواند پيامبر بودن يك نفر را براى مردم ، اعلام كند و به واسطه وحى و الهام ، بر نبوّت او گواهى دهد ؛ منتها كمك گرفتن از اين طريقه ، زمانى ميسّر است كه استعداد دريافت وحى و الهام ، در مردم فراهم باشد.

  •  پاسخ : گواهى رفتارى نيز مى تواند به دو شكل باشد :

    ۱ . معجزه . يعنى كارى كه نشان دهد مدّعى نبوّت با خداى متعال ، ارتباط دارد. به همين دليل است كه قرآن كريم ، از اين كار به «آيه» و «بيّنه» تعبير مى كند؛ مانند افكندن عصا و تبديل آن به اژدها و زنده كردن مُردگان.

  •  پاسخ : در سال هاى نخستين بعثت پيامبر اسلام ، آنچه براى مسلمانان به عنوان تاريخ مطرح بود ، «رفتن به خانه اَرقَم» بود ، كه فلان حادثه پيش از رفتن به خانه ارقم بوده يا بعد از آن .[۱]پس از شكل گيرى جامعه اسلامى در مدينه ، هجرت پيامبر خدا به اين شهر ـ كه مبدأ تأسيس دولت اسلامى و گسترش اسلام در جهان ش

  •  پاسخ : مواسات [۱] مانند «اُسوه» ، از مادّه «أسو» است . اين مادّه بر درمان و تيمار و اصلاح كردن ، دلالت دارد ، و «واسَيْتُه» ساخت ديگرى است از «آسَيْتُه» . فيروزآبادى در معناى «مواسات» مى گويد :

  •  پاسخ : مواسات[۱]مانند «اُسوه» ، از مادّه «أسو» است . اين مادّه بر درمان و تيمار و اصلاح كردن ، دلالت دارد ، و «واسَيْتُه» ساخت ديگرى است از «آسَيْتُه» . فيروزآبادى در معناى «مواسات» مى گويد :

  •  پاسخ :«مواسات» در احاديث اسلامى ، دو معنا دارد :

    الف ـ همدردى با ديگران در نيازها و مشكلاتشان و سهيم ساختن آنان در بهره گيرى از امكانات زندگى خويش ، چنان كه در حديثى از امام صادق عليه السلام در بيان سپاهيان خرد و نادانى ، آمده است :

    وَ المُواساة و ضِدّهَا المَنع .[۱]

  •  پاسخ : تأمّل در احاديث، نشان مى دهد كه ارزش اخلاقى «مواسات» ، به دو ريشه باز مى گردد :

    اوّل . اصالت و شرافت خانوادگى ، كه زمينه رشد همه فضايل اخلاقى و از جمله مواسات است و به فرموده امام على عليه السلام :

    إنَّ مُواساةَ الرِّفاقِ مِن كَرَمِ الأَعراقِ .[۱]

  •  پاسخ : از نگاه احاديث اسلامى ، مواسات مالى ، موجب بقاى محبّت و پيوند برادرى ، بركت يافتن مال و زياد شدن روزى مى شود و برجسته ترين اثر مادّى آن ، ريشه كن شدن فقر و نياز از جامعه بشرى است ، چنان كه امام باقر عليه السلام مى فرمايد :

    أما لَو فَعَلتُم مَا احتَجتُم .[۱]

  •  پاسخ : بر پايه عموميت رحمت الهى و وعده صريح خداوند در آيه ۵۳ زمر،[۱]هر گناهكارى بايد به غفران الهى اميدوار باشد و توبه و انابه را از ياد نبرد.

  •  پاسخ : قرآن كريم ، همه پديده هاى عالم هستى را آيه هاى روشن و نشانه هاى آشكار و راه نمايان صريح بر وجود آفرينشگر هستى مى داند ، به اين معنا كه همه پديده ها از ريزترين ذرات تا بزرگ ترين كهكشان ها و از اتم تا عظيم ترين اجرام آسمانى ، و از پديده هاى ديدنى و ناديدنى ، همه و همه ، آفريده شده اند تا نش

  •  پاسخ : درك تجلّى آفريدگار در آينه آفريده ها ، به تناسب ميزان استعداد ديد انسان ، قوّت و ضعف دارد . هر گاه موانع شناخت در انسان ، كمتر و توان رؤيت عقلى و قلبى بيشتر باشد ، تجلّى آفريدگارِ خجسته و والا در آينه آفريده ها در حس ، بيشتر و در درك ، عميق تر است .

  •  پاسخ : خوردن و نوشيدن به هنگام افطار و سحر ، جانْ مايه روزه دارى است .

  •  پاسخ : ماه رمضان ، بجز نافله هاى نمازهاى پنجگانه ، نافله هايى دارد. روايات اهل بيت عليهم السلام ، بر نافله هاى ديگرى در اين ماه ، تشويق و توصيه دارند كه از اين قرار است:

    ۱. افزودن بر نماز[هاى مستحبّى] به طور كلّى ،[۱]

    ۲. دو ركعت نماز در هر شب ،[۲]

  •  پاسخ : درياى عظمت شخصيّت والاى امير مؤمنان على بن ابى طالب عليه السلام گسترده تر و ژرف تر از آن است كه به توصيف آيد يا قلم ، توان بيان آن را داشته باشد و يا انديشه به ژرفاى آن دست يابد. او كسى است كه مى فرمود:

صفحه‌ها